Tosun Paşa (film, 1976)

Tosun Paşa
	Filmin afişi
Yönetmen	Kartal Tibet
Yapımcı	Nahit Ataman
Senarist	Yavuz Turgul
Oyuncular	Kemal Sunal ; Müjde Ar ; Şener Şen ; Adile Naşit ; Ayşen Gruda ; Sıtkı Akçatepe; Akil Öztuna
Görüntü yönetmeni	Kriton İlyadis
Stüdyo	Arzu Film
Cinsi	Sinema filmi
Türü	Komedi
Renk	Renkli
Yapım yılı	1976
Çıkış tarih(ler)i	1 Şubat 1977
Süre	85 dakika
Ülke	Türkiye
Dil	Türkçe

Tosun Paşa, yönetmenliğini Kartal Tibet'in yaptığı, senaryosunu Yavuz Turgul'un kaleme aldığı ve yapımcılığını Nahit Ataman'ın üstlendiği 1976 yapımı komedi türündeki Türk sinema filmidir.^[1] Başrollerinde Kemal Sunal, Şener Şen, Müjde Ar, Adile Naşit ve Ayşen Gruda yer almaktadır.^[2]Film ayrıca Kartal Tibet'in yönetmenlik yaptığı ilk filmdir.^[3]

1939 Yapımı filmden uyarlama olduğu iddiası

Nâzım Hikmet'in 1939 yılında yazdığı senaryodan Muhsin Ertuğrul'un filme aldığı aynı adlı Tosun Paşa (1939) filminin isminden esinlenilmiştir.^[4] Fakat kimi kaynaklarda bir uyarlama olduğu öne sürülmektedir.^[2]^[5]^[3] Ancak hikaye ve konu açısından arada neredeyse hiçbir benzerlik yoktur.^[6]^{[not 1]}

Filmde Kemal Sunal'ın canlandırdığı "Tosun Paşa" karakteri, dönemin Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğlu Ahmed Tosun Paşa'dan esinlenilerek oluşturulmuştur.^[3] 1939 yılında çekilen filmde ise Tosun bir bebeğin adıdır.

Konusu

Filmin olay örgüsü, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Mısır Eyaleti'nde geçmektedir. Tellioğulları ve Seferoğulları adlı iki meşhur aile, İskenderiye'nin en değerli yeri olan Yeşil Vadi için birbirleriyle kıyasıya bir mücadeleye girer. Vadinin kime ait olduğuna devlet görevlileri de karar veremezler. Tellioğlu ve Seferoğlu aileleri de bunun üzerine, Yeşil Vadi'yi ele geçirmek için İskenderiye'nin en büyük devlet memuru olan Daver Bey'in kızı Leyla'yı (Müjde Ar) almak için kıyasıya bir mücadeleye girerler. Daver Bey (Mete Sezer), Leyla'yı Seferoğulları'na vermeye karar verir. Bu durumda Tellioğlu ailesi, daha büyük bir torpil için evin uşağı olan Şaban'ı (Kemal Sunal) Kahire'nin en hatırı sayılır ve en heybetli paşası olan Tosun Paşa olarak tanıtırlar.

Tosun Paşa kılığındaki Şaban, Tellioğlu ailesinin en büyük oğlu Lütfü'nün (Şener Şen) yakın arkadaşı gibi davranıp Yeşil Vadi ve Leyla'yı Tellioğulları'na kazandıracağına, Leyla'ya kendisi âşık olur ve her şeyi eline yüzüne bulaştırır. Sonuçta işler Arap saçına döner ve en sonunda hakiki Tosun Paşa, Kahire Sarayı'ndan çıkar gelir.

Gerçek Tosun Paşa (Oktar Durukan), Yeşil Vadi'ye el koyar ve Daver Bey'in kızı Leyla'yı kendine eş olarak alır. Neticede bu olaydan ötürü kellelerini bile zor kurtaran Tellioğulları, hayatta kaldıklarına şükreder bir hâle gelirler. Herkesin gözünde suçlu Şaban olmuştur. Halbuki Lütfü kendi kazdığı kuyuya düşmüş, esas Tosun Paşa'nın varlığını bir an için unutmuştur.

