Pol Pot

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Pol Pot
Kamboçya Komünist Partisi Merkez Komitesinin Genel Sekreteri
Görev süresi
22 Şubat 1963 - 6 Aralık 1981
Yerine geldiği Tou Samouth
Yerine gelen Parti dağıldı
Kamboçya Başbakanı
Görev süresi
25 Ekim 1976 - 7 Ocak 1979
Yerine geldiği Nuon Chea (geçici)
Yerine gelen Pen Sovan
Kişisel bilgiler
Doğum 19 Mayıs 1925
Kampong Thom, Kamboçya
Ölüm 15 Nisan 1998 (72 yaşında)
Oddar Meanchey, Kamboçya
Partisi Kamboçya Komünist Partisi
Evlilik(ler) Khieu Ponnary
Çocuk(lar) Sar Patchata

Pol Pot, asıl adı ile Saloth Sar (d. 19 Mayıs 1925 - ö. 15 Nisan 1998), Kızıl Kmerler adlı komünist gerilla teşkilatının kurucusu. İşçi sınıfına muhalif oldukları iddiasıyla eğitimli kesime yapılan katliamlarla ve tarım sosyalizmi üzerine kurulu bir devlet yaratmak istemesiyle bilinir.[1] Pol Pot, Kamboçya'yı tek partili komünist bir devlete dönüştürdü ve ardından 1976 ilâ 1979 yıllarında Kamboçya başbakanlığı yaptı.

Pol Pot dönemi katliamları[değiştir | kaynağı değiştir]

Pol Pot iktidarında öldürülen insanların kafatasları, Tuol Sleng Soykırım Müzesi'nde sergileniyor.

Pol Pot, 1976 yılının sonlarında öğretmenler ve doktorlar başta olmak üzere eğitimli kesimin bir bölümünün tutuklanmasını emretti. Bu dönemde hedef alınan eğitimli kesim öğretmenler, doktorlar, müzisyenler, sanatçılar ve komünizme muhalif aydınlardan oluşuyordu.[2] Şehirlerdeki insanları zorla çalışmaları için tarlalara sürülmesi emri verdi. Eğitim sisteminin kapitalizmi öğrettiğini ileri sürerek birçok okulu kapattı ve öğretmenleri kurşuna dizdirdi.[3] İşçi sınıfının çıkarlarına muhalif oldukları iddiasıyla birçok entelektüel, sanatçı ve eğitimli kesimde yer alan insanlar da Pol Pot'un emrinde olan askerler tarafından ya öldürüldü ya da ölene dek çalışmaları için tarlalara sürüldü. Ayrıca gözlük takanlar da bu katliamlarda hedef oldu.[4]

Bu gibi olaylarla gelişen 3 yıllık iktidarı döneminde Kamboçya'da 1,5 ila 2 milyon insanın hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Yeni komünist rejime karşı tehdit görülenler ve kapitalizme ilişkili olarak görülen kişiler öldürüldü. Kıtlık, hastalık veya zorla tarlaya sürülen insanların aşırı çalıştırılmasından dolayı birçok ölüm yaşandı. Pol Pot diktatörlüğü döneminde, lideri olduğu Kızıl Kmerler tarafından Kamboçya soykırımı gerçekleştirildi.[5][6][7]

Gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

1925 yılında o dönem Fransız Hindiçini içinde yer alan günümüzde Kamboçya'nın bir parçası olan Kompong Thom şehrinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Pol Pot, 1949 yılında Paris'te radyo mühendisliği bursu kazandı. 1953 yılında Kamboçya'ya döndü ve öğretmenlik yapmaya başladı. 1963 yılında ise ormanlık bölgelere çekilerek Kızıl Kmerler olarak bilinen gerilla teşkilatını kurup organize etti. 1970'teki askeri ihtilal sonucu iktidardan uzaklaştırılan Kamboçya'nın kralı Norodom Sihanouk ile iş birliğine girerek askeri idareye karşı hareket başlattı. 1975'te General Lon Nol yönetimindeki askeri idareyi devirerek başbakan oldu.

İktidar yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Başbakan olmasına rağmen bütün idareyi elinde bulunduran Pol Pot, birliklerinin başkent Phnom Penh'i işgal etmesiyle katliamlar yaşanmaya başladı. Şehirde yaşayan herkesi pirinç tarlalarında çalışmaya zorlayan Pol Pot, bütün okulları kapattı. Okuma yazma bilenler öncelikli olmak üzere yaşlı, genç, çocuk, kadın, erkek ayırımı yapmaksızın yüz binlerce kişiyi işkencehanelere dönüştürülen okullarda, idareye karşı olduklarını itiraf ettirdikten sonra ölüm tarlalarına sürdü.

