Mühendislik yönetimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
NASA Robonot yöneticisi Ron Diftler (solda), NASA’nın Johnson Uzay Merkezi’ndeki Uzay Ortamı Simülasyon Laboratuvarı’nda bir Robonot eğitim oturumuna yardım ediyor.

Mühendislik Yönetimi, mühendislik ilkelerinin iş dünyasına ve örgütsel pratiklere uygulanmasıyla ilgili çok disiplinli bir alandır.

Mühendislik Yönetimi, mühendisliğin teknolojik problem çözme becerisini ve kompleks işletmeleri fikirden sonuca götürmek için yönetimin organizasyonel, yönetimsel ve planlama becerilerini bir araya getiren bir meslektir. Mühendislik yönetimi yüksek lisansı bazen mühendislik yönetimi alanında kariyer yapmak isteyen ve nitelik kazanmak isteyen profesyoneller tarafından İşletme Yönetimi Yüksek Lisansı (MBA) ile karşılaştırılır.[1]

Mühendislik yönetimi Endüstri Mühendisliği / Sistem Mühendisliği teknik ve araçlarından faydalanır. Başarılı mühendislik yöneticileri olmak için genel olarak iş, yönetim ve mühendislikte eğitim ve tecrübe gerekir. Teknik olarak beceriksiz yöneticiler teknik ekiplerinin desteğinden mahrum olma, ticari olmayan yöneticiler ise piyasa ekonomisinde ticari sezgiden yoksun olma eğilimindedirler. Mühendislik yöneticileri büyük ölçüde girişimcilik ruhu olmayan mühendisleri yönetirler, bu nedenle mühendislik yöneticilerinin koçluk, rehberlik ve teknik uzmanları motive eden beceriye ihtiyaçları vardır. İmalat firmalarına katılan mühendislik uzmanları bir süre sonra kendiliğinden mühendislik yöneticileri haline gelirler. Yönetim becerilerini geliştirmede genellikle etkili olmayan bir yol olsa da, mühenslik yöneticileri göreve geldiklerinde nasıl yöneteceklerini öğrenirler.[kaynak belirtilmeli]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1908 yılında işletme mühendisliği okulu olarak kurulan Stevens Intitute of Technology’nin mühendislik yönetimi bölümüne sahip olan en eski okul olduğuna inanılmaktadır. Bu bölüm daha sonra Bachelor of Engineering in Engineering Management (BEEM) olarak anıldı ve School of Systems and Enterprises’ın içine taşındı. İlk defa 1959 yılında teklif edilen mühendislik yönetimi lisans derecesini ABD’de Drexel University kurdu. 1967’de “Mühendislik Yönetimi” başlıklı ilk üniversite bölümü Missouri University of Science and Technology tarafından kuruldu.

ABD dışında, Almanya’da Mühendislik Yönetimi üzerine yoğunlaşan ilk bölüm 1927’de Berlin’de kuruldu.[2] Türkiye’de İstanbul Teknik Üniversitesi 1982 yılında kurulan İşletme Mühendisliği bölümüne sahiptir ve İşletme Mühendisliği alanında lisans ve yüksek lisans programları sunmaktadır.[3] University of Warwick’te (İngiltere) Mühendislik İş Yönetimi yüksek lisans programı sunan ve özel bir departman olan WMG (Warwick Manufacturing Group) 1980 yılında kurulmuştur.[4]

Michigan Technological University, 2012 Sonbaharında İşletme ve Ekonomi Fakültesi'nde Mühendislik Yönetimi programına başladı.[5]

Kanada’da, Memorial University of Newfoundland Mühendislik Yönetimi Yüksek Lisans programına başlamıştır. 

Danimarka’da, Technical University of Denmak Mühendislik Yönetimi Yüksek Lisans Programını İngilizce olarak başlatmıştır

Pakistan’da, University of Engineering and Technology (UET), Taxilla, University of Engineering and Technology (UET), Lahore ve National University of Science and Technology (NUST) Mühendislik Yönetimi alanında hem yüksek lisans hem de doktora programları sunmaktadır. NED University of Engineering and Technology, Karachi ve Ghulam Ishaq Khan Institute of Engineering Sciences and Technology ise Mühendislik Yönetimi alanında yüksek lisans programları sunmaktadır. Bu programın bir benzeri de Kalite Yönetimi içindedir. COMSATS (CIIT), örgün / uzaktan eğitim öğrencisi olarak Yerel ve Yurtdışı Pakistanlılarına Proje Yönetimi Yüksek Lisans programı sunmaktadır. 

