Hazar dilleri
| Hazar dilleri | |
|---|---|
| Coğrafi dağılım | Hazar Denizi'nin güney ve güneybatı kıyıları |
| Sınıflandırma | Hint-Avrupa dilleri
|
| Alt bölümler | |
| Glottolog | casp1236 Caspian[2] |
Hazar dilleri (Farsça: زبانهای کاسپین), İran dilleri'in Kuzeybatı İran dilleri koluna ait bir alt gruptur. İran'ın kuzeyinde Mâzenderan, Gilan, Doğu Azerbaycan, Gülistan, Simnan gibi eyaletlerde konuşulmaktadır.[3][4][5] Gilekçe, Mâzenderanca ve lehçelerinden oluşan grup Zaza, Simnan, Tat ve Talış dilleriyle yakından ilişkilidir. Glottolog Gilekçe ve Mâzenderancayı Hazar dilleri, Zazaca, Tatça ve Tatçayı esi Azericenden türeyen Azeri dilleri grubunda sınıflandırmaktadır.[6][7] Dillerin tümü genetik ve dil bilgisel olarak Zazacaya çok yakındır.[8]
Sınıflandırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Glottolog Hazar dillerini Gilekçe-Rudberice, Mazanderanca-Şahmirzadice ve Gürganca olarak sınıflandırmaktadır.[9] Benzer şekilde, Ethnologue'a göre Hazar dilleri Gilekçe, Mazenderanca ve Şahmirzadiceden oluşmaktadır.[10]
İlişkili diller
[değiştir | kaynağı değiştir]Zazaca, Talışça, Tatça, Goranca ve Beluçça gibi diller Hazar dilleriyle yakından ilişkilidir. Günümüzde Hazar bölgesinde konuşulmasalar da Zaza, Beluç ve Guran dillerinin Hazar bölgesinde ortaya çıktığı ve Zazalar, Beluçlar ve Guranların Hazar bölgesinden günümüzdeki yerleşim yerlerine göç ettikleri düşünülmektedir.[11][12][13][14][15][16][17][18][19]
Hazar dilleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Hazar dilleri aşağıdaki dilleri içermektedir:[20]
- Gileki-Rudbari
- Gilekçe
- Rudbarca
- Gürganca
- Mazenderani-Şehmirzadi
- Mazenderanca
- Merkez Hazar
- Çekirdek Mazenderanca
- Şehmirzadice
- Mazenderanca
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Caspian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Caspian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ Nasidze, I; Quinque, D; Rahmani, M; Alemohamad, SA; Stoneking, M (April 2006). "Concomitant Replacement of Language and mtDNA in South Caspian Populations of Iran". Curr. Biol. 16 (7). ss. 668-73. doi:10.1016/j.cub.2006.02.021
. PMID 16581511.
- ^ Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294
- ^ The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Caspian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Adharic". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ Asatrian, Garnik (1995), "DIMLĪ", Encyclopædia Iranica, VI (5), ss. 405-411, 10 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi7 Haziran 2020
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Caspian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ "Caspian". Ethnologue. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2026.
- ^ Elfenbein, Josef (1988), "BALUCHISTAN iii. Baluchi Language and Literature", Encyclopædia Iranica, III (6), ss. 633-6444 Nisan 2026
- ^ Asatrian, Garnik (1995), "DIMLĪ", Encyclopædia Iranica, VI (5), ss. 405-411, 10 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi7 Haziran 2020
- ^ Paul, Ludwig (1998). "The Pozition of Zazaki the West Iranian Languages" (PDF). Iran Chamber. Open Publishing. 3 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Ekim 2025.
- ^ Minorsky, Vladimir (1943). "The Gūrān". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London. 11 (1): 86-88. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Ekim 2022.
- ^ Blau, Joyce (1989). "Gurânî et Zâzâ". Schmitt, Rüdiger (Ed.). Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden: Reichert. ss. 336. ISBN 3-88226-413-6.
- ^ Hadank, Karl (1932). Mundarten der Zâzâ, Hauptsächlich aus Siwerek und Kor. Berlin: Verlag der Preussischen Akademie.
- ^ Werner, Eberhard (2017). Rivers and Mountains: A Historical, Applied Anthropological and Linguistical Study of the Zaza People of Turkey Including an Introduction to Applied Cultural Anthropology. Nürnberg: Verlag Fur Theologie Und Religionswissenschaft. ss. 97-104. ISBN 978-3957760654.
- ^ MacKenzie, David Neil (2002). "GURĀNI". Encyclopædia Iranica. 12 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2025.
- ^ Hadank, Karl (1930). Die Mundarten der Gûrân, besonders das Kändûläî, Auramânî und Bâdschälânî. Berlin: Verlag der Preussischen Akademie. s. 18.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Caspian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
