Laz alfabesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Abhazya'da basılmış bir Lazca gazete "Mç'it'a Muruʒxi (Kızıl Yıldız)"
Lazca'nın yazımı için 20. yy başlarında kullanılan transkripsiyon

Lazcada, Lazuri Alboni/ლაზური ალბონი[1] olarak adlandırılan alfabenin dili yakın zamana kadar yazılı durumda değildi. Ancak 1920`li yıllardan itibaren Lazcayı yazılı bir dil haline getirme çabaları görülmeye başlandı. Prof.Niko Maar`dan öğrendiğimize göre II. Abdülhamit döneminde bu alanda çalışmalar yapan Hopalı Faik Efendi baskılara maruz kaldı, ailesi ile birlikte sürüldü, çalışmalarına el konuldu.[kaynak belirtilmeli]

Lazcanın yazılı bir dil haline getirilmesi çabalarında en önemli pay Iskender Ǯiaşi ye aittir. Iskender Ǯiaşi, 1920`li yıllarda SSCB`de Latin kökenli bir Laz Alfabesi hazırladı. O dönemde SSCB`de açılan Laz okullarında bu alfabe ile Laz çocuklarına, Lazca eğitim verildi. Ayrıca Iskender Ǯiaşi, Latin harflerini temel alarak kendi hazırladığı bu alfabe ile birçok Lazca kitap yazdı. Iskender Ǯiaşi, Lazcanın yazılı bir dil haline getirilmesi için gösterdiği çabalardan ötürü 1938'de öldürüldü.[kaynak belirtilmeli]

Fahri Lazoğlu (Kahraman) tarafından Latin harflerine dayalı olarak hazırlanan Lazuri Alboni, 1984 yılında kamuoyuna duyuruldu. Fahri Lazoğlu, Laz Alfabesi oluşturma çalışmalarına 1970`li yıllarda başlamıştı. Lazoğlu Alfabesi, ilk kez Almanya`da bir grup Laz tarafından "Lazebura" isimli dergide yayınlanmış, ayrıca Kafkasoloji kongrelerine sunulmuştur. 35 harfli Laz Alfabesi (Lazuri Alboni) 1993 yılında OGNİ dergisinde yayınlanarak, Türkiye Lazları içinde Laz diline ilgi duyanlar tarafından da kullanılmaya başlandı.

Bunun yanında Gürcistan'da yaşayan Lazlar, Gürcü alfabesini de kullanmaktadırlar.

Lazca Latin ve Mkhedruli alfabeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Latin Laz alfabesi Mkhedruli Laz alfabesi   Latin Laz alfabesi Mkhedruli Laz alfabesi
A B
C Ç̌
D E
F G
Ğ H
X I
J K
Ǩ Q
L M
N O
P
R S
Ş T
Ť U
V Y
Z Ž (dz)
Ʒ (ts) Ǯ (tz)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.omniglot.com/writing/laz.htm (Lazca iki alfabe ile yazilir)