İtalya’da, Politecnico di Milano Mühendislik Yönetimi programları sunmaktadır..[6]

Alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Operasyon Yönetimi, Yöneylem Araştırması ve Tedarik Zinciri Yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Operasyon Yönetimi, üretim sürecinin tasarlanması ve kontrol edilmesi ve malların veya hizmetlerin üretiminde işletme operasyonlarının yeniden tasarlanması ile ilgilidir. Yöneylem araştırması, karmaşık operasyonların kantitatif modellerini ele alır ve bu modelleri, herhangi bir endüstri sektöründe veya kamu hizmetlerinde karar vermeyi desteklemek için kullanır. Tedarik zinciri yönetimi, başlangıç noktasından tüketim noktasına kadar malların, hizmetlerin ve ilgili bilgilerin akışını planlama, uygulama ve yönetme sürecidir.  [7]

Bilişim Teknolojileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilişim teknolojileri konusu, teknolojinin etkin karar vermeyi desteklemek için nasıl tasarlandığı ve yönetildiği üzerine odaklanır. Yazılım tasarım ve geliştirme, veri madenciliği ve telekomünikasyon teknik uygulamaları yanı sıra, bilgi teknolojilerinin kullanımı ile ilgili örgütsel ve sosyal konularda irdelenir. [7] Mühendislik yönetimi sistemlerini  destekleyen temel Bilişim Teknolojileri  Bilgisayar Destekli Mühendislik (Computer Aided Engineering - CAE), Bilgisayar Destekli Tasarım (Computer Aided Design -CAD), Bbilgisayar Destekli Üüretim (Computer Aided Manufacturing - CAM) ve Bilgi Tabanlı Mühendislik (Knowledge Based Engineering - KBE) konularını içerir.

Karar Mühendisliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Karar mühendisliği, kendi başına mühendislik eseri olarak gördüğü bir kararın oluşturulmasında mühendislik ilkelerini kullanmayı amaçlamaktadır. Bu bakış açısına göre, bir kararın oluşturulması, hedefleri kabul etmek, ayrıntılı bir tanımlama geliştirmek ve daha sonra, karar ortamının önemli neden sonuç unsurlarını yakalayan, tüm sistem yerine belirli bir karara odaklanan (aksi halde çok zor olabilir) karar modeli geliştirmeyi (sistem düşüncesi yaklaşımı ile) içerir. Diğer mühendislik eserlerinde olduğu gibi, bir karar modeli Kalite Güvencesi incelemesine tabi olabilir ve belgelendiği sürece zamanla süreç gelişime bağlı olarak iyileştirilebilir. Karar mühendislik modelleri, kararı destekleyen veriler için yukarıda açıklanan bilişim teknolojilerinden yola çıkmaktadır; ancak, sadece destekleyen bilgilerin yanında kararı da modellediğinden Bilişim Teknolojilerinden ayrılmaktadır.

Teknoloji Yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Teknoloji Yönetimi (Management of Technology) konusu, muhasebe, finans, ekonomi, örgütsel davranış ve örgüt tasarımı konularında yönetim konularının temelini oluşturur. Bu konudaki dersler inovasyon ve teknolojik değişimi yönetmekle ilgili operasyonel ve organizasyonel meseleler ile ilgilenir.[7] [8]

Yeni Ürün Geliştirme ve Ürün Mühendisliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni ürün geliştirme (New Product Development - NPD), piyasaya yeni bir ürün getirme sürecinin tümüdür. Ürün mühendisliği, üretim imalat prosesi yoluyla satış için üretilecek bir cihaz, montaj veya sistemi tasarlama ve geliştirme süreci anlamına gelir. Ürün mühendisliği genellikle maliyet, üretilebilirlik, kalite, performans, güvenilirlik, kullanılabilirlik, kullanım ömrü ve kullanıcı özellikleri konularında faaliyet gösterir. İmalat için tasarım  üretimi kolay bir şekilde tasarlayan genel mühendislik sanatıdır.