1979'da Vietnamlılar tarafından desteklenen Hun Sen önderliğindeki bir hareketle başkentten uzaklaştırılan Pol Pot ve Kızıl Kmerler, iktidarda oldukları süre içinde Kamboçya kaynaklarına göre yaklaşık 7 milyonluk nüfusun 1 milyon 700 binini katlettiler.

Yine bu dönemde yüz binlerce ev, binlerce okul, hastanenin yanı sıra Budist, Histiyan ve Müslüman ibadethaneleri yerle bir edildi ve bu dönemde tüm dünyada "Bir Numaralı Düşman Kardeş" olarak anılmaya başlandı.

Devrilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1979'dan 1997 Temmuzuna kadar Kamboçya'nın Çin ve Tayland sınırındaki ormanlık bölgede gerilla hareketine devam eden Pol Pot'un bu ülkeler tarafından desteklendiği iddia edildi.

1997 Temuzunda Kral Sihanouk'un oğlu Prens Ranaridh'e bağlı kuvvetlerle iş birliği yaparak başkenti ele geçirmeye çalısan Pol Pot'a bağlı Kızıl Kmerler, eski başbakan Hun Sen'e bağlı hükûmet kuvvetlerince yenilgiye uğratıldı. Son başarısız girişiminden dolayı yandaşlarınca ömür boyu ev hapsine mahkûm edilen Pol Pot'un sağlık durumu da gittikçe kötüleşti.

Ölümünden yaklaşık olarak bir hafta önce Tayland hükûmeti Pol Pot'u yakaladığı halde, başka ülkenin içişlerine müdahale olabileceği ve Çin'le ilişkilerin bozulabilme ihtimali gerekçesiyle serbest bıraktı. Dönemin ABD başkanı Bill Clinton ise Pentagon'a Pol Pot'un derhal yakalanarak milletlerarası bir mahkemede yargılanması emri verdi.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kızıl Kmerler, Pol Pot'un 15 Nisan 1998'de kalp krizi sonucu öldüğünü açıklamışlardır. Diğer bir iddiaya göre ise Pol Pot, sıtmayla mücadele ve sakinleştirici ilaçları alarak intihar etmiştir. Dünya kamuoyu, Kızıl Kmerler tarafından yapılan bu açıklamaya pek itibar etmemişti. Pol Pot ölümünden birkaç ay önce kendisiyle yapılan bir röportajda, milyonlarca insanın öldürülmesiyle ilgili vicdanen rahat olduğunu, bunları tek başına yapmadığını açıklamıştı. Ülke nüfusunun çeyreği, Pol Pot yönetimi sırasında ölmüştür.[7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Khmer Rouge: Cambodia's years of brutality". BBC. 20 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2022. 
  2. ^ "Her education nearly cost my mother her life. But she risked it again so I could have one, too". Washington Post. 13 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2022. 
  3. ^ "Zalim Diktatör Pol Pot". argonomi.com. 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021. 
  4. ^ "Cambodia". College of Liberal Arts (İngilizce). 6 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2022. 
  5. ^ "Pol Pot". History Channel. 21 Ağustos 2018. 28 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020. 
  6. ^ "Pol Pot overthrown". On January 7, 1979, Vietnamese troops seize the Cambodian capital of Phnom Penh, toppling the brutal regime of Pol Pot and his Khmer Rouge. History Channel. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020. 
  7. ^ a b "DEATH OF POL POT; Pol Pot, Brutal Dictator Who Forced Cambodians to Killing Fields, Dies at 73". The New York Times. 17 Nisan 1998. 7 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020. 
Siyasi görevi
Önce gelen
Khieu Samphan
Demokratik Kamboçya Başbakanı
1976-1980
Sonra gelen
Khieu Samphan
Önce gelen
Yok
Milli Savunma Yüksek Kuruluş Yöneticisi
1985-1997
Sonra gelen
Yok
Parti siyasi görevi
Önce gelen
Tou Samouth
Kamboçya Komünist Partisi Genel Sekreteri
1963-1981
Sonra gelen
Kendisi
Demokratik Kamboçya Partisi
Önce gelen
Kendis
Kamboçya Komünist Partisi
Demokratik Kamboçya Partisi Genel Sekreteri
1981-1985
Sonra gelen
Khieu Samphan
Askerî görevi
Önce gelen
?
Demokratik Kamboçya Ulusal Ordusu Başkomutanı
1980-1985
Sonra gelen
Son Sen