Müteşâbih

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Müteşâbih (Arapça: متشابه), "Muhkem" (Mânası açık) olmayan Kur'ân âyetleri ve bazı benzer şekildeki hadisler; Kur'ân-ı Kerîm âyetleri ve hadislerin mecazî mânalara gelen ifadeleri "Müteşabih" olarak adlandırılmaktadırlar. Arapça bir sıfat olan ("Müteşâbih", Arapça: متشابه) kelimesi "benzeşen" demektir. Çoğulu olan ("Müteşâbihât", Arapça: متشابهات) ise "benzeşenler" mânâsına gelmektedir.

Kur'ân-ı Kerîm’de müteşâbihât kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

"Müteşâbihât kavramı" Kur'an’ın açıklanmasında ve anlaşılmasında anahtar bir kavramdır. En’âm Suresi'nin 141. âyetinde iki defa olmak üzere, Kur'ân-ı Kerîm’de toplam altı kez yer alır. Benzeşenler (Müteşâbihat) dil biliminde (Arapça: Sarf ilmi) birbirine morfolojik olarak benzeyen sözcükler için kullanılır. Benzeşenler (Müteşabihât) eş değer olmakla birlikte eş anlamlı olmayan kelimelerdir. Bu nedenle bir kavramın müterâdif (eş anlamlı) olması ile "Müteşâbih" (benzeşen) olması birbirinden farklıdır. Farklı işaretlerle birbiriyle benzeşen müteşâbih kelimelerin anlam farklılıkları Arapça'da "Meâni" (semantik) ilminin konusudur.

Müteşâbih âyetlerin yani benzeşenlerin, Kur'ân-ı Kerîm verilerinin açıklanmasında ve anlaşılmasında önemli yeri vardır. Kur'ân-ı Kerîm birçok âyetinde (Maide Suresi’nin 15inci ve Hicr Suresi’nin birinci âyetlerinde olduğu gibi) açık ve anlaşılır fakat aynı zamanda kendi kendini açıklayan (mübîn) bir kitap olduğunu vurgular. Bu bakımdan müteşabih âyetler mecazî mânalar ihtivâ etmekle birlikte aynı zamanda da gayet açıklayıcıdırlar. Pek çok Kur'an âyetlerinde ifâde edildiği gibi, Kur'ân-ı Kerîm’de bu açıklama ve yorumlar bizzat Allâh’ûr-Râhman’ûr-Râhîym tarafından yapılmaktadır. Kur'an’a göre Allâh’û-Celle-Celâle’hû kendi kitabının anlaşılmasında bizzat kendisi insanlara rehberlik etmektedir.

Kur'an kendi kendini açıklarken ve kendi hüküm ve kavramlarına izahât getiriken aynı kelimelerin müteşâbihlerini yani benzeşenlerini kullanır. Bu bakımdan müteşâbihler yani benzeşen kelimeler veya âyetler bir araya getirilerek Kur'an’da yer alan herhangi bir konu ile ilgili detaylı sonuçlara ulaşılabilir. Örneğin Ramazan Orucu hakkında Kur'ân-ı Kerîm'den detaylı bilgi edinmek isteyen kimse, Kur'an’ın kendi metninde yer alan Oruç ve Ramazan kelimelerinin yer aldığı âyetleri ve bu âyetlerin müteşâbihlerini yani benzeşenlerini bir bütün halinde inceleyerek, Ramazan Orucu hakkında Kur'an’ın bizzat kendisinden konuyla ilgili en geniş ve dataylı bilgilere ulaşabilir.

Âl-i İmrân Sûresi’nin yedinci âyeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur'ân’daki âyetlerin bir kısmı anlamı açık, hüküm ihtivâ eden muhkem âyetler olmakla beraber, müteşâbih adı verilen bazı âyetler ise yoruma açık âyetlerdir. Bu durum Kur'ân-ı Kerîm’in Âl-i İmrân Sûresi’nin yedinci âyetinde belirtilmektedir.[kaynak belirtilmeli]

Kur'an’da Müteşâbih âyetler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana maddeler: Mûkattâ'at ve Kur'an-ı Kerîm

Bazen sadece (Arapça: مقطعات) "Mûkattâ'at" adı verilen harflerin bileşimlerinden oluşan bu âyetler, ikinci ya da üçüncü âyetler öncesinde zikredilmekte, bazen de birinci âyetin içerisinde yer alan harflerden oluşmaktadırlar. Gerçek mânâları bilinmeyen bu harfler, bâtınî anlamlar ihtivâ eden ilâhî âyetler olarak kabul edilmektedirler.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]