Sistem Mühendisliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Sistem mühendisliği, karmaşık sistemlerin yaşam döngüsü boyunca nasıl tasarlanacağı ve yönetileceği üzerine yoğunlaşan, disiplinlerarası bir mühendislik ve mühendislik yönetimi alanıdır.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Mühendislik Yönetimi programları genelde muhasebe, ekonomi, finans, proje yönetimi, sistem mühendisliği, matematiksel modelleme ve optimizasyon, yönetim bilgi sistemleri, kalite kontrol ve altı sigma, yöneylem araştırmaları, insan kaynakları yönetimi, endüstriyel psikoloji, emniyet ve sağlık konularındaki talimatlarını içerir. [9][10]

Temel gereksinimi bir mühendislik derecesi (veya diğer bilgisayar bilimleri, matematik veya fen derecesi) ve işletme derecesi olsa da Mühendislik yönetimine girmek için birçok seçenek vardır.

Lisans Dereceleri

American Society for Engineering Education (ASEE) PRISM Magazine (Mart 2008)’e göre en büyük Mühendislik Yönetimi yüksek lisans programları (2005-2006 yıllarında yapılan puanlamaya göre) aşağıdaki tabloda sunulmuştur.  

Çoğu mühendislik yönetimi programı lisansüstü çalışmalar için hazırlanmış olmasına rağmen, lisans düzeyinde mühendislik yönetimi eğitimi veren birkaç seçkin kurum bulunmaktadır. ASEM (American Society for Engineering Management) tarafından akredite edilen veya tanınanlardan bazıları şunlardır: West Point (United States Military Academy), Norwich University, New York Institute of Technology, Stevens Institute of Technology, Illinois Institute of Technology, Rensselaer Polytechnic Institute, George Washington University, Arizona State University, Missouri University of Science and Technology. Bu programların okullarından mezun olanlar ilk yıllarında yaklaşık olarak 65.000 dolar talep ediyorlar.[11]

Amerika Birleşik Devletleri dışında İstanbul teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği Fakültesi en iyi öğrencilere hitap eden elit bir işletme mühendisliği lisans programı sunuyor.The University of Waterloo işletme mühendisliği bünyesinde Kanada’da ilk olan 4 yıllık bir lisans programı sunmaktadır. Peru’da Pacifico University 5 yıllık bir lisans programı sunmaktadır.

Lisansüstü Dereceleri

Birçok üniversite Mühendislik Yönetimi yüksek lisans programları sunmaktadır. Missouri S&T 1984’te Mühendislik Yönetimin dalında ilk doktora programını sunmaya hak kazanmıştır. Mumbai’de bulunan The National Institute of Industrial Engineering 1973’ten bu yana Endüstri Mühendisliği yüksek lisans dereceleri ve 2008’den bu yana da Doktora derecelerinde eğitim vermeye layık görülmüştür. Massachusetts Institute of Technology Sistem Tasarımı ve Yönetimi alanında yüksek lisans programı sunmaktadır.  

University of Kansas’ın mühendislik yönetimi programı öğrencileri 100’ün üzerinde işletme, üretim, devlet ya da danışmanlık firmaları tarafından istihdam edilmektedirler. Programda aktif olarak kayıtlı 200'den fazla öğrenci ve yaklaşık olarak 500 mezun öğrencisi vardır.[12]

İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği Fakültesi Mühendislik Yönetimi dalında yüksek lisans ve doktora programları sunmaktadır.

1908 yılında işletme mühendisliği okulu olarak kurulan Stevens Intitute of Technology’nin mühendislik yönetimi bölümüne sahip olan en eski okul olduğuna inanılmaktadır. Bu bölüm daha sonra Bachelor of Engineering in Engineering Management (BEEM) olarak anıldı ve School of Systems and Enterprises’ın içine taşındı. İlk defa 1959 yılında teklif edilen mühendislik yönetimi lisans derecesini ABD’de Drexel University kurdu. 1967’de “Mühendislik Yönetimi” başlıklı ilk üniversite bölümü Missouri University of Science and Technology tarafından kuruldu.

