Trakit

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Trakit, çoğunlukla alkali feldispattan oluşan magmatik bir kayaçtır. Genellikle ince taneli ve hafif renklidir. Az miktarda mafik mineral içerir.silika ve alkali metallerle zenginleştirilmiş lavların hızlı bir şekilde soğutulmasıyla oluşur. [1]Siyenitin volkanik eşdeğeridir. Trakit, okyanus adalarının volkanizmasının geç evrelerinde ve kıta rift vadilerinde, manto tüylerinin üstünde de dahil olmak üzere alkali magmanın patladığı her yerde yaygındır. Mars'taki Gale kraterinde de Trakit bulunmuştur. Dekoratif yapı taşı olarak da Trakit kullanılmıştır. Trakit Roma İmparatorluğu ve Venedik Cumhuriyeti'nde boyut taşı olarak kullanılmıştır.[2] Trakit patlayıcı bir volkanik kayadır. Bu nedenle felsik kayalar grubuna aittir. Yapıları esas olarak mikrolitiktir. trakitler lökokratik kayalardır, genellikle beyazımsı ila yeşilimsi gridir. [3]

Kimyasal Bileşimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Trakit, %60 ila 65 arasında bir silika içeriğine ve %7'nin üzerinde bir alkali oksit içeriğine sahiptir. Riyolitten daha az SiO2 ve dasitten daha fazla (Na2O artı K2O) verir. Kimyasal farklılıklar, tas sınıflandırmasındaki trakitin konumu ile tutarlıdır ve kaya tipinin feldispat açısından zengin mineralojisini hesaba katarlar. Trakidasit, TAS diyagramında trakit ile aynı alanı kaplar, ancak trakitten %20'nin üzerinde normatif bir kuvars içeriği ile ayırt edilir. [4] Trakidasit, QAPF sınıflandırmasında, alkali Feldispat bakımından zengin ve %20'den fazla kuvars içeren kayaların riyolit olarak sınıflandırılacağı tanınmış bir kaya türü değildir.

Mineralojik Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Trakitlerin mineral topluluğu alkali feldispattan oluşur. Nispeten küçük plajiyoklaz ve kuvars veya nefelin gibi bir feldspatoid de mevcut olabilir. Bu, QAPF diyagramındaki trakit alanlarının konumuna yansıtılır.
    Trakit Domu
    Trakit alanları vurgulanan magmatik kayaların sınıflandırılması için QAPF diyagramıdır.
    Biyotit, klinopiroksen ve olivin yaygın yardımcı minerallerdir. Plajiyoklaz tipik olarak sodyum bakımından zengin oligoklazdır. Alkali feldispat tipik olarak sodyum bakımından zengin sanidindir (anortoklaz) ve genellikle sodyum feldispat (albit) ve Potasyum feldispat (sanidin) mikroskobik bantları ile kriptopertitiktir. [5]
    Bu diyagram, ekstrüzyon magmatik kayaçların sınıflandırılması için toplam alkali-silika (TAS) diyagramındaki trakit alanının konumunu göstermektedir. Trakit, silika ve alkali metallerde yüksektir ve alkali magma serisinin olağan son üyesidir ve farklılaşma sadece nadiren fonolite ilerler.
    Trakitler genellikle ince taneli ve açık renklidir, çoğunluk olarak camdan oluşuyorsa siyah da olabilir.Genellikle porfiritiktirler, çok daha küçük kusurlu sanidin çıtaları içeren bir zemin kütlesinde büyük iyi şekilli sanidin kristalleri vardır.Eşkenar dörtgen porfiri, çok ince taneli bir matriste gömülü genellikle büyük porfiritik eşkenar dörtgen şeklindeki fenokristlere sahip bir örnektir.
  • En iyi bilinen trakitlerden Ren'deki Drachenfels (Drachenfels on the Rhine), trakiti gibi , ince taneli toprak kütlelerine dağılmış bir inç veya iki inç uzunluğunda büyük sanidin kristalleri ile çarpıcı bir porfiritik karakter sergilemektedir. Bununla birlikte, birçok trakitte, fenokristler az ve küçüktür ve zemin kütlesi nispeten pürüzlüdür. Ferromagnez mineralleri nadiren büyük kristallerde bulunur ve genellikle bu kayaların el örneklerinde göze çarpmaz. İki tür zemin kütlesi genel olarak kabul edilir: trakitik, esas olarak uzun, dar, subparalel sanidin çubuklarından oluşur ve Trakitler genellikle bu kayaların örneklerinin kırık yüzeylerini pürüzlü ve düzensiz hale getiren en küçük düzensiz veziküllere sahiptir ve bu ayırt edici dokudan isimlerini alırlar. İlk olarak bu sınıftaki kayalara Auvergne'den verildi ve uzun zamandır yukarıda tanımlanandan çok daha geniş bir anlamda kullanıldı, böylece kuvars-trakitleri (şimdi liparitler ve riyolitler olarak bilinir) ve şimdi andezitler olarak sınıflandırılan oligoklaz-trakitleri içeriyordu.
  • Trakitte kuvars nadir olarak bulunsa da tridimit nadir (aynı şekilde silisden oluşur) değildir. [6] [7]Nadir miktarda mikroskop olmadan görülebilecek büyük kristallerde bulunur, ancak ince kesitlerde, bir mozaik gibi veya bir çatıdaki fayans gibi yoğun agregalar oluşturan küçük altıgen plakalar olarak görünebilir. Daha büyük feldispatların yüzeylerini kaplarlar veya amorf opal veya fibröz kalsedon ile karıştırılabilecekleri Kaya veziküllerini kaplarlar. İkincil Kuvars eski trakitlerde, tridimitin kristalleşmesinden kaynaklı nadir değildir. Mevcut mafik minerallerden en yaygın olanı augite'dir. Genellikle soluk yeşil renktedir ve küçük kristalleri genellikle formda ve mükemmeldir. Kahverengi hornblend ve biyotit de oluşur ve genellikle manyetit ve piroksenden oluşan siyah korozyon sınırları ile çevrelenir; bazen ikame tamamlanır ve manyetit ve ojit kümesinin ana hatları, bu minerallerden hangisinin türetildiğini açıkça gösterebilse de, hornblend veya biyotit kalmaz.