Çekim mekânları

Tellioğulları ailesinin filmde ikamet ettiği Simenoğlu Köşkü. (Yeşilköy, İstanbul)

Filmde Tellioğulları ailesinin ikâmet ettiği konut olarak Yeşilköy semtindeki Simenoğlu Köşkü kullanıldı.^[7] Filmin çöl sahneleri İstanbul'un Arnavutköy ilçesinin Ağaçlı köyünde çekilirken, İskenderiye beyi Daver Bey'in köşk sahnelerinde dış mekân olarak Emirgân'daki Sarı Köşk, iç mekân sahneleri için ise Sarıyer'de bulunan Said Halim Paşa Yalısı seçildi.^[7] Tellioğulları ve Seferoğulları ailelerinin sahip olma mücadelesi verdiği Yeşil Vadi ise, İstanbul'un Kemerburgaz ilçesindedir.^[8]

Çekim kazası

Filmde Tellioğulları'nın reisi olan Akil karakterini canlandıran Akil Öztuna, filmin çekimlerinin devam ettiği Kemerburgaz'da deveden düşerek iç kanama geçirdi ve hastaneye kaldırıldı. Filmin başlarında görünen Akil Öztuna, sonraki devam çekimlerine katılamadı ve sonraki sahnelerde gözükmedi. 18 Kasım 1976'da, film gösterime girmeden 71 yaşında hastanede hayatını kaybetti.^[9] Zihni Göktay ile 2014 yılında yapılan bir röportajda bahsi geçen olayı anlatması üzerine ölüm nedeninin deveden düşmesi olduğu sanılmıştır. Ancak, anlatılan olayın yanlış anlaşıldığı daha sonradan torunu tarafından açıklanmıştır; deveden düştüğünün doğru olduğunu fakat ölümünün bu olayla ilgisi olmadığını belirtmiştir.^[10]^[11]^{[not 2]}

Oyuncular

Tellioğulları

Kemal Sunal — Şaban (Sahte Tosun Paşa)
Şener Şen — Lütfü
Akil Öztuna — Akil
Adile Naşit — Adile
Ayşen Gruda — Zekiye
Tuncay Gürel — Bekir (Küçük Enişte)
Ergin Orbey — Vehbi
Oya Aydonat — Emine
Zihni Göktay — Ruhi
Filiz Toprak — Fatma
İhsan Bilsev — Mülayim
Günfer Feray — Hatice

Seferoğulları

Sıtkı Akçatepe — Sıtkı
Cevdet Arıkan — Suphi
Hikmet Gül — Rukiye
Ata Saka — Kasım
Ayten Erman — Mor elbiseli
Akif Kilman — Akil'e sopayla vuran
Nevin Güler — Sarı elbiseli
Tevfik Şen — Mavi ceketli
Suna Yıldızoğlu — Sarışın kız
Sıdıka Duruer

Diğer karakterler

Müjde Ar — Leyla
Mete Sezer — Daver Bey
Oktar Durukan — Hakiki Tosun Paşa
Bilge Zobu — Merasim kumandanı
Yasemin Esmergül — Dadı
Hayri Esen — Defterdar Bey
Celal Yonat — Çığırtkan
Ali Demir — Tellioğulları'nın yanlışlıkla kaçırdığı kişi

Ayrıca bakınız

Vikisöz'de Tosun Paşa (film, 1976) ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.

Süt Kardeşler
Çöpçüler Kralı
Kemal Sunal filmografisi
Şener Şen filmografisi
Tosun Paşa (1939) - filmin konusuna dair özet bilgi mevcuttur.

