Jean-Pierre Serre

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jean-Pierre Serre
Jean-Pierre Serre.jpg
Jean-Pierre Serre, 2009 yılında Oberwolfach
Doğum 15 Eylül 1926 (1926-09-15) (94 yaşında)
Bages, Pyrénées-Orientales, Fransa
Eğitim
Ödüller
Kariyeri
Dalı Matematik
Çalıştığı kurumlar
Doktora
danışmanı
Henri Cartan
Doktora öğrencileri

Jean-Pierre Serre (d. 15 Eylül 1926) cebirsel topoloji, cebirsel geometri ve cebirsel sayı teorisine katkıda bulunan Fransız matematikçidir. 1954'te Fields Madalyası, 2000'de Wolf Ödülü ve 2003'te açılış Abel Ödülü'ne layık görüldü.

Biyografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kişisel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransa'nın Bages, Pyrénées-Orientales kentinde eczacı bir ailede doğan Serre, Lycée de Nîmes'de ve ardından 1945-1948 yılları arasında Paris'teki École normale supérieure'de eğitim gördü.[1] Doktorasını 1951'de Sorbonne'dan aldı. 1948'den 1954'e kadar Paris'teki Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nde görev yaptı. 1956'da Collège de France'da profesör seçildi ve 1994'te emekli olana kadar bu pozisyonda kaldı. Karısı Profesör Josiane Heulot-Serre bir kimyacıydı ve aynı zamanda Ecole Normale Supérieure de Jeunes Filles'in direktörlüğünü yaptı. Kızları eski Fransız diplomat, tarihçi ve yazar Claudine Monteil'dir. Fransız matematikçi Denis Serre'nin yeğenidir. Kayak, masa tenisi ve kaya tırmanışı (Fontainebleau) yapmıştır.

Kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok küçük yaşlardan itibaren Henri Cartan'ın[2] okulunda seçkin bir figürdü. Cebirsel topoloji, kompleks değişken ve sonra değişmeli cebir ve cebirsel geometri üzerinde çalışıyordu ve burada deste teorisi ve homolojik cebir tekniklerini tanıttı. Serre'nin tezi, bir fibrasyonla ilişkili olan Leray-Serre spektral dizisi ile ilgiliydi. Serre, Cartan ile birlikte, o zamanlar topolojideki en büyük sorunlardan biri olan, küre homotopi gruplarını hesaplamak için Eilenberg-MacLane uzaylarını kullanma tekniğini buldu.

1954 yılında Fields Madalyası ödül töreninde yaptığı konuşmada Hermann Weyl, Serre'ye büyük övgüde bulundu ve ödülün ilk kez analist olmayan bir kişiye verildiğine dikkat çekti. Serre daha sonra araştırma odağını değiştirdi.

Cebirsel geometri[değiştir | kaynağı değiştir]

1950'lerde ve 1960'larda, Serre ve ondan iki yaş genç olan Alexander Grothendieck arasında verimli bir işbirliği gerçekleşti, çoğu Weil varsayımları üzerine olan işbirlikleri, önemli temel çalışmalara yol açtı. Serre'nin iki önemli temel makalesi, tutarlı kohomoloji üzerine olan Faisceaux Algébriques Cohérents (FAC, 1955),[3] ve Géometrie Algébrique et Géométrie Analytique (GAGA, 1956) idi.[4]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1954'te yirmi yedi yaşında olan Serre, Fields Madalyası ile ödüllendirilmiş en genç insandı ve hala da bu rekoru elinde bulundurmaktadır. 1985'te Balzan Ödülü'ne, 1995'te Steele Ödülü'ne, 2000'de matematik'te Wolf Ödülü'ne layık görüldü ve 2003'te Abel Ödülü'nün ilk sahibi oldu. Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nin (Centre National de la Recherche Scientifique, CNRS) verdiği Altın Madalya gibi başka ödüller de almıştır.

