Argentavis magnificens

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Argentavis sayfasından yönlendirildi)
Argentavis magnificens
Yaşadığı dönem aralığı: 9-6,8 Ma
Hemphillian-Pliyosen[1] 
Argentavis magnificens.JPG
Yaşam restorasyonu
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Cathartiformes
Familya: Teratornithidae
Cins: Argentavis
Campbell & Tonni, 1980
Tür: A. magnificens
İkili adlandırma
Argentavis magnificens
Campbell & Tonni, 1980

Argentavis magnificens (muhteşem teratorn), yeni dünya akbabaları ile ilişkili soyu tükenmiş Teratornithidae familyasından, Geç miyosen döneminde Arjantin'de yaşamış dev bir kuş türü.[2]

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhteşem teratorn, Arjantin'deki yüksek ovaların üzerinde, gökyüzünde zahmetsizce süzülen, şimdiye kadar yaşamış en büyük uçan kuşlardan biriydi. Bu devasa kuşun kanat açıklığı, küçük bir planörle yaklaşık olarak aynıydı, 6 ila 8 m arasındaydı ve muhtemelen 80 kg civarında, hatta daha ağırdı. Günümüzün en ağır uçan kuşu olan toy kuşunun (Otis tarda) 20 kg civarında olduğunu düşündüğümüzde bu gerçekten ağırdır. Ayakta duran devasa teratorn 1,5 ila 2 m boyundaydı.[2]

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Avlanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer teratornlar gibi, muhteşem teratorn'un da kancalı bir gagası vardı, bu yüzden bir et yiyici olmalıydı, ama yemeğini nasıl bulduğu tartışma konusudur. Bu soyu tükenmiş kuş için üç makul yaşam biçimi önerilmiştir. Bazı uzmanlar, bu kuşun, süzülürken aşağı inen ve tavşan kadar büyük hayvanları yakalayan aktif bir avcı olduğunu öne sürerken, diğerleri, günümüz akbabalarıyla aynı şekilde davrandığını, bir karkasın yanına konduğunu ve et ziyafeti çektiğini düşünüyor. Başka bir olasılık da, bu devin lezzetli yiyecek aramak için pampaları yürüyerek çok fazla zaman harcamasıdır. Bilim adamları, bu kuşun ve akrabalarının kafatası kemiklerini dikkatle inceledikten sonra, muhteşem bir teratornun kafatasının, ölü hayvanların derisini ve etini yırtma görevinin gerçekten uygun olmadığını öne sürdüler. Aynı zamanda yaşayan kılıç dişli yırtıcılar gibi deriyi yırtmak için diğer hayvanlara güvenmiş olabilir. Bu güçlü memeliler kuşkusuz kendilerinden çok daha büyük avları alt edebiliyorlardı, dolayısıyla dev bir çöpçü için kesinlikle büyük, ölü hayvanlardan oluşan bir kaynak vardı. Belki de bu kuşlar devasa boyutlarını yırtıcıları korkutmak ve onları avlarından uzaklaştırmak için kullanmışlardı.[2]

Habitat[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaşayan çöpçü kuşlar hakkında sahip olduğumuz bilgