Feshane

Koordinatlar: 41°02′39″K 28°56′15″D / 41.04417°K 28.93750°D / 41.04417; 28.93750
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Feshane
İstanbul Feshane, June 25, 2015.png
Feshane'nin 2015 yılına ait bir görüntüsü
Eski ad
  • Feshane Dokuma Fabrikası
  • Feshâne-i Âmire
Ad kökeni Fes (başlık)
Genel bilgiler
Durum Restore ediliyor
Tür
  • Dokuma fabrikası
  • Kültür merkezi (1992'den itibaren)
Konum Eyüpsultan
Şehir İstanbul
Ülke Türkiye
Koordinatlar 41°02′39″K 28°56′15″D / 41.04417°K 28.93750°D / 41.04417; 28.93750
Açılış
  • 1839[1]
  • 2022 (planlanan)
Yenilenme
  • 1998 (ilk)[2]
  • 2018 (ikinci)
Yenilenme maliyeti ₺35 milyon[3]
Sahip İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Teknik detaylar
Zemin alanı 56.000 metrekare

Feshane veya eski adıyla Feshâne-i Âmire, Osmanlı padişahı II. Mahmud tarafından 1833 yılında, Yeniçerilerin yerine kurulan Osmanlı Ordusu'na üniforma üretilmesi amacıyla Fatih'in Kadırga semtindeki Cündî Meydanı'nda kurulmuştur.[4] 1839 yılında ise, günümüzdeki yerine taşınmıştır.[5]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Feshane'nin 19. yüzyılın sonlarına doğru çekilmiş bir fotoğrafı.
Feshane'nin restorasyon sürecinde çekilmiş bir fotoğrafı, Mart 2022
Feshane'nin restorasyon sürecinde çekilmiş bir fotoğrafı, Haziran 2022

Feshane, II. Mahmud'un Osmanlı Ordusu'nun üniforma ihtiyacının giderilmesi amacıyla 1833 yılında kurulmuştur.[4] İlerleyen yıllarda fabrikanın yetersiz kalması sebebiyle, 1839 yılında, günümüzdeki bulunduğu yere, Eyüpsultan'ın Defterdar mahallesinde yer alan ve Haliç kıyısındaki Hatice Sultan Sarayı'nın fer‘iyye kısmına taşınmıştır.[5][6] 1894 yılında tesisin genişletilmesiyle içerisinde Sanayi Sıbyan Mektebi açılmış, öğrencilere teorik ve uygulamalı dokuma dersleri verilmiştir.[7]

1916 yılında yapılan genişletme çalışmalarının sonucunda Feshane, dokuma sanayiinin en büyük fabrikası haline gelmiştir.[4] 1921 yılında Sanayi ve Maâdin Bankası'na devredilmesiyle, Feshâne Mensucat Türk Anonim Şirketi adıyla işletilmeye başlanmıştır.[4]

1925 yılında çıkarılan Şapka Devrimi ile birlikte fes kullanımı yasaklanmıştır. Fabrikada bulunan fes dokuma makineleri de 1940 yılından sonra İstanbul Şehir Müzesi'ne taşınmıştır. Sümerbank'ın 1937 yönetimi devralmasıyla birlikte, Feshâne Defterdar Mensucat Fabrikası adıyla fabrika üretime devam etmiştir.[4] 1989 yılında üretimin durmasının ardından, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından, çağdaş sanatlar merkezi olarak kullanılması için kırk beş yıllığına Eczacıbaşı Vakfı'na tahsis edilmiştir.[4] Bu süre zarfında yapı, fuar merkezi olarak kullanılmıştır.[6]

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 2018 yılında başlanan restorasyon çalışmaları sonrasında, Feshane'nin tasavvuf müzesi olarak 2022 yılında yeniden açılması planlanmaktadır.[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Müze olacak Feshane'nin restorasyonunun yüzde 60'ı tamamlandı". www.cumhuriyet.com.tr. Cumhuriyet. 24 Temmuz 2021. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  2. ^ "Feshane kiraya çıktı". www.hurriyet.com.tr. Hürriyet. 8 Haziran 1999. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  3. ^ "Müze olacak Feshane'nin restorasyonunun yüzde 60'ı tamamlandı". www.ntv.com.tr. NTV. DHA. 24 Temmuz 2021. 12 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  4. ^ a b c d e f "FESHÂNE - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  5. ^ a b "Feshane kim tarafından yaptırılmıştır?". Sabah. 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  6. ^ a b "Feshane İnternet Sitesi". 28 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2007. 
  7. ^ Çağlayan, Murat (Şubat 2016). "Osmanlıdan Günümüze Bir Endüstri Mirası: Feshane". Kadim Akademi. 12 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  8. ^ "Feshane tasavvuf müzesi olacak". www.haberturk.com. Habertürk. 25 Eylül 2018. 25 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022.