Coğrafi Dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Trakit, alkali bazaltik magmanın hala yeraltında iken fraksiyonel kristalleşme yaşadığı alkali magma serisinin olağan silika bakımından zengin son üyesidir. Bu işlem, alkali feldispat bileşimine yakın bir bileşim vermek için kalsiyum, magnezyum ve demiri magmadan uzaklaştırır. [8]
    Breadknife, Warrumbungle Milli Parkı Warrumbungle Milli Parkı'ndaki Breadknife, büyük yüksek tepelerden incelendi
  • Sonuç olarak, trakit, okyanus adalarının geç patlamaları ve kıta rift vadileri ve manto tüyleri de dahil olmak üzere alkali magmanın patladığı her yerde yaygındır.. Sadece nadiren magmatik farklılaşma, trakitin ötesinde fonolite veya daha da gelişmiş alkali magmalara ilerler. [9]
  • Trakitler, Avrupa'nın Senozoyik volkanik kayaları arasında iyi temsil edilmektedir. İngiltere'de, Skye'de lav akıntıları ve barajlar veya istilalar olarak ortaya çıkarlar[10], ancak Avrupa kıtasında, hem Ren bölgesinde hem de Eifel'de, ayrıca Auvergne, Bohemya ve Eugan tepelerinde çok daha yaygındır. Roma, Napoli ve Ischia adasında trakitik lavlar ve tüfler yaygındır.
    Boyutu: 4. 6x3.1x2. 7 cm. Nevada'nın ünlü Virgin Valley bölgesinden çarpıcı, 3 taraflı, cilalı bir opal örneği. Birincil taraf şeker-elma yeşili ve turuncu-kırmızı yanıp söner ve daha sessiz mavi tonlarla parlar. Diğer iki taraf, kırmızı ve şeker-elma yeşili renkleri ile güzel mor tonlara sahiptir. Bu klasik malzemenin son derece temsili ve güzel bir örneği, şimdi elde etmek zor. Bunlar taşlaşmış ahşap kütüklerde oluşmuştur.
    Trakitler Pantelleria adasında da bulunur. Amerika Birleşik Devletleri'nde, trachytes, Big Bend (Texas) bölgesindeki Davis Dağları, Chisos Dağları ve Big Bend Ranch State Park'ın yanı sıra Güney Nevada ve Güney Dakota'da (Black Hills) yoğun bir şekilde mahsul veriyor. Hawaii'deki hualalai'nin Kuzey kanadında pu'u Wa'awa'dan bilinen bir hacimli akış var. burada trakit camsı ve siyah renktedir.
  • son zamanlarda trakitik lavlar İzlanda, Azores, Tenerife ve Yükseliştedir ve bu tür kayalar yeni Güney Galler'de (Cambewarra) de görülür.  Eski volkanik kayaçlar arasında trakitler de kıt değildir, ancak genellikle ortofir ve ortoklaz-porfir isimleri altında tanımlanırken, trakit benzer bileşime sahip üçüncül ve son kayaçlar için ayrılmıştır. İngiltere'de Exeter bölgesinde Permiyen trakitler vardır ve İskoçya Merkez Vadisi'nin birçok yerinde Karbonifer trakitler bulunur. İkincisi, İtalya ve Ren Vadisi'ndeki modern temsilcilerinden önemli bir saygı göstermez, ancak augit ve biyotitleri genellikle klorit ve diğer ikincil ürünlerle değiştirilir. Permiyen trakitleri, Thüringen ve Almanya'daki Saar bölgesinde de görülür.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Trakit duvarcılık ve büyük boyutlardaki yapısal elemanların, yani lentolar, yaylar, kornişler, pilasterler, pavyonlar ve binaların dekoratif unsurlarının üretimi için yaygın olarak kullanılan bir taştır. Değişime karşı oldukça hassastır. havaya, suya maruz kaldığında fiziksel ve kimyasal bozulmaya maruz kalabilen bir kayadır. Trakit geçmişte yaygın olarak kullanılmıştır, ve hala yolların döşenmesi, kaldırımların inşası ve sanatsal kaldırımların unsurlarının sınırlandırılması için kullanılmaktadır. Daha yakın zamanlarda, kromatik özellikleri ve ince ve cilalı plakalara kesilme kabiliyeti sayesinde, hem iç hem de dış (merdivenler ve zeminler) için binaların kaplanması ve güzelleştirilmesi amacıyla uygun kabul edildi. Bununla birlikte, inşaat ve Heykel için bir taş olarak kullanılır. Porfiritik yapıya sahip Efüzif kayalardan elde edilen taşların genel olarak "trakit" adı altında satıldığı bilinmektedir.[11] [12] [13]Trakit kilise Ekipmanları, Cepheler, zeminler ve bahçe için kullanılır. Donmaya karşı dayanıklıdır ve sınırlı parlatma kabiliyetine sahiptir.

Oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya çapında volkanik bölgelerde yaygın olan bir kayaç türüdür. Almanya'da ise özellikle Westerwald ve Siebengebirge'deki Mevduatlardan bahsedilmelidir. Hessian Vogelsberg'de, 14 milyon yıllık bazalt volkanik Kayası olan Hoherodskopf'un yakınında, 200 metreden daha derin bir delikte Trakit istilası tespit edilmiştir. yüzeyde neredeyse hiç yayılmaz ve sadece iki yerde (Hoherodskopf'un doğusundaki Sallarda ve Nidda'daki Häuserhof'ta) görülmektedir.. [14]

Roma döneminde, Trakit Drachenfels tarafından çıkarıldı, Orta Çağ'da Drachenfels Trakit Siebengebirge ren'den aşağı doğru statik olarak gerilmiş bileşenler için en önemli yapı Taşıydı. 13. yüzyılın başlarında, Marienstatt Manastırı için Wölferlingen'deki Trakit sökülmesi başladı. Daha sonra Selters (Westerwald) (yaklaşık 1770'den beri) ve weidenhahn'da (1848) Madencilikler eklendi. Diğer Madencilik yerleri ise Eifel'deki Mayen yakınlarındaki Reimerath'ta yer almaktadır. Taş nehirler boyunca Rheinland ve Hollanda'ya gönderildi. Köln'deki Romanesk Kiliseler, 18. yüzyılda Drachenfelser molası tükendiği için, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra genellikle Selterser Trakit ile yeniden inşa edildi. Bu, destekleyici işlevlere sahip bileşenlerle ilgiliydi; duvarlar, yıkılan Ortaçağ kiliselerinde olduğu gibi, çoğunlukla Weiberner tüf olan tüf ile inşa edildi.

