Cevher Dudayev

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Cevher Dudayev
1. Çeçen İçkerya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Görev süresi
1 Kasım 1991 - 21 Nisan 1996
Yerine gelen Zelimhan Yandarbiyev (vekaleten)
İçkerya Başbakanı
Görev süresi
9 Kasım 1991 - 21 Nisan 1996
Yerine gelen Zelimhan Yandarbiyev
Kişisel bilgiler
Doğum 15 Şubat 1944(1944-02-15)
Yalhara, Çeçen-İnguşya ÖSSC, Sovyetler Birliği
Ölüm 21 Nisan 1996 (52 yaşında)
Gehi-Çu, Çeçen İçkerya Cumhuriyeti
Ölüm nedeni Suikast
Milliyeti Çeçen
Partisi Sovyetler Birliği Komünist Partisi (1968—1990)
Çeçen Halkının Millî Kongresi (1990—1996)
Evlilik(ler) Alla Dudayeva
Bitirdiği okul Tambov Yüksek Askeri Havacılık Okulu
Gagarin Hava Kuvvetleri Akademisi
Mesleği General (askerî havacı), Siyasetçi, Aktivist
Ödülleri SU Order of the Red Banner ribbon.svg SU Order of the Red Star ribbon.svg SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 60 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 70 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal For Impeccable Service 1st class ribbon.svg SU Medal For Impeccable Service 2nd class ribbon.svg SU Medal For Impeccable Service 3rd class ribbon.svg SU Medal Veteran of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg International soldier rib.png Gratefulafghan rib.png
İmzası
Askerî hizmeti
Bağlılığı  Sovyetler Birliği
İçkerya
Branşı Sovyet Hava Kuvvetleri
İçkerya Silahlı Kuvvetleri
Hizmet yılları 1962–1990
1991–1996
Rütbesi Tümgeneral
Komutası 326. Ağır Bombardıman Uçağı Havacılık Tümeni (1987—1991)  • (Başkomutan sıfatıyla) Çeçen ordusu (1991—1996)
Çatışma/savaşları Sovyet-Afgan Savaşı
Birinci Çeçen Savaşı

Cevher Musayeviç Dudayev (ÇeçenceДудин Муса-кӀант Джохар, Dudin Musa-khant Dƶoxar; RusçaДжоха́р Муса́евич Дуда́ев; 15 Şubat 1944 – 21 Nisan 1996), Sovyet Hava Kuvvetleri generali olmuş Çeçen lider. 1991'den 1996'daki ölümüne kadar Kuzey Kafkasya'da ayrılık bir bölge olan Çeçen İçkerya Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanlığını yapmıştı.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cevher Dudayev 15 Şubat 1944’te Çeçenistan’ın Yelhoroy Köyü’nde Musa ve Rabia Dudayev çiftinin 13. çocuğu olarak dünyaya geldi. 27 Şubat 1944’te henüz kundaktayken Kazakistan’a gönderildi. 1957'deki geri dönüşüne kadar da Çimkent şehrinde yaşadı.

Askerî kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta okulu eğitimini Sibirya'da tamamladı ve Tambov Hava Harp Okulu’na girdi. 1966 yılında Uzun Mesafe Uçak Pilotluğu ve Mühendisliği Okulu’nu, devamında da Gagarin Hava Harp Akademisi’ni bitiren Dudayev, 1. Sınıf pilot ve mühendis ünvanını kazandı.

SSCB hükûmeti tarafından kendisine 12 madalya verildi. Tümgeneralliğe terfi etti. Stratejik Hava Kuvvetleri'nde tümen komutanı olarak atanan ilk müslüman oldu.[kaynak belirtilmeli]

Tartu Anıtı

1989'da Estonya'da stratejik hava kuvvetleri filoları komutanlığında görev yaparken Baltık Ülkeleri'nde başlayan bağımsızlık hareketlerinin kuvvet kullanılarak bastırılması için Moskova'dan emir aldı ancak bu emri yerine getirmedi. Moskova bu itaatsizliği üzerine Dudayev'i ceza olarak askerî birliği ile birlikte Grozni'ye sürgüne gönderdi. Dudayev, ordudaki görevinden 1990 yılının Mayıs ayında istifa etti.

Politika kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasım 1990'da toplanan Çeçen Halkı Milli Kongresi'ne davet edildi ve sonradan "Çeçen Milli Kongresi" adını alan bu halk meclisinin icra heyeti başkanlığına seçildi.

19-21 Ağustos 1991'de Gorbaçov'a karşı başarısız darbe teşebbüsü sırasında darbecilerin karşısında yer aldı. Sonrasında, darbecilerle işbirliği yapan Çeçen-İnguş Cumhuriyeti hükûmetini düşürmek için başlatılan halk hareketinin başına geçti. 27 Ekim 1991'de yapılan seçimlerde %85 oranında oy alarak Çeçenistan Cumhurbaşkanlığı'na seçildi.[1]

Cevher Dudayev, Rusya'nın 11 Aralık 1994 tarihinde Çeçenistan'a karşı başlattığı askerî harekâta karşı cihat ilan etti, Dudayev'in liderliğindeki Çeçen halkı, iki yıla yakın bir süre devam edecek çatışmalara başladı.

Cevher Dudayev, 21 Nisan 1996'da Rus bir senatörle telefonda görüşürken telefon sinyalinden konumu tespit edildi ve lazer güdümlü savaş uçağı füzesiyle öldürüldü. Ölümünün ardından Rus asıllı eşi Alla Dudayeva, Cahar Dudayev'in mücadelesini anlatan "Milyon Birinci" isimli kitabını yazdı. Kitap, Türkçeye de çevrildi. Kitap, ismini Reuters ile yaptığı röportajda söylediği, "Çeçenlerin bir milyon generali var, ben milyon birinciyim" sözünden almıştı.

Harici bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Çeçenistan'da bağımsızlığın sembol ismi: Cahar Dudayev". Anadolu Ajansı. 21 Nisan 2020. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2021.