Çeşitli bilimsel akademilerin [Fransa, ABD, Norveç, İsveç, Rusya, Kraliyet Topluluğu, Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisi (1978)[5]] yabancı üyesidir ve birçok onursal derece almıştır (Cambridge, Oxford, Harvard, Oslo ve diğerleri). 2012'de Amerikan Matematik Topluluğu'nun bir üyesi oldu.[6]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Bibliyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

    • Groupes Algébriques et Corps de Classes (1959), Hermann, translated into English as Algebraic Groups and Class Fields (1988), Springer-Verlag
    • Corps Locaux (1962), Hermann, as Local Fields (1980), Springer-Verlag
    • Cohomologie Galoisienne (1964) Collège de France course 1962–63, as Galois Cohomology (1997), Springer-Verlag
    • Algèbre Locale, Multiplicités (1965) Collège de France course 1957–58, as Local Algebra (2000), Springer-Verlag
    • "Lie algebras and Lie groups" (1965) Harvard Lectures, Springer-Verlag.
    • Algèbres de Lie Semi-simples Complexes (1966), as Complex Semisimple Lie Algebras (1987), Springer-Verlag
    • Abelian ℓ-Adic Representations and Elliptic Curves (1968), CRC Press, reissue. Addison-Wesley. 1989. [7]
    • Cours d'arithmétique (1970), PUF, as A Course in Arithmetic (1973), Springer-Verlag
    • Représentations linéaires des groupes finis (1971), Hermann, as Linear Representations of Finite Groups (1977), Springer-Verlag[8]
    • Arbres, amalgames, SL2 (1977), SMF, as Trees (1980), Springer-Verlag[9]
    • Oeuvres/Collected Papers in four volumes (1986) Vol. IV in 2000, Springer-Verlag
    • Lectures on the Mordell-Weil Theorem (1990), Vieweg
    • Topics in Galois Theory (1992), CRC Press[10]
    • "Cohomological Invariants in Galois Cohomology (2003) with Skip Garibaldi and Alexander Merkurjev, AMS
    • "Exposés de séminaires 1950–1999" (2001), SMF
    • Grothendieck–Serre Correspondence (2003), bilingual edition, edited with Pierre Colmez, SMF-AMS
    • "Lectures on N_X(p)" (2012), AK Peters, CRC Press
    • Correspondance Serre-Tate (2015), edited with Pierre Colmez, SMF
    • "Finite Groups: an Introduction" (2016), Higher Education Press & International Press

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ J J O'Connor and E F Robertson Serre Biography http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Serre.html
  2. ^ Serre (2009). "Henri Paul Cartan. 8 July 1904 -- 13 August 2008". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 55: 37-44. doi:10.1098/rsbm.2009.0005. 
  3. ^ Serre (1955). "Faisceaux Algebriques Coherents". The Annals of Mathematics. 61 (2): 197-278. doi:10.2307/1969915. 
  4. ^ Géométrie algébrique et géométrie analytique, 6, 1956, ss. 1-42, doi:10.5802/aif.59, ISSN 0373-0956 
  5. ^ "J.-P. Serre". Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2015. 
  6. ^ List of Fellows of the American Mathematical Society, retrieved 2013-07-18.
  7. ^ Ribet, Kenneth A. (1990). "Review: Abelian ℓ-adic representations and elliptic curves, by Jean-Pierre Serre" (PDF). Bull. Amer. Math. Soc. (N.S.). 22 (1): 214-218. doi:10.1090/s0273-0979-1990-15882-3. 
  8. ^ Gustafson, W. H. (1978). "Review: Linear representations of finite groups, by Jean-Pierre Serre" (PDF). Bull. Amer. Math. Soc. 84 (5): 939-943. doi:10.1090/s0002-9904-1978-14540-6. 
  9. ^ Alperin, Roger C. (1983). "Review: Group, trees and projective modules, by Warren Dicks; and Trees, by Jean-Pierre Serre" (PDF). Bull. Amer. Math. Soc. (N.S.). 8 (2): 401-405. doi:10.1090/s0273-0979-1983-15146-7. 
  10. ^ Fried, Michael (1994). "Review: Topics in Galois Theory, by J.-P. Serre" (PDF). Bull. Amer. Math. Soc. (N.S.). 30 (1): 124-135. doi:10.1090/S0273-0979-1994-00445-8. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]