Yin ile yang

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Yin ile Yang evrenin ve doğanın işleyiş düzeneklerini gösteren en temel ilkelerden biridir. İnsanlık tarihinin bilinen tüm bilgi ve dini kaynaklarının üzerinde etkisi gözlemlenmektedir. Evrenin dinamiğini karşıt kutuplarla açıklar. Bu kutupların birbiriyle etkileşiminin evreni, her şeyi nasıl doğurduğunu ortaya koyar.

Çin'in en eski yazıtlarından kabul edilen Yi Çing-易 經 (Değişimler Kitabı, M.Ö.2800), Yin ve Yang kuramını ayrıntılı bir şekilde incelemektedir. Klasik Çin Tıbbı'nın hala kaynak klasiklerinden olan Huangdi'nin Dahiliye Klasiği'nin [1] M.Ö. 2600'lerde yazıldığı düşünülse de ortaya çıkan en eski yazılı metinleri M.Ö. 300'lere tarihlenmektedir. Bu kaynak klasikte "Yin ve Yang" kuramının ilkeleri şöyle anlatılmıştır:

Her şey iki kutupludur ve birbirine karşıttır[değiştir | kaynağı değiştir]

Evrende her şeyin birbirinden ayrılamaz iki karşıt kutbu vardır. "Yin" ve "Yang" kutupları. Yin ve Yang karşıt karakterleri sürekli bir dinamik içindedirler. Bu yüzden yin, yang ve hareket birlikte gerçekleşirler. Biri artıyorsa, ötekini azaltmaya başlar. Sonra azalan dizginleri ele alır. Kutuplar blli bir hadden sonra dönüşe geçer.

Kutuplar, karşıtını muhakkak kendi içinde barındırır[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir kutbun hakimiyetinin en güçlü olduğu yerde karşıt kutbu belirmeye başlar. En küçük gölge güneş ışınlarının en heybetli vurduğu sırada oluşur. Bu andan itibaren ışık azalır, gölge uzar. Gecenin içinde aydınlık ve sıcağın; gündüzün içinde de soğuk ve gölgenin bulunması; dişi görünümün içinde erkek, erkek görünümün içinde dişi olması; her sorunun çözümü; sevginin nefreti; eylemsizliğin eylemi; savunmanın saldırıyı barındırması gibi. Taiji veya yin-yang imgesinin içindeki küçük karşıt renkli daireler bu özelliği anlatır.

Kutuplar birbirine bağlılık ve dönüşme ilişkisi içindedirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Oluşumlar, karşıtı olmadan açıklanamazlar. Yang olmadan yin üretilemez; yin olmadan yang üretilemez. Birbirine dolanıktır.

Yin ile Yang topları

Karşıtlar, birbirine dönüşebilen yapıdadır. Dönüşüm aşamalarla, kendi sürecine bağlı olarak gerçekleşir. Her sürecin bir haddi vardır. Dönüşüm, uyum içinde veya uyumsuz gerçekleşebilir. Uyum, Yin ve Yang'ın olağan doğal seyridir. Uyumsuzlukta yin veya yang herhangi bir etkenle taşkın ya da seyrelme halinde alt veya üst haddine ulaşır. Bu aşamada kutuplar karşıtına dönüş yapar yani Yin Yang'a; Yang da Yin'e dönüşür. Dönüşüm, sürecin hem etken hem de etkin parçasıdır. Dönüşebilme, bitmeyen sonsuz devinimi olanaklı kılar. Kış, yaza; yaz kışa; gündüz geceye, gece gündüze döner.

Kutuplar karşılıklı olarak üreten-tüketen veya destekleyen-kısıtlayan ilişkisindedirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kutuplar birbirini ürettiği, desteklediği gibi aynı şekilde tüketen, kısıtlayan ilişkisinde de olabilirler. Eğer yin artıyorsa yang'a zarar verir, yang artıyorsa yin'e zarar verir. Huang Di'nin Nei Jing adlı klasiğinde "soğuk rahatsızlıkları sıcak yöntemlerle tedavi et, sıcakları ise soğukla" der.

Kutuplar kendi içlerinde de sonsuz alt kutupları barındırır[değiştir | kaynağı değiştir]

Her Yin ve her Yang tekrar tekrar, kendi alt Yin ve Yang kutuplarından oluşur. Örneğin: Gündüz Yang niteliklidir. Sabah, Yang içindeki alt Yang'a, akşam Yang içindeki alt Yin'e denk düşer. Benzer şekilde Akşam ise Yin niteliklidir. Akşamın ilk saatleri Yin içindeki Yin ve akşamın sabaha giden son saatleri ise Yin içindeki Yang'tır. Son derece basit bir yapı, son derece karmaşık yapının ayrılmaz parçasıdır. Bütün ve onun parçaları, birbirinden bağımsız olarak ayrı ayrı açıklanamaz. Basit yapıyla, karmaşık yapı; Yin ve Yang'ın temel ilkelerine sürekli uyar. Mikro makronun, makro mikro yapının ayrılamaz parçalarıdır.

Yin Yang İmgesinin anlamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Değişim ve kutuplaşma aynı süreçte işler. Kutuplar birbirinin özünü karşıtında barındırır. Her şey, hiçlikten doğar ve ardından kutuplaşma da başlar. Yaygın olarak iyilik ve kötülüğün simgesi olarak bilinen Yin ile Yang'ın, kuram olarak ahlaki değerlerle hiçbir ilgisi yoktur. Kuram, bir şeyi ne iyi olarak ne de kötü olarak ele alır. Aksine, tümüyle evrenin gerçekleri üzerine kuruludur ve evreni karşıtların dinamiği olarak inceler.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Huangdi Neijing