Hak ve Özgürlükler Hareketi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Hak ve Özgürlükler Hareketi
Движение за права и свободи
Kısaltma HÖH
Genel başkan Mustafa Karadayı
Kurucu ve Birinci Başkan Ahmed Doğan
Kuruluş tarihi 4 Ocak 1990
Gazete(leri) Sofya
İdeoloji Türk azınlık hakları,
Liberal,
Demokrat
Siyasi pozisyon Merkez sağ
Uluslararası üyelik Liberal Enternasyonal
Avrupa üyelik Avrupa Liberal Demokrat ve Reform Partisi
Resmî renkleri Mavi
Ulusal Meclis
26 / 240
Avrupa Parlamentosu
4 / 17
İller
1 / 28
Belediyeler
41 / 265
İnternet sitesi
HÖH Web Sitesi

Hak ve Özgürlükler Hareketi (kısaca HÖH, Bulgarca: Движение за права и свободи Dviženie za Prava i Svobodi, kısaca ДПС DPS), üyelerinin çoğunluğunu Bulgaristan Türklerinin oluşturduğu siyasi partidir. Genel başkanı Mustafa Karadayı'dır.[1]

1989 sonrası Bulgaristan siyasi hayatından Türkler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hak ve Özgürlükler Hareketi'nin latin alfabesiyle kısaltılmış logosu

1989 sonrası Bulgaristan’da yaklaşık 160 siyasi parti kurulmuştur. Bunlardan dört tanesi Türk kökenlidir: Hak ve Özgürlükler Hareketi, Demokratik Gelişim Hareketi, Demokratik Adalet Partisi ve Türk Demokrat Partisi.

1990 yılının 10 ve 17 Haziran tarihlerinde yapılan iki turlu genel seçimlerde, HÖH, o tarihte 400 sandalyeli Bulgar Parlamentosuna 23 milletvekili sokmayı başardı. 13 Ekim 1991'de yapılan genel seçimlerde, HÖH, sandalye sayısını 24’e yükseltti. Daha sonra yapılan yerel seçimlerde ise 27 belediye ve 653 muhtarlık kazandı.

18 Aralık 1994'teki genel seçimlere üç Türk partisi katıldı. Bu seçimlerde HÖH, 160 bine yakın oy kaybetti ve toplam oyların sadece % 5,44’ünü elde edebildi. Böylece her üç parti birlikte toplam 320 bin oy almış oldu. Seçimleri ise Bulgar Sosyalist Partisi kazandı. Bu dönemde hükümet, Müslüman azınlık tarafından seçilmiş olan Baş Müftü Fikri Salih Efendi’yi görevinden aldı, yerine Diyanet İşleri Komitesi Başkanı sıfatıyla Nedim Gencev[2]’i getirdi. Bu olay, Müslüman azınlık içinde büyük gürültü kopardı ve ülkede bir “müftü sorunu” baş gösterdi.

1990’ların ortasında Bulgaristan’da ağır siyasi ve ekonomik krizler baş gösterdi. 10 Ocak 1997’de Parlamento binası işgal edildi ve hatta ateşe verildi. 19 Nisan 1997'deki erken genel seçimleri Demokratik Güçler Birliği kazandı. Bu seçimlerde HÖH, toplam Türk oylarının sadece % 52’sini almayı başarabildi.

17 Haziran 2001'de Bulgaristan genel seçimlere gitti. Seçimler, eski Kral II. Simeon’un ve yeni partisi II. Simeon Milli Hareketi'nin ezici zaferi ile sonuçlandı. Seçimlerden sadece üç ay önce kurulmuş olan II. Simeon Milli Hareketi, iktidardaki Demokratik Güçler Birliği ile Sosyalist Parti'yi kolayca mağlup etti. Bulgar Parlamentosu 24 Temmuz'da II. Simeon Milli Hareketi ile 21 sandalyeli HÖH’ün koalisyonunu resmen onayladı.

25 Haziran 2005'te yapılan genel seçimler Bulgaristan’da, komünizmin çöküşünden beri görülmemiş derecede renkli bir koalisyonu ortaya çıkardı: Tek başına iktidar olmak için yeterli çoğunluğa ulaşamamış yedi parti. Sosyalist Parti toplam oyların %31’i ile 240 sandalyeli ve tek kamaralı Parlamentoda 82 sandalye kazandı. Seçimlerde iktidardaki II. Simeon Milli Hareketi oyların %20’sini alarak (53 sandalye) ile ikinci, HÖH ise %13 (34 sandalye) ile üçüncü oldu. Bu üç parti koalisyon hükümeti kurdu. Yeni hükümette HÖH üç bakanlık aldı: Başbakan Yardımcısı ve Doğal Afetler Bakanı Emel Ethem, Çevre Bakanı Cevdet Çakırov ve Tarım Bakanı Nihat Kabil.

1 Ocak 2007 tarihi itibarıyla Bulgaristanın Avrupa birliğine (AB) tam üye olduktan sonra 20 Mayıs 2007 tarihinde AB parlamentosunda Bulgaristanı temsil edecek AB parlamento seçimleri yapılmıştır. Seçim sonuçlarına göre Hak ve Özgürlükler Hareketi %20,26 oyla üçüncü parti olarak 4 milletvekili çıkarmıştır (4 milletvekilinden 2'si Türktür; Filiz Hüsmenova ve Metin Kazak).

5 Temmuz 2009 tarihinde yapılan Bulgaristan parlamento seçimlerinde 610 bin 808 oyla (yüzde 14,48) üçüncü sırada seçimi tamamlamış ve 38 milletvekiliyle Bulgar meclisine girmişlerdir.

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Parlamento[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulusal Meclis
Seçim Oy  % Sandalye +/– Hükümet
1990 491,596 8.03% (#3)
23 / 400
artış 23 Muhalefet
1991 418,168 7.6% (#3)
24 / 240
artış 1 Muhalefet
1994 283,094 5.44% (#4)
15 / 240
azalış 9 Muhalefet
1997 323,429 7.6% (#3)
19 / 240
artış 4 Muhalefet
2001 340,395 7.45% (#4)
21 / 240
artış 2 Hükümet
2005 467,400 12.81% (#3)
34 / 240
artış 13 Muhalefet
2009 610,521 14.45% (#3)
38 / 240
artış 4 Muhalefet
2013 400,466 11.31% (#3)
36 / 240
azalış 2 Muhalefet
2014 487,134 14.84% (#3)
38 / 240
artış 2 Muhalefet
2017 315,976 9,2% (#4)
26 / 240
azalış 12 Muhalefet

Avrupa Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Parlamentosu
Seçim Oy  % Sandalye +/–
2007 392,650 20.26% (#3)
4 / 18
artış 4
2009 364,197 14.14% (#3)
3 / 18
azalış 1
2014 386,725 17.27% (#3)
4 / 17
artış 1

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]