Trakit ayrıca Güney Hessen'de, Eppertshausen ve Messel arasındaki Sporneiche'de, Heusenstamm'daki yüksek dağda ve muhtemelen adı Trachyt olan "gri mola" dan gelen komşu Gravenbruch'ta da elde edildi.

Avrupa'da madencilik alanı azdır. Trakit madenciliği İtalya'da, Padua ve Sardunya'daki bosa yakınlarındaki Euganean tepelerinde, Oslo yakınlarındaki Modum'da Norveç'te ve Karlovy Vary yakınlarındaki Heřmanov (Hermannsdorf) yakınlarındaki Çek Cumhuriyeti'nde ve Fransa'da Auvergne'de yapılmaktadır. Ayrıca Cripple Creek, Colorado ve Tenerife adasında da trakit bulunmaktadır. [15]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [Macdonald, Gordon A. (1983). Volcanoes in the sea : the geology of Hawaii (2nd ed.). Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0824808320 "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  2. ^ [Germinario, Luigi; Siegesmund, Siegfried; Maritan, Lara; Mazzoli, Claudio (November 2017). "Petrophysical and mechanical properties of Euganean trachyte and implications for dimension stone decay and durability performance". Environmental Earth Sciences. 76 (21): 739. doi:10.1007/s12665-017-7034-6. "Trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  3. ^ [Se prononce [tʀakit], mnémotechnique : un peu comme "pratique". "Trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  4. ^ [LE BAS, M. J.; STRECKEISEN, A. L. (1991). "The IUGS systematics of igneous rocks". Journal of the Geological Society. 148 (5): 825–833. Bibcode:1991JGSoc.148..825L. CiteSeerX 10.1.1.692.4446. doi:10.1144/gsjgs.148.5.0825. "trachyle"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  5. ^ [Flett, John S. (1911). "Trachyte". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 27 (11 ed.). Cambridge University Press. pp. 116–117. "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  6. ^ [Flett, John S. (1911). "Trachyte". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 27 (11 ed.). Cambridge University Press. pp. 116–117. "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  7. ^ [Blatt, Harvey; Tracy, Robert J. (1996). Petrology : igneous, sedimentary, and metamorphic (2nd ed.). New York: W.H. Freeman. pp. 55–56. ISBN 0716724383. "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  8. ^ [MacDonald 1983, pp. 51-52 "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  9. ^ [Philpotts and Ague 2009, pp. 369-370 "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  10. ^ [roll, Valentin R.; Emeleus, C. Henry; Nicoll, Graeme R.; Mattsson, Tobias; Ellam, Robert M.; Donaldson, Colin H.; Harris, Chris (2019-01-24). "A large explosive silicic eruption in the British Palaeogene Igneous Province". Scientific Reports. 9 (1): 494. doi:10.1038/s41598-018-35855-w. ISSN 2045-2322. PMC 6345756. PMID 30679443. "trachyte"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  11. ^ [Carl K. Seyfert (1987). Van Nostrand Reinhold, ed. The Encyclopedia of structural geology and plate tectonics (em inglês). [S.l.: s.n.] p. 612 "traquito"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  12. ^ [Scritti vari del professor Giampaolo De Vecchi, già professore ordinario di Mineralogia e Geologia all'Università di Padova. "traquito"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  13. ^ [Richard V. Dietrich, Brian J. Skinner: Die Gesteine und ihre Mineralien. Ein Einführungs- und Bestimmungsbuch. Ott, Thun 1984, ISBN 3-7225-6287-2. "traquito"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  14. ^ [. Reischmann, A. Schraft: Der Vogelsberg- Geotope im größten Vulkangebiet Mitteleuropas. Hrsg.: Hessisches Landesamt für Umwelt und Geologie. Wiesbaden 2009, ISBN 978-3-89026-359-5, S. 135–138, 175–176. "trachyt"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  15. ^ [Bonewitz, Ra., Burgess, Linda., Astor, Ellen: Steine & Mineralien : [Gesteine, Mineralien, Edelsteine, Fossilien]. Dorling Kindersley, München 2009, ISBN 978-3-8310-1469-9. "trachyt"] |url= değerini kontrol edin (yardım).