Largest MEM Programs.jpg

Mühendislik Yönetim Danışmanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mühendislik firmaları genellikle küçük ortaklıklar olduğundan, kurum içi yönetimi başaramazlar, bu nedenle mühendislik yönetimi danışmanlığına ihtiyaç duyarlar. Bu danışmanlık mühendislik konularınına ait yönetim danışmanlığı önerilerini içermektedir. A T Kearney, Boston Consulting Group ve McKinsey'in geleneksel odak noktasından faklı olarak, bilim ve mühendislik, sanat ve bilim içeren bütüncül bir yaklaşım gerektirir. Hukuk, muhasebe, insan kaynakları, pazarlama, siyaset, ekonomi, finans, kamu işleri ve iletişim gibi birçok mühendislik yönetimi danışmanlığı dalı bulunmaktadır. Genel olarak mühendislik yönetimi danışmanları, firmaların özel teknik bilgiye gereksinim duymaları ve kendilerine ait bilgilerin gizli tutulması gerektiğinde firmaların örgütsel bilgilerini artırmak amacıyla kullanılırlar. Birçok firma geleneksel yönetim danışmanlığı firmalarını kullanmayı tercih etse de, bu firmalar çoğu profesyonel mühendisleri ve diğer teknik çalışanları barındırmak için geleneksel teorileri uyarlayan bilgi birikiminden yoksundur.  

Mühendislik firmaları genellikle küçük ortaklıklar olduğundan, kurum içi yönetimi başaramazlar, bu nedenle mühendislik yönetimi danışmanlığına ihtiyaç duyarlar. Bu danışmanlık mühendislik konularınına ait yönetim danışmanlığı önerilerini içermektedir. A T Kearney, Boston Consulting Group ve McKinsey'in geleneksel odak noktasından faklı olarak, bilim ve mühendislik, sanat ve bilim içeren bütüncül bir yaklaşım gerektirir. Hukuk, muhasebe, insan kaynakları, pazarlama, siyaset, ekonomi, finans, kamu işleri ve iletişim gibi birçok mühendislik yönetimi danışmanlığı dalı bulunmaktadır. Genel olarak mühendislik yönetimi danışmanları, firmaların özel teknik bilgiye gereksinim duymaları ve kendilerine ait bilgilerin gizli tutulması gerektiğinde firmaların örgütsel bilgilerini artırmak amacıyla kullanılırlar. Birçok firma geleneksel yönetim danışmanlığı firmalarını kullanmayı tercih etse de, bu firmalar çoğu profesyonel mühendisleri ve diğer teknik çalışanları barındırmak için geleneksel teorileri uyarlayan bilgi birikiminden yoksundur.  

Mühendislik yönetimi alanına ayrılmış çok sayıda dernek ve kuruluş vardır. Bu dersneklerden en büyüklerinden bir tanesi IEEE bünyesinde bulunan ve düzenli olarak dergi yayımlayan Technology and Engineering Management Society (TEMS)’dir. Sahadaki bir diğer önde gelen meslek kuruluşu, 1979 yılında 20 kişilik bir mühendislik yöneticisi grubu tarafından kurulan American Society for Engineering Management (ASEM)'dir. ASEM şu anda mühendislik yöneticilerini sertifikasyon sınavları vasıtasıyla Associate Engineering Manager (AEM) veya Professional Engineering Manager (PEM) olarak iki seviyeye ayırıyor. The Master of Engineering Management Programs Consortium mühendislik yönetimi yüksek lisansının değerini ve görünürlüğünü artırmak için kurulmuş önde gelen üniversitelerden oluşan yeni bir konsorsiyumdur. Ayrıca, mühendislik yönetimi üniversite programları, ABET(Accreditation Board for Engineering and Technology), ATMAE (The Association of Technology, Management, and Applied Engineering) veya ASEM (American Society for Engineering Management) tarafından akredite olma imkânına sahiptir. Engineering Institute of Canada (EIC)’nın kurucu topluluğu olan Canadian Society for Engineering Management (CSEM), Kanada'nın bilinen en eski mühendislik topluluğudur. 