Kaynakça

^ "Tosun Paşa (1976) - IMDb". www.imdb.com. 17 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
^ ^a ^b "Tosun Paşa nerede çekildi? Tosun Paşa filmi konusu ve oyuncuları". Hürriyet. 12 Aralık 2021. 16 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
^ ^a ^b ^c "Tosun Paşa filmi nerede ve ne zaman çekildi? Tosun Paşa oyuncu kadrosu". Habertürk. 30 Haziran 2023. 1 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
^ Tosun Paşa (1939) - Sinematürk (konuya dair özet bilgi de bulunmaktadır.)
^ "Tosun Paşa Filmini Başka Bir Gözle Seyretmenize Sebep Olacak, Herkesin Bilmediği 13 İlginç Bilgi". Onedio. 13 Aralık 2017. 13 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
^ Muhsin Ertuğrul'un Sineması, Yazan: Alim Şerif Onaran, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1981 (Filmin konusuna dair ayrıntılı bilgi verilmektedir. 1976 yapımı filmle aralarında neredeyse hiçbir benzerlik olmadığı buradan anlaşılmaktadır.)
^ ^a ^b "Türk sinemasının en önemli platolarından: Simenoğlu Köşkü". www.posta.com.tr. 23 Aralık 2019. 12 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.
^ "Tosun Paşa filmi nerede ve ne zaman çekildi?". Habertürk. 30 Haziran 2023. 1 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.
^ "Hababam Sınıfı'nın ünlü hocası Akil Öztuna bakın nasıl ölmüş?". CNN Türk. 16 Mayıs 2017. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.
^ Oyuncu Akil Öztuna’nın Tosun Paşa Adlı Filmin Kemerburgaz’daki Çekimleri Esnasında Deveden Düşmesi Nedeniyle Vefat Ettiği İddiası - Malumatfuruş, Tarih: 18.10.2020
^ Tosun Paşa Filminin Çekimleri Sırasında Deveden Düşerek Ölen Oyuncu Kim? - Onedio, Tarih: 23.07.2024 (Haberin sonunda Akil Öztuna’nın torununun sosyal medya paylaşımında dedesinin "ölüm nedeninin deveden düşmesi olmadığını" dile getirdiği belirtilmektedir. "Zeytinci'nin söylediğine göre Öztuna çekimler sırasında zaten rahatsızmış," ifadesi de yer almaktadır.)

Notlar

^ 1976 yapımı Tosun Paşa filminin senaryosunun, Nazım Hikmet tarafından yazılarak 1939 yılında Muhsin Ertuğrul tarafından filme alınan senaryodan [1] uyarlama olduğu iddiası tamamen eksik bilgiye dayalıdır. Çünkü Yavuz Turgul tarafından yazılan bu yeni senaryo, hem Nazım Hikmet'in senaryosundan (ve dolayısıyla 1939 yapımı ilk filmden) hem de ona kaynak teşkil eden 1936 yapımı Bichon adlı Fransızca filmin (Jean de Létraz tarafından yazılan oyundan uyarlanmış olan) [2] senaryosundan çok farklıdır. 1979 yılında çekilen Tosun Paşa filminin konusunun bunlardan oldukça (neredeyse tamamen) farklı olduğu bile öne sürülebilir. Dolayısıyla bir uyarlamanın değil çok zayıf bir esinlenmenin var olduğunu söylemek daha doğrudur. Bu ilk senaryo, 1976 yapımı Tosun Paşa filmi ile sadece isim olarak bir bağ içermekte olup daha çok Barış Manço'nun başrolde oynadığı Baba Bizi Eversene filmiyle benzerlikler göstermektedir.
^ "Deveden düşme kısmı doğru ama vefat sebebi bu değil. Akil dedem zaten rahatsızmış çekimler sırasında. Bu konu birkaç yerde daha gündeme gelmişti, aile olarak bilgi vermiştik. Z. Göktay Bey’e saygımız sonsuz, belki detayları farklı hatırlıyor olabilir," açıklaması ile sorulan bir soruya verilen "...kalp değil, mide rahatsızlığından vefat etti," şeklindeki yanıt torunu Gaye Zeytinci'nin sosyal medya hesabında yer almaktadır. [3]

Dış bağlantılar

Bichon (IMDb)
Tosun Paşa (IMDb)

[1] "Tosun Paşa (1976) - IMDb". www.imdb.com. 17 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.

