İçeriğe atla

Bulgar Komünist Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bulgar Komünist Partisi
Българска комунистическа партия
Balgarska komunistiçeska partiya
KısaltmaБкп
İlk liderDimitır Blagoev
Son liderPetır Mladenov
Kuruluş tarihi28 May 1919
Kapanış tarihi3 Nisan 1990 (36 yıl önce) (1990-04-03)
ÖnceliBSDWP (NS)
ArdılıBulgar Sosyalist Partisi
MerkezParti Evi, Largo, Sofya
Gazete(ler)Rabotnichesko Delo
Gençlik koluDimitrov Komünist Gençlik Birliği
Öncü kolDimitrovist Öncü Örgütü
Silahlı kanatBKP Askeri Teşkilatı [bg] (1920–1925)
Bulgar Halk Ordusu (1952–1990)
Üyelik1,000,000 (1989 tahmini)
İdeolojiKomünizm
Marksizm-Leninizm
Siyasi pozisyonAşırı Sol
Ulusal üyelikVatan Cephesi (1942–1990)
Avrupa üyeliğiBalkan Komünist Federasyonu (1921–1939)
Uluslararası üyelik
Parti bayrağı

Bulgar Komünist Partisi (Българска комунистическа партия / Balgarska komunistiçeska partiya) Bulgaristan Halk Cumhuriyeti'nin 1946-1990 yılları arasında iktidardaki partisiydi. Vatan Cephesi'ne liderlik eden parti 1944 yılında II. Dünya Savaşı'nın sonuna doğru, Bulgar partizanların hükûmeti devirmesi sonucu iktidara geldi.

Partinin kuruluşu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Partinin kökeni 1903 yılında Sosyal Demokrat Parti'den ayrılarak kurulan Bulgaristan Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'ne dayanıyordu. Partinin lideri Dimitır Blagoev'di. Georgi Dimitrov da partinin önde gelenleri arasındaydı. Parti Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı'na katılmasına karşı çıktı, Ekim Devrimi'ne yakınlık duydu ve 1919 yılında kurulan Komintern'e katıldı. Bundan sonra Bulgaristan Komünist Partisi olarak yeniden örgütlendi. Georgi Dimitrov partinin kuruluşundan 1949 yılındaki ölümüne kadar merkez komite üyesiydi. 1946-1949 arası devlet başkanlığı yapmıştı.

1938 yılında İşçi Partisi'yle birleşen parti Bulgar İşçi Partisi adını aldı. 1948 yılında Bulgar İşçileri Sosyal Demokrat Partisi'yle yaşanan birleşmeden sonra partinin adı Bulgar Komünist Partisi'ne dönüştü.

Çervenkov dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Georgi Dimitrov'un ani ölümünden sonra partinin başına Vılko Çervenkov geçti. Katı bir Stalinist olan Çervenkov partiyi Moskova çizgisinde tuttu. 1948'de Kominform'a katılan parti Yugoslavya Komünist Partisi'nin ittifaktan atılması sonrasında Titocu olduğu ileri sürülen parti üyelerine karşı iç temizlik yaptı. Geniş çaplı tutuklamalar yaşandı. Josef Stalin'in ölümünden bir yıl sonra 1954 Mart'ında Çervenkov görevinden alındı.

1954-1989 arası partiyi Todor Jivkov yönetti. Sovyetler Birliği'ne yakın olan Jivkov Nikita Kruşçev'in yerini Leonid Brejnev'e bırakmasından sonra da bu bağlılığını sürdürdü. 1980'li yıllarda parti ülkede yaşayan Türk azınlığa karşı asimilasyon politikaları nedeniyle uluslararası çapta eleştiriye uğradı.

Partinin dağılışı

[değiştir | kaynağı değiştir]

1989'da Doğu Bloku'nu saran reform sürecinde Jivkov görevinden ayrılmak zorunda kaldı ve daha ılımlı bir çizgiye kayan parti 1990 yılında Marksizm-Leninizm çizgisinden vazgeçtiğini duyurdu ve adını Bulgar Sosyalist Partisi olarak değiştirerek Sosyalist Enternasyonal'e katıldı. Bunun üzerine partiden ayrılan birçok eski komünist yeni örgütlenmelere giriştirler. Aleksander Paunov yönetimindeki Bulgaristan Komünist Partisi bu oluşumlardan biridir.

