Mustafa Sagir

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Mustafa Sagir, (1877 - 24 Mayıs 1921) Hint asıllı, İngiliz casusu.

Osmanlı şehzadelerinden Veliaht Abdülmecit Efendi'nin 12 Haziran 1919 tarihinde Padişah Vahdettin'e İtilaf Devletleri ile yapılan anlaşmanın memleketin idam fermanı olduğuna dair mektup göndermesi üzerine İngiliz İstihbaratı önce Abdülmecit Efendi ile görüştü. Bunu yeterli görmeyerek Mustafa Sagir'i şehzadeler ve Osmanlı Paşaları arasında İngiliz düşmanlığı yapıp yapmadıkları ve Kemalist milliyetçiler ile ilişikleri bulunup bulunmadığı konusunun araştırması için görevlendirdi. Sagir, Veliaht Abdülmecid ile dost oldu, onun oğlu Şehzade Ömer Faruk ile birlikte Anadolu'ya geçti. Bu sırada babasının Kemalistlere katılmak istediği bilgisini şehzadeden aldı. Bu bilgi İngiliz İstihbaratına onlardan da Padişah Vahdettin'e gidince Veliaht Abdülmecit Efendi 38 gün göz hapsi cezası aldı.[1]

1921 yılı başında İstanbul'da Türk-Hint Uhuvvet-i İslamiye Cemiyeti'ni kurdu. İstanbul'da Milli Mücadele için faaliyet gösteren haber alma teşkilatı Karakol Cemiyeti'na girerek Ankara Hükümeti'ne destek olan milliyetçileri İngiliz İstihbaratına raporladı. İngilizlerce 17 gün tutuklama gördü. Yaptığı ihbarlar sonucu Karakol Cemiyeti'nin yöneticilerinden Şevket Bey ve Albay Kara Vasıf (Karakol Örgütünün Kurucusu) Beylerin ve önemli üyelerinden Albay Galatalı Şevket (İstanbul Merkez Komutanı), Ali Sait Paşa, Refet Paşa, Ali Fethi Okyar, Ali İhsan Paşa, Hacı Mehmet Paşa (Enver Paşa'nın Babası) gibi kimselerin İngilizler tarafından tutuklanıp Malta'ya sürülmesinde katkısının olduğu düşünülmektedir.

1920 Aralık ayında İnebolu ve Kastamonu üzerinden Ankara'ya geldi. Karakol Cemiyeti'ne üye olduğu bilinen Hint Müslümanı olması sebebiyle ilgi ile karşılandı ve Ankara'ya geçmesine müsaade edildi.

Ankara'da Mehmet Akif ile samimiyet kurdu. Ankara'da Akif'in Taceddin Mahallesindeki evine gidip gelmeye başladı. Akif'in evini posta adresi olarak vermişti. Mehmet Akif, Hindistan ve Mısır ve İstanbul'dan gelmekte olan çok sayıda mektuba hayret ediyordu. Bir gün bir mektubu yanlışlıkla yırttığında içinden boş bir kâğıt çıktığını gördü ve buna bir anlam veremedi. Diğer mektuplar da incelendiğinde hepsinde sadece biri iki satır yazı olduğu ve sayfanın geriye kalanının tamamen boş olduğu görüldü. Günün şartlarında kimyager Avni Refik Bey'in yaptığı laboratuvar incelemesi sonunda mektupların görünmez mürekkeple şifreli olarak yazıldığı anlaşıldı.[2] Kütahya milletvekili Cevdet Izrap, Elazığ milletvekili Hüseyin Bey, Cebelibereket milletvekili İhsan Bey ve Gaziantep milletvekili Kılıç Ali Bey'lerden oluşan İstiklal Mahkemesi heyeti tarafından casusluktan suçlu bulunarak idama mahkûm edildi. 24 Mayıs 1921 tarihinde Ankara'da Karaoğlan Meydanı'nda (Bugünkü Ulus Meydanı) idam cezası uygulandı.[3] [4]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Oral, Mustafa (Mart 2005). "Veliaht Abdülmecit'in Ankara'ya Davet Edilmesi Meselesi". Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 61, Cilt: XXI, Mart 2005. 8 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20111208031316/http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=101. Erişim tarihi: 20 Mayıs. 
  2. ^ Ersoy, Emin (1948). Safahat Şairinin Oğlu Anlatıyor. Millet Mecmuası. 
  3. ^ Aybars, Ergün (2006). İstiklal Mahkemeleri. Zeus Kitabevi 2006. ISBN 975-98569-4-8. 
  4. ^ Bozok, Salih; Cemil Bozok (1985). Hep Atatürk'ün Yanında. s.78-79: Çağdaş Yayınları. 

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Tahsin Yıldırım ve Şaban Özdemir, "Mehmet Akif'i Anlamak", Yağmur Yayınları, İstanbul 2008.
  2. Prof. Esat Arslan, "1921 Yılı İlk Yarısında Türk Fransız, İtalyan Yakınlaşması Karşısında İngiliz Politikası ve Mustafa Sagir Olayı", Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Mart 1995.
  3. Feridun Kandemir, "İstiklal Savaşında Bozguncular ve Casuslar", Yakın Tarihimiz Yayınları, İstanbul, 1964.
  4. Yaşar Akyol, "Mustafa Sagir", Tarih ve Toplum Dergisi, Ağustos 1993.
  5. Kurt, Ramazan (Mart 2008). "Atatürk'ü öldürmek isteyen islamcı İngiliz ajanı Mustafa Sagir ve Mehmet Akif" (http). Ortadoğu Gazetesi. 2 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160402151240/http://www.ortadogugazetesi.net/makale.php?yid=&makale=Atat%FCrk%26%2339%3B%FC+%F6ld%FCrmek+isteyen+islamc%FD+%DDngiliz+ajan%FD+Mustafa+Sagir+ve+Mehmet+Akif&id=474. Erişim tarihi: 20 Mayıs.