Gentoo Linux

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Gentoo Linux
Gentoo Linux logo matte.svg
Gentoo12.0.jpg
Geliştirici(ler) Gentoo Vakfı
İşletim sistemi ailesi Linux
Paket yöneticisi Portage
Üretim için
hazır olduğu tarih
31 Mart 2002
Kaynak türü Açık kaynak
Lisans Başta GPL ve diğer özgür yazılım lisansları
Çekirdek türü Monolitik çekirdek
Platform desteği i386, x86-64, PowerPC, PowerPC 64, SPARC, DEC Alpha, ARM, MIPS, HPPA, S390, IA-64, sh, m68k
Website www.gentoo.org

Gentoo, kaynak kod temelli bir Linux dağıtımıdır.[1] Kaynak kod tabanlı kurulumunun zorluğu sebebiyle, diğer Linux dağıtımları kadar popüler olamasa da; kaynak kurulumlu dağıtımlar arasında en popüleridir. Özelleşmiş Linux dağıtımları hazırlanırken temel olarak kullanılmaya uygundur. Gentoo, kelime anlamı olarak bir çeşit penguenin adıdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk sürümü 31 Mart 2002 tarihinde sunulan Gentoo, 2004 yılına kadar 1.4 sürümüne kadar ulaşmış, bu tarihten sonra yıl içerisindeki sürümler 2004.0, 2004.1, 2004.2 ve 2004.3 olarak gelişmiştir. Hemen hemen tüm bilgisayar mimarilerinde çalışabilen Gentoo; kurucusu Daniel Robbins'in 26 Nisan 2004 tarihinde Gentoo Foundation'u kurarak başından ayrılmasıyla demokratik olarak seçimlerle işleyişine devam etmektedir.

Kurulum[değiştir | kaynağı değiştir]

Gentoo kurulumu canlı CD aracılığıyla yapılmaktadır. Canlı CD'ler içinde üç temel seçenek bulunmaktadır. İlki Minimal canlı CD'dir. Bu canlı CD sadece komut satırı araçları içermektedir ve kurulum sırasında yapılacak işlerin büyük bir kısmı kullanıcı tarafından elle yapılmalıdır, kaynak kodları ve Portage verileri İnternetten indirilmelidir. İkinci seçenek olan Universal CD, Minimal CD'ye ek olarak kaynak kodlar ve Portage verileri içerir; ağ bağlantısı olmayan bilgisayarlara kurulum için tasarlanmıştır. Üçüncü seçenek Gentoo Installer LiveCD kullanmaktır. Bu seçenek grafik ortamda çalışan bir gentoo kurulumunun denenmesine olanak sağlar, ayrıca kurulum işlemi de grafik arayüz ile yapılmaktadır.

Kurulumu; derleme işlemleri ve kurulum adımların elle uygulanmak zorunda olması sebebiyle uzun sürebilen Gentoo'nun resmi web sitesinde, kurulumunu adım adım anlatan detaylı bir kurulum belgesi 24 Ağustos 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bulunmaktadır. Büyük bir sorun yaşanmadığı müddetçe bu belge takip edilerek kurulum başarıyla tamamlanabilir. Kurulum işlemi sırasında Linux Çekirdeğini derlemek, disk bölümlerini bağlamak(mount), açılış yöneticisini ayarlamak tamamen kullanıcıya bırakılmıştır. Gentoo kurulumunun tamamen kullanıcıya bırakılması, olası zorluklarının yanında kullanıcıya sistemin işleyişini ve detaylarını öğrenebilmesi için büyük olanak sağlamaktadır. Kullanıcı Gentoo'yu ilk defa kurarken edindiği deneyim sayesinde, daha sonraki kurulumları çok fazla zorlanmadan ve zaman harcamadan tamamlayabilir. Gentoo'da edindiği genel Linux bilgisinden diğer sistemleri kullanırken de faydalanabilir.

Kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Sistemde temel işleyiş için ihtiyaç duyulanlar dışında hiçbir paketin kurulu gelmemesi, kurulum aşamasının tamamen kullanıcıya bırakılmasının getirilerindendir. Bu sayede kullanıcı, ihtiyacı olmayan hiçbir paketin getireceği ek sorunlar ve güvenlik açıklarıyla uğraşmak zorunda kalmaz. Bu özellik, Gentoo'yu özellikle sunucu sistemlerde tercih edilen bir dağıtım yapmaktadır. Bir masaüstü sistemde kurulduğunda ise ihtiyaç duyulan bütün çokluortam uygulamaları, grafik tabanlı uygulamalar vb. Gentoo'nun paketleri arasından bulunup sadece birkaç komut ile kurulabilir. Gentoo'nun diğer bir avantajı da, hakkında yazılmış kapsamlı belgeleri, wiki sayfası ve pek çok soruna hazır çözüm bulunabilen forumlarıdır.

