Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Sovyet-Afgan Savaşı sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi
Soğuk Savaş ve Afganistan Savaşı
Mortar attack on Shigal Tarna garrison, Kunar Province, 87.jpg
Afgan Mücahitler, Sovyet birliklerine havan topu atışına hazırlanırken.
Tarih 24 Aralık 1979-15 Şubat 1989
Bölge Afganistan
Sonuç Sovyet güçlerinin geri çekilmesi
Afganistan Savaşı'nın devam etmesi
Taraflar
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Sovyetler Birliği
Flag of Afghanistan (1980).svg Afganistan Demokratik Cumhuriyeti

Sünni Mücahitler:


Şii Mücahitler:


Maoist gruplar:

Komutanlar ve liderler
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Leonid Brejnev
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Yuri Andropov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Konstantin Çernenko
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Mihail Gorbaçov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Dmitri Ustinov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Sergei Sokolov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Valentin Varennikov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Igor Rodionov
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Boris Gromov
Flag of Afghanistan (1980).svg Babrak Karmal
Flag of Afghanistan (1980).svg Muhammed Necibullah
Flag of Afghanistan (1980).svg Abdül Reşid Dostum
Flag of Jihad.svg Burhaneddin Rabbani
Flag of Jihad.svg Ahmet Şah Mesut
Flag of Jihad.svg Abdul Hak
Flag of Jihad.svg Ismail Han
Flag of Jihad.svg Gulbeddin Hikmetyar
Flag of Jihad.svg Jalaluddin Haqqani
Flag of Jihad.svg Abdullah Azzam
Pakistan Muhammet Ziya-ül-Hak
Pakistan Aktar Abdur Rahman
Amerika Birleşik Devletleri Jimmy Carter
Amerika Birleşik Devletleri Ronald Reagan
Suudi Arabistan Kral Halid
Suudi Arabistan Kral Fahd
Güçler

Sovyet güçleri:

  • 118,000 (1985)[11]

Afgan güçleri:

Mücahitler:

  • 140,000(1985)
Kayıplar

Sovyet güçleri:

  • 14,453
  • 53,753 Yaralı
  • 311 Kayıp

Afgan güçleri:

Mücahitler:

  • 75.000-90.000 (tahmini)

Siviller:

Bilinmiyor. Tahminler 700.000 ile 2.000.000 arasında değişiyor.[kaynak belirtilmeli]

Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'daki Marksist hükümetin daveti üzerine Afganistan'a girerek, İslamcı mücahitlere karşı savaştığı 9 yıl süren bir savaştır. Hindistan savaşta Afgan hükümetine destek vermiştir. Mücahitler ise Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan, Pakistan gibi bazı ülkelerden yardım almışlardır. Bu savaş Soğuk Savaş'ın ve Hindistan-Pakistan mücadelesinin bir uzantısı sayılabilir.

Bölgeye Sovyet askerleri ilk olarak 24 Aralık 1979'da Sovyet lideri Leonid Brejnev'in emriyle gönderildi. 14 Nisan 1988'de, Birleşmiş Milletler'in girişimiyle Cenevre'de imzalanan Cenevre Anlaşması sonrasında, 15 Mayıs itibarıyla Sovyet güçlerinin ülkeden çekiliş süreci başladı.[14] 15 Şubat 1989'da Sovyet güçlerinin çekilişi sona erdi.[15] Savaş sonrası Sovyet güçleri bölgede 14.453 ölü bıraktı ayrıca 451 uçağını yitirdi.[kaynak belirtilmeli]

Çin desteği[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesinde Çin-Sovyet ayrılığı nedeniyle Çin Halk Kurtuluş Ordusu birlikleri Afgan mücahitlerini destekledi. Bu destek doğrultusunda mücahitlerin Pakistan'da yer alan eğitim kampları Çin sınırları içerisine taşındı, Çinli askeri danışmanlar bu kamplarda mücahitlere askerî eğitim verdi ve bununla birlikte yüzlerce uçaksavar füzesi, roketatar ve makineli tüfek desteği sağlandı.[10][16][17]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şahi, Ağa (Ocak-Nisan 2008). "The Geneva Accords" (İngilizce). Pakistan Horizon 61 (1/2). 
  1. ^ a b c d e f g h i j k Goodson, P. L. Afghanistan's Endless War: State Failure, Regional Politics, and the Rise of .... pp. 147, 165. [1]
  2. ^ Barlett, Donald L.; Steele, James B. (May 13, 2003). "The Oily Americans". Time (magazine). http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,450997-92,00.html. Erişim tarihi: 2008-07-08. 
  3. ^ a b "Interview with Dr. Zbigniew Brzezinski-(13/6/97).". 15 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150115214729/http://www2.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-17/brzezinski1.html. Erişim tarihi: October 2, 2014. 
  4. ^ a b c "Charlie Wilson: Congressman whose support for the mujahideen helped force the Soviet Union out of Afghanistan". The Independent. 22 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150722101741/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/charlie-wilson-congressman-whose-support-for-the-mujahideen-helped-force-the-soviet-union-out-of-afghanistan-1898180.html. Erişim tarihi: October 2, 2014. 
  5. ^ ""Reagan Doctrine, 1985," United States State Department". State.gov. 28 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20100228062922/http://www.state.gov/r/pa/ho/time/rd/17741.htm. Erişim tarihi: 2011-02-20. [ölü/kırık bağlantı]
  6. ^ Interview with Dr. Zbigniew Brzezinski – (June 13, 1997). Part 2. Episode 17. Good Guys, Bad Guys. June 13, 1997.
  7. ^ Corera, Gordon (2011). MI6: Life and Death in the British Secret Service. London: Phoenix. ISBN 978-0-7538-2833-5. 
  8. ^ Crile, George (2003). Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History. Atlantic Monthly Press. ISBN 0-87113-854-9. 
  9. ^ "Saudi Arabia and the Future of Afghanistan". Council on Foreign Relations. 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160610015245/http://www.cfr.org/afghanistan/saudi-arabia-future-afghanistan/p17964. Erişim tarihi: October 2, 2014. 
  10. ^ a b S. Frederick Starr. Xinjiang: China's Muslim Borderland, (İngilizce) s. 158., 2004 ISBN 0765613182. Erişim tarihi: 17 Nisan 2016.
  11. ^ Afghanistan: A Country Study. Washington, DC. Ocak 1986. s. XVIII–XXV. http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/Afghanistan-Chapter1.pdf. 
  12. ^ Mark N. Katz (March 9, 2011). "Middle East Policy Council | Lessons of the Soviet Withdrawal from Afghanistan". Mepc.org. 13 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160313035444/http://www.mepc.org/articles-commentary/commentary/lessons-soviet-withdrawal-afghanistan. Erişim tarihi: July 28, 2011. 
  13. ^ David C. Isby (1986-06-15). Russia's War in Afghanistan. Books.google.es. ISBN 978-0-85045-691-2. http://books.google.com/?id=k86jifnA3oYC&pg=PA5&dq=osprey+russia+afghanistan#v=onepage&q&f=false. Erişim tarihi: February 15, 2012. 
  14. ^ Şahi 2008, s. 143.
  15. ^ Şahi 2008, s. 156.
  16. ^ Shichor, Y. The great wall of steel: military and strategy in Xinjiang, (İngilizce) 2004.
  17. ^ Kinsella, Warren. "Unholy Alliances", Lester Publishing, 1992.