Tao Te Ching

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Tao Te Ching ya da Dao De Jing (ilki Wade-Giles, ikincisi pinyin transkripsiyonuna göre yazılışı; Basitleştirilmiş Çince:道德经, Geleneksel Çince: 道德經, UFA: /tâu tɤ̌ tɕíŋ/ [Dinle]), M.Ö. 6. yy.'da Antik Çinli filozof Laozi tarafından yazıldığı düşünülen klasik bir metindir. Tao Te Ching, Taoculuğun en temel metni sayılır.

"Tao/Dao", "yol", "Te", Kong Zi geleneğinde "erdem" olarak ifade edilse de Lao Zi geleneğinde kendiliğindenlik haline geçmek anlamında kullanılır. Bu yüzden "yolun doğası" denebilir, "Ching/Jing" ise kitap, klasik eser anlamına gelir.

Halk arasındaki söylenceye göre Laozi tarafından, M.Ö. 6. yüzyılda kaleme alınmıştır. Bu söylencenin temeli Kong Zi'nin bir bilgeye konuşmasını anlatan öyküsüdür. Kong Zi, bu bilgenin bir ejderha olduğunu söyler. Bu bilgenin Lao Zi'den başkası olamayacağı görüşü savunulur. Ejderha imgesi Çin kültüründe en değer verilen varlığı temsil eder. Bu imge birçok hayvanın en güçlü özelliğini kendinde taşır. Ancak günümüzde bazı akademisyenler, bu bilginin kesinliğini tartışmalı bulmaktadır. Dolayısıyla ne zaman ve kim tarafından hatta kaç kişi tarafından yazıldığı kesin olarak bilinmemektedir.[1]

石濤 tao te ching.jpeg

5000 ideogramdan oluşan, Tao ve Te olmak üzere iki bölüme ayrılan kitap, Taoculuğun (Daoizm) temel kaynağıdır. Budizm, Zen, Neo Konfüçyüsçülük vbg. çeşitli felsefi ve dinsel okullarda derin etkisi vardır.

Bu kısa kitap 2500 yıl öncesinin Çincesiyle yazılmış olduğu için ve o dönemin Çincesinde noktalama işaretleri ve boşluklar kullanılmadığı için başka dile çevrilmesi ve anlaşılması ana dili Çince olanlar için bile oldukça zor bir metindir. Lao Zi'nin, tüm kainatın oluşum ve işleyişinin, yaşam ve toplumun, canlıların özünü kendine özgü bir dil ile anlatır. Diğer yandan Çince ideogramların kendine özgü anlam ve imgelem zenginliği, çevirilerin çok farklı anlamalara taşınmasına yol açmaktadır. Ancak, bu zorluk kitaba olan ilgiyi daha arttırır niteliktedir. Çin, Tayvan gibi ülkelerin kitapçılarında Dao De Jing'in farklı farklı yorumlarını bulmak mümkündür. Avrupa dillerindeki çevirilerin büyük kısmı, Dao Anlayışını bir çeşit din olduğu kabuluyle yapılmıştır. Dao De Jing kitabı dini ya da inanca dayalı hiçbir sav barındırmamaktadır. Çin'de 16. yy'dan sonra artış gösteren Hristiyan misyonerlerin döneminden kalma bu savlar, Dao De Jing'in aslına uygun çevirilerinden sonra değerini yitirmiştir. Türkçede de Dao De Jing'in birçok çevirisi bulunmaktadır. Ancak, bu çeviriler çoğunlukla Avrupa dillerinden yapılmış olduğu için çevirinin doğası gereği üçüncü kez anlam kaybına uğrama niteliği taşırlar. Türkçede doğrudan orijinal Çincesinden yapılmış çeviriler de görülmeye başlamıştır.

Dao De Jing'in günümüze ulaşan en eski orijinal metinlerinde de bazı farklılıkların olduğu üzerine tartışmalar sürmektedir. Günümüzde kabul edilen en eski versiyonu Heshang Gong tarafından yazılmıştır. Wang Bi (M.S. 226-249) "Wang Bi Daodejing Versiyonu" kabul gören diğer eski yazılı kalıntılar arasındadır. Wang Bi versiyonun da farklı dönemlerde farklı versiyonlarla yazıldığı görüşleri vardır. Dao De Jing'in hem Çin'de bulunan metinleri üzerindeki tartışmalar, hem ondan 1500 yıl sonra çevrilmeye başladığı Avrupa dillerindeki farklılıklar, Lao Zi'nin bu eserinin ilgi çekmesinin önüne geçememiştir. Lao Zi'nin bu eserinde sık sık geçmiş bilgeliklere atıfta bulunduğu göz önünde bulundurulursa, içeriğinin binlerce binlerce yıl geçmişe dayandığı varsayılabilir.

Dao De Jing kitabında sıkça vurgulanan kavramlar arasında şunlar vardır: Dao, gök yer, karanlığın karanlığı, adlı oluş, adsız oluş, kendinden öylesinelik, yin yang, çi (Qi), jing, shen, De, çabasız çabalamak, boşluk ve doluluk, dönmek ve döngü, varlık ve yok hali.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Tao-Culuk'daki Anahtar-Kavramlar - Toshihiko Izutsu

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]