Bulgar Komünist Partisi
Bulgar Komünist Partisi Българска комунистическа партия Balgarska komunistiçeska partiya | |
|---|---|
| Kısaltma | Бкп |
| İlk lider | Dimitır Blagoev |
| Son lider | Petır Mladenov |
| Kuruluş tarihi | 28 May 1919 |
| Kapanış tarihi | 3 Nisan 1990) |
| Önceli | BSDWP (NS) |
| Ardılı | Bulgar Sosyalist Partisi |
| Merkez | Parti Evi, Largo, Sofya |
| Gazete(ler) | Rabotnichesko Delo |
| Gençlik kolu | Dimitrov Komünist Gençlik Birliği |
| Öncü kol | Dimitrovist Öncü Örgütü |
| Silahlı kanat | BKP Askeri Teşkilatı (1920–1925) Bulgar Halk Ordusu (1952–1990) |
| Üyelik | 1,000,000 (1989 tahmini) |
| İdeoloji | Komünizm Marksizm-Leninizm |
| Siyasi pozisyon | Aşırı Sol |
| Ulusal üyelik | Vatan Cephesi (1942–1990) |
| Avrupa üyeliği | Balkan Komünist Federasyonu (1921–1939) |
| Uluslararası üyelik | |
| Parti bayrağı | |
Bulgar Komünist Partisi (Българска комунистическа партия / Balgarska komunistiçeska partiya) Bulgaristan Halk Cumhuriyeti'nin 1946-1990 yılları arasında iktidardaki partisiydi. Vatan Cephesi'ne liderlik eden parti 1944 yılında II. Dünya Savaşı'nın sonuna doğru, Bulgar partizanların hükûmeti devirmesi sonucu iktidara geldi.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Partinin kuruluşu
[değiştir | kaynağı değiştir]Partinin kökeni 1903 yılında Sosyal Demokrat Parti'den ayrılarak kurulan Bulgaristan Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'ne dayanıyordu. Partinin lideri Dimitır Blagoev'di. Georgi Dimitrov da partinin önde gelenleri arasındaydı. Parti Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı'na katılmasına karşı çıktı, Ekim Devrimi'ne yakınlık duydu ve 1919 yılında kurulan Komintern'e katıldı. Bundan sonra Bulgaristan Komünist Partisi olarak yeniden örgütlendi. Georgi Dimitrov partinin kuruluşundan 1949 yılındaki ölümüne kadar merkez komite üyesiydi. 1946-1949 arası devlet başkanlığı yapmıştı.
1938 yılında İşçi Partisi'yle birleşen parti Bulgar İşçi Partisi adını aldı. 1948 yılında Bulgar İşçileri Sosyal Demokrat Partisi'yle yaşanan birleşmeden sonra partinin adı Bulgar Komünist Partisi'ne dönüştü.
Çervenkov dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Georgi Dimitrov'un ani ölümünden sonra partinin başına Vılko Çervenkov geçti. Katı bir Stalinist olan Çervenkov partiyi Moskova çizgisinde tuttu. 1948'de Kominform'a katılan parti Yugoslavya Komünist Partisi'nin ittifaktan atılması sonrasında Titocu olduğu ileri sürülen parti üyelerine karşı iç temizlik yaptı. Geniş çaplı tutuklamalar yaşandı. Josef Stalin'in ölümünden bir yıl sonra 1954 Mart'ında Çervenkov görevinden alındı.
Jivkov dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]1954-1989 arası partiyi Todor Jivkov yönetti. Sovyetler Birliği'ne yakın olan Jivkov Nikita Kruşçev'in yerini Leonid Brejnev'e bırakmasından sonra da bu bağlılığını sürdürdü. 1980'li yıllarda parti ülkede yaşayan Türk azınlığa karşı asimilasyon politikaları nedeniyle uluslararası çapta eleştiriye uğradı.
Partinin dağılışı
[değiştir | kaynağı değiştir]1989'da Doğu Bloku'nu saran reform sürecinde Jivkov görevinden ayrılmak zorunda kaldı ve daha ılımlı bir çizgiye kayan parti 1990 yılında Marksizm-Leninizm çizgisinden vazgeçtiğini duyurdu ve adını Bulgar Sosyalist Partisi olarak değiştirerek Sosyalist Enternasyonal'e katıldı. Bunun üzerine partiden ayrılan birçok eski komünist yeni örgütlenmelere giriştirler. Aleksander Paunov yönetimindeki Bulgaristan Komünist Partisi bu oluşumlardan biridir.
Parti merkezi
[değiştir | kaynağı değiştir]Parti Evi (Партийния дом, Partiyniya dom), Largo'da bulunan ve Bulgar Komünist Partisi'nin genel merkezi olarak hizmet veren bir yapıydı. Parti Evi binası, mimar Petso Zlatev liderliğindeki bir ekip tarafından tasarlanmış ve 1955 yılında tamamlanmıştır.