Parti Evi (Партийния дом, Partiyniya dom), Largo'da bulunan ve Bulgar Komünist Partisi'nin genel merkezi olarak hizmet veren bir yapıydı. Parti Evi binası, mimar Petso Zlatev liderliğindeki bir ekip tarafından tasarlanmış ve 1955 yılında tamamlanmıştır.

Sofya'daki Sosyalist Sanat Müzesi'ndeki Komünist Bulgar liderlerin heykelleri:
Vasil Kolarov, Dimitır Blagoev, Georgi Dimitrov ve Todor Jivkov

Bulgaristan Komünist Partisi Başkanları (1919-1948)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Başkan Görev Süresi
Nº Portre İsim
(Doğum–Ölüm)
Başlangıç Bitiş
1 Dimitar Blagoev
Димитър Благоев
(1856–1924)
1919 1924
2 Vasil Kolarov
Васил Коларов
(1877–1950)
1924 1933
3 Georgi Dimitrov
Георги Димитров
(1882–1949)
1933 27 Aralık 1948

Bulgar Komünist Partisi Genel Sekreterleri (1948–1990)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Genel Sekreter Görev Süresi Notlar
Nº Portre İsim
(Doğum–Ölüm)
Başlangıç Bitiş Süre
1 Georgi Dimitrov
Георги Димитров
(1882–1949)
27 Aralık 1948 2 Temmuz 1949 187 gün Aynı zamanda Başbakan (1946–1949)
2 Vılko Çervenkov
Вълко Червенков
(1900–1980)
2 Temmuz 1949 4 Mart 1954 4 yıl, 245 gün Aynı zamanda Başbakan (1950–1955)
3 Todor Jivkov
Тодор Живков
(1911–1998)
4 Mart 1954 10 Kasım 1989 35 yıl, 251 gün Aynı zamanda Başbakan (1962–1971) ve Devlet Konseyi Başkanı (1971–1989)
4 Petar Mladenov
Петър Младенов
(1936–2000)
10 Kasım 1989 2 Şubat 1990 84 gün Aynı zamanda Devlet Konseyi Başkanı (1989–1990)

Bulgar Komünist Partisi Başkanları (1990)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Başkan Görev Süresi Notlar
Nº Portre İsim
(Doğum–Ölüm)
Başlangıç Bitiş Süre
1 Aleksandar Lilov
Александър Лилов
(1933–2013)
2 Şubat 1990 3 Nisan 1990 60 gün Aynı zamanda Parlamento Üyesi (1962–2001)

Seçim sonuçları

[değiştir | kaynağı değiştir]
Seçim Lider Oy Sandalye Pozisyon
# % # ±
1908 Dimitar Blagoev 1,505 0.32
0 / 203
Sabit Muhalefet
Haziran 1911 9,220 1.66
1 / 410
artış 1 Muhalefet
Eylül 1911 12,850 2.55
0 / 212
azalış 1 Muhalefet
1913 54,217 10.10
18 / 204
artış 18 Muhalefet
1914 43,251 5.66
11 / 245
azalış 7 Muhalefet
1919 119,395 18.52
47 / 236
artış 36 Muhalefet
1920 184,616 20.39
50 / 229
artış 3 Muhalefet
Nisan 1923 203,972 19.27
16 / 245
azalış 34 Muhalefet
Kasım 1923 8,437 0.84
0 / 247
azalış 16 Muhalefet
1927 Vasil Kolarov 29,210 2.53
0 / 261
Sabit Muhalefet
1931 168,281 13.01
31 / 273
artış 31 Muhalefet
1938 Georgi Dimitrov Yasaklı Muhalefet
1939 Muhalefet
1945 Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak
94 / 276
artış 94 Koalisyon
1946 2,264,852 53.88
278 / 465
artış 184 Çoğunluk
1949 Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak Çoğunluk
1953 Vılko Çervenkov Çoğunluk
1957 Todor Jivkov Çoğunluk
1962 Çoğunluk
1966 Çoğunluk
1971 Vatan Cephesi'nin bir parçası olarak
268 / 400
azalış 146 Çoğunluk
1976
272 / 400
artış 4 Çoğunluk
1981
271 / 400
azalış 1 Çoğunluk
1986
276 / 400
artış 5 Çoğunluk
1990 Petar Mladenov
2 / 400
azalış 274 Muhalefet

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]