Mordvin dilleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Mordvin dilleri
Bölge Rusya
Dil ailesi
Ural
Dil kodları
ISO 639-3
Glottolog mord1256[1]

Mordvin dilleri (Rusçadaki resmî ismiyle Мордовские языки, Mordovskiye yazyki),[2] Ural dillerinin bir koludur. Birbiriyle yakın bağları olan ve ikisi de Mordovya bölgesinde konuşulan Erzyan ile Mokşan dillerinden oluşur.[3] Bu grubun eskiden tek bir "Mordvin dili"ni teşkil ettiği düşünülürdü,[4] ancak mevcut durumda küçük bir dil grubu olarak görülür. Sesbilim, sözcük ve dilbilgisi farklılıkları nedeniyle Erzyanca ile Mokşanca birbiriyle karşılıklı anlaşılabilirlik göstermemektedir; hatta gruplar arası temaslarda sık sık Rus dili kullanılır.[5]

Bu iki dilin birbirinden farklı edebî formları da var. Erzyan edebî dil [en]i 1922'de, Mokşan edebî diliyse 1923'te oluşturuldu.[6]

İki dil arasındaki bazı sesbilimsel farklılıklar şunlardır:[4]

  • Mokşanca /ɛ, e/ sesleri arasındaki ayrımı muhafaza ederken, Erzyancada bu iki ses birbiriyle /e/ sesi olarak birleşmiştir.
  • Diğer Ural dillerinde olduğu gibi, Erzyancada da vurgusuz hecelerde ünlü uyumu yer alır; ön ünlüsü olan sözcüklerde [e] sesi, arka ünlüsü olan sözcüklerdeyse [o] sesi kullanılır. Mokşancada ise tüm bunların yerine [ə] sesi kullanılır.
  • Erzyanca sözcüklerinin başlarında yer alan artdişyuvasıl patlamalı sürtünmeli /tʃ/ sesinin yerinde Mokşancada sürtünmeli /ʃ/ sesi yer alır.
  • Ötümsüz ünsüz sesleriyle bitişik /r, rʲ, l, lʲ, j/ sesbirimleri Mokşancada ötümsüzleşme geçirip [r̥ r̥ʲ l̥ l̥ʲ ȷ̊] şeklinde eklemlenir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Edl.) (2017). "Mordvin". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  2. ^ Dalby, Andrew (1998). Dictionary of Languages. Columbia University Press. s. 429. Erza. 
  3. ^ Grenoble, Lenore (2003). Language Policy in the Soviet Union. Springer. s. A80. ISBN 978-1-4020-1298-3. 
  4. ^ a b Raun, Alo (1988). Sinor, Denis (Ed.). The Uralic languages: Description, history and foreign influences. BRILL. s. A96. ISBN 978-90-04-07741-6. 
  5. ^ Minahan, James (2000). One Europe, Many Nations. Greenwood Publishing Group. s. A489. ISBN 978-0-313-30984-7. 
  6. ^ Wixman, Ronald (1984). The Peoples of the USSR. M.E. Sharpe. s. A137. ISBN 978-0-87332-506-6.