Liderler
[değiştir | kaynağı değiştir]
Vasil Kolarov, Dimitır Blagoev, Georgi Dimitrov ve Todor Jivkov
Bulgaristan Komünist Partisi Başkanları (1919-1948)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Başkan | Görev Süresi | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Nº | Portre | İsim (Doğum–Ölüm) |
Başlangıç | Bitiş | |
| 1 | Dimitar Blagoev Димитър Благоев (1856–1924) |
1919 | 1924 | ||
| 2 | Vasil Kolarov Васил Коларов (1877–1950) |
1924 | 1933 | ||
| 3 | Georgi Dimitrov Георги Димитров (1882–1949) |
1933 | 27 Aralık 1948 | ||
Bulgar Komünist Partisi Genel Sekreterleri (1948–1990)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Genel Sekreter | Görev Süresi | Notlar | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nº | Portre | İsim (Doğum–Ölüm) |
Başlangıç | Bitiş | Süre | |
| 1 | Georgi Dimitrov Георги Димитров (1882–1949) |
27 Aralık 1948 | 2 Temmuz 1949 | 187 gün | Aynı zamanda Başbakan (1946–1949) | |
| 2 | Vılko Çervenkov Вълко Червенков (1900–1980) |
2 Temmuz 1949 | 4 Mart 1954 | 4 yıl, 245 gün | Aynı zamanda Başbakan (1950–1955) | |
| 3 | Todor Jivkov Тодор Живков (1911–1998) |
4 Mart 1954 | 10 Kasım 1989 | 35 yıl, 251 gün | Aynı zamanda Başbakan (1962–1971) ve Devlet Konseyi Başkanı (1971–1989) | |
| 4 | Petar Mladenov Петър Младенов (1936–2000) |
10 Kasım 1989 | 2 Şubat 1990 | 84 gün | Aynı zamanda Devlet Konseyi Başkanı (1989–1990) | |
Bulgar Komünist Partisi Başkanları (1990)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Başkan | Görev Süresi | Notlar | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nº | Portre | İsim (Doğum–Ölüm) |
Başlangıç | Bitiş | Süre | |
| 1 | Aleksandar Lilov Александър Лилов (1933–2013) |
2 Şubat 1990 | 3 Nisan 1990 | 60 gün | Aynı zamanda Parlamento Üyesi (1962–2001) | |
Seçim sonuçları
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçim | Lider | Oy | Sandalye | Pozisyon | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| # | % | # | ± | |||
| 1908 | Dimitar Blagoev | 1,505 | 0.32 | 0 / 203 |
Muhalefet | |
| Haziran 1911 | 9,220 | 1.66 | 1 / 410 |
Muhalefet | ||
| Eylül 1911 | 12,850 | 2.55 | 0 / 212 |
Muhalefet | ||
| 1913 | 54,217 | 10.10 | 18 / 204 |
Muhalefet | ||
| 1914 | 43,251 | 5.66 | 11 / 245 |
Muhalefet | ||
| 1919 | 119,395 | 18.52 | 47 / 236 |
Muhalefet | ||
| 1920 | 184,616 | 20.39 | 50 / 229 |
Muhalefet | ||
| Nisan 1923 | 203,972 | 19.27 | 16 / 245 |
Muhalefet | ||
| Kasım 1923 | 8,437 | 0.84 | 0 / 247 |
Muhalefet | ||
| 1927 | Vasil Kolarov | 29,210 | 2.53 | 0 / 261 |
Muhalefet | |
| 1931 | 168,281 | 13.01 | 31 / 273 |
Muhalefet | ||
| 1938 | Georgi Dimitrov | Yasaklı | Muhalefet | |||
| 1939 | Muhalefet | |||||
| 1945 | Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak | 94 / 276 |
Koalisyon | |||
| 1946 | 2,264,852 | 53.88 | 278 / 465 |
Çoğunluk | ||
| 1949 | Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak | Çoğunluk | ||||
| 1953 | Vılko Çervenkov | Çoğunluk | ||||
| 1957 | Todor Jivkov | Çoğunluk | ||||
| 1962 | Çoğunluk | |||||
| 1966 | Çoğunluk | |||||
| 1971 | Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak | 268 / 400 |
Çoğunluk | |||
| 1976 | 272 / 400 |
Çoğunluk | ||||
| 1981 | 271 / 400 |
Çoğunluk | ||||
| 1986 | 276 / 400 |
Çoğunluk | ||||
| 1990 | Petar Mladenov | 2 / 400 |
Muhalefet | |||