Gentoo'da her ne kadar programların kurulumları uzun sürebilse de programların derlenmesi sırasında yapılacak ayarlarla, programların çalışma zamanındaki hızları attırılabilmektedir. Bunun yanında, bütün programlar kurulu olduğu sistemin özelliklerinden en iyi faydalanacak şekilde derlenebileceği için, kullanılan sistemden verimli bir şekilde yararlanılabilir.

Gentoo 10. yıla özel sürüm Çalışan DVD ekran görüntüsü.

Paket yöneticisi olarak portage'ı kullanan Gentoo; uçbirimde yazacağınız basit bir "emerge world" komutu ile tüm programlarınızı en son sürümleriyle güncelleştirebilmektedir. Portage ile paket bağımlılıklarını otomatik olarak çözen gentoo, paketleri indirmek, derlemek ve sistemde gereken yerlere kopyalamak adımlarının hepsini otomatik olarak yapmaktadır. Paketlerin derlenmesi sırasındaki seçenekleri "/etc/make.conf" dosyasında tanımlanmış olan değerlerden alır. Ayrıca bu dosyada çeşitli "use flag"ler tanımlanabilir. Use flagler sayesinde, her programın derleme zamanında kazanabileceği özellikler belirtilebilir. Örneğin "jpeg" use flaginin varlığı, programların Jpeg desteğine sahip olacağını belirtirken, "-jpeg" şeklinde kapatılmış bir use flag, derlenen programların Jpeg desteğini içermeyeceğini belirtir. Use flag mekanizması ile, tam olarak kullanıcının isteklerine göre şekillenmiş bir sistem elde edilir. Kullanıcı ihtiyaç duyduğu bütün özelliklere use flagleri kullanarak sahip olurken, istemediği hiçbir özelliği kurmak zorunda değildir. Gentoo'nun esnekliğinin ve özelleştirilebilirliğinin bir kısmı, paket yöneticisi portage'ın bu özelliklerinden ötürüdür.

Sürüm tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1.0, 31 Mart 2002
  • 1.2, Haziran 2002
  • 1.4 5 Ağustos 2003
  • 1.4 bakım sürümü 1 11 Eylül 2003
  • 2004.0 1 Mart 2004[2] (sürümler yılda dört tane olacak şekilde değiştirildi)
  • 2004.1 28 Nisan 2004[3]
  • 2004.2 26 Temmuz 2004[4]
  • 2004.3 15 Kasım 2004[5]
  • 2005.0 27 Mart 2005[6] (sürümler yılda iki tane olacak şekilde değiştirildi)
  • 2005.1 8 Ağustos 2005[7]
  • 2005.1-r1 21 Kasım 2005[8] (bakım sürümü 1)
  • 2006.0 27 Şubat 2006[9]
  • 2006.1 30 Ağustos 2006[10]
  • 2007.0 7 Mayıs 2007[11]
  • 2008.0_beta1 1 Nisan 2008[12]
  • 2008.0 6 Temmuz 2008[13]
  • 2010.0 4 Ekim 2009[14]
  • 2011.0 8 Mart 2011[15]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "A.Murat Eren - Dağıtımlar Kılavuzu (2004)". 18 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2014. 
  2. ^ "Gentoo Linux Duyuruları". 19 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  3. ^ http://archives.gentoo.org/gentoo-announce/msg_02473.xml[ölü/kırık bağlantı]
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 16 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  5. ^ "Gentoo Linux Duyuruları". 22 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  6. ^ "Gentoo Linux - Sürüm duyurusu: Gentoo Linux 2005.0". 22 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  7. ^ "Gentoo Linux - Sürüm duyurusu: Gentoo Linux 2005.1". 3 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  8. ^ "Gentoo Linux - Kurulum ortamı yenilenmesi: Gentoo Linux 2005.1-r1". 21 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  9. ^ "Gentoo Linux - Sürüm duyurusu: Gentoo Linux 2006.0". 5 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  10. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2006.1". 4 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  11. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2007.0 duyuruldu". 4 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  12. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2008.0_beta1 duyuruldu". 6 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2008. 
  13. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2008.0 duyuruldu". 28 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2008. 
  14. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2010 duyuruldu". 23 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2010. 
  15. ^ "Gentoo Linux - Gentoo Linux 2011.0 duyuruldu". 13 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2011.