Mühendislik yönetimi danışmanlığının kullanılabileceği örnekler arasında şunlar sayılabilir; yeni ürün geliştirme süreci ya da bir montaj iş istasyonu tasarımı, çeşitli operasyonel lojistik için strateji oluşturma, bir verimlilik uzmanı olarak danışmanlık yapma, bir banka için yeni bir finansal algoritma ya da kredi sistemi geliştirme, operasyon ve acil durum alanının düzene sokulması, ürün ve malzemeler için karmaşık dağıtım şemalarını planlamak (Tedarik Zinciri Yönetimi) ve bir banka, hastane veya bir tema parkında hatları (veya kuyrukları) kısaltma. Yönetim mühendisliği danışmanları, genellikle, sistem analizi, değerlendirilmesi ve optimizasyonu için kapsamlı matematiksel araçlar, modelleme ve hesaplama yöntemleri ile birlikte system simülasyonunu (özellikle ayrık olay simülasyonu) kullanmaktadır. 

Meslek Kuruluşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Mühendislik yönetimi alanında birçok topluluk ve organizasyon vardır. En büyük topluluklardan birisi IEEE'nin bir bölümü olan ve düzenli olarak ticaret dergisi yayınlayan Mühendislik Yönetimi Topluluğu'dur. Sahadaki bir diğer önde gelen meslek kuruluşu, 1979 yılında endüstriden gelen 20 mühendislik yöneticisi tarafından kurulan Amerikan Mühendislik Yönetimi Topluluğu (ASEM) 'dir.[13]  ASEM şu anda İkinci Derece Mühendislik Yöneticisi (AEM) ve Profesyonel Mühendislik Yöneticisi (PEM) sertifikasyon sınavı vasıtasıyla mühendislik yöneticilerini (iki seviye) sertifikalandırıyor. Mühendislik Yönetimi Yüksek Lisans Programı Konsorsiyumu, Mühendislik Yönetimi Yüksek Lisansı'nın değerini ve görünürlüğünü artırmak için kurulmuş önde gelen üniversitelerden oluşan yeni bir konsorsiyumdur.[14] Ayrıca, mühendislik yönetimi üniversite programları, ABET, ATMAE veya ASEM tarafından akredite olma imkanına sahiptir. Kanada'da, Kanada Mühendislik Yönetimi Topluluğu (CSEM), Kanada'nın bilinen en eski mühendislik topluluğu olan Kanada Mühendislik Enstitüsü'nün (EIC) kurucu bir topluluğudur.[7]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletme Mühendisliği

Endüstri Mühendisliği
Sistem Mühendisliği

İşletme Yönetimi Yüksek Lisansı

Proje Yönetimi

Dernekler

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "MSEM vs. MBA - Gordon Institute". 23 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  2. ^ "Geschichte und Bedeutung - vwi.org". 1 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  4. ^ "MSc Engineering Business Management - University of Warwick". 13 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  5. ^ "School of Business Audit Forms - The Registrar's Office". 15 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  6. ^ "Studies in Management, Economics and Industrial Engineering". 16 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  7. ^ a b c d University of Waterloo 4 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Management Engineering.
  8. ^ "Program Structure - Gordon Institute". 23 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  9. ^ U.S. Department of Education Institute of Education Sciences: Classification of Instructional Programs (CIP) 20 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Retrieved on October 26, 2009
  10. ^ "ATMAE Membership Venn Diagram". 13 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  11. ^ Stevens Institute of Technology. "Accepted Salary Offers". Class of 2010 Career Outcomes. 16 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2011. 
  12. ^ "Key Aspects - Engineering Management". 22 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2016. 
  13. ^ "American Society for Engineering Management - Home". 29 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2020. 
  14. ^ "Master of Engineering Management Programs Consortium". 14 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 

Daha fazla okuma[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Eric T-S. Pan|Pan, Eric T-S. Perpetual Business Machines: Principles of Success for Technical Professionals ISBN 0-9754480-0-5

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Engineering Management Review - A Publication of the IEEE
  • IEEE Transactions on Engineering Management Journal
  • Canadian Society for Engineering Management, CSEM