[:0-2] "Tosun Paşa nerede çekildi? Tosun Paşa filmi konusu ve oyuncuları". Hürriyet. 12 Aralık 2021. 16 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.

[:1-3] "Tosun Paşa filmi nerede ve ne zaman çekildi? Tosun Paşa oyuncu kadrosu". Habertürk. 30 Haziran 2023. 1 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.

[4] Tosun Paşa (1939) - Sinematürk (konuya dair özet bilgi de bulunmaktadır.)

[5] "Tosun Paşa Filmini Başka Bir Gözle Seyretmenize Sebep Olacak, Herkesin Bilmediği 13 İlginç Bilgi". Onedio. 13 Aralık 2017. 13 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.

[6] Muhsin Ertuğrul'un Sineması, Yazan: Alim Şerif Onaran, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1981 (Filmin konusuna dair ayrıntılı bilgi verilmektedir. 1976 yapımı filmle aralarında neredeyse hiçbir benzerlik olmadığı buradan anlaşılmaktadır.)

[:2-8] "Türk sinemasının en önemli platolarından: Simenoğlu Köşkü". www.posta.com.tr. 23 Aralık 2019. 12 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.

[9] "Tosun Paşa filmi nerede ve ne zaman çekildi?". Habertürk. 30 Haziran 2023. 1 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.

[10] "Hababam Sınıfı'nın ünlü hocası Akil Öztuna bakın nasıl ölmüş?". CNN Türk. 16 Mayıs 2017. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.

[11] Oyuncu Akil Öztuna’nın Tosun Paşa Adlı Filmin Kemerburgaz’daki Çekimleri Esnasında Deveden Düşmesi Nedeniyle Vefat Ettiği İddiası - Malumatfuruş, Tarih: 18.10.2020

[12] Tosun Paşa Filminin Çekimleri Sırasında Deveden Düşerek Ölen Oyuncu Kim? - Onedio, Tarih: 23.07.2024 (Haberin sonunda Akil Öztuna’nın torununun sosyal medya paylaşımında dedesinin "ölüm nedeninin deveden düşmesi olmadığını" dile getirdiği belirtilmektedir. "Zeytinci'nin söylediğine göre Öztuna çekimler sırasında zaten rahatsızmış," ifadesi de yer almaktadır.)

[7] 1976 yapımı Tosun Paşa filminin senaryosunun, Nazım Hikmet tarafından yazılarak 1939 yılında Muhsin Ertuğrul tarafından filme alınan senaryodan [1] uyarlama olduğu iddiası tamamen eksik bilgiye dayalıdır. Çünkü Yavuz Turgul tarafından yazılan bu yeni senaryo, hem Nazım Hikmet'in senaryosundan (ve dolayısıyla 1939 yapımı ilk filmden) hem de ona kaynak teşkil eden 1936 yapımı Bichon adlı Fransızca filmin (Jean de Létraz tarafından yazılan oyundan uyarlanmış olan) [2] senaryosundan çok farklıdır. 1979 yılında çekilen Tosun Paşa filminin konusunun bunlardan oldukça (neredeyse tamamen) farklı olduğu bile öne sürülebilir. Dolayısıyla bir uyarlamanın değil çok zayıf bir esinlenmenin var olduğunu söylemek daha doğrudur. Bu ilk senaryo, 1976 yapımı Tosun Paşa filmi ile sadece isim olarak bir bağ içermekte olup daha çok Barış Manço'nun başrolde oynadığı Baba Bizi Eversene filmiyle benzerlikler göstermektedir.

[13] "Deveden düşme kısmı doğru ama vefat sebebi bu değil. Akil dedem zaten rahatsızmış çekimler sırasında. Bu konu birkaç yerde daha gündeme gelmişti, aile olarak bilgi vermiştik. Z. Göktay Bey’e saygımız sonsuz, belki detayları farklı hatırlıyor olabilir," açıklaması ile sorulan bir soruya verilen "...kalp değil, mide rahatsızlığından vefat etti," şeklindeki yanıt torunu Gaye Zeytinci'nin sosyal medya hesabında yer almaktadır. [3]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[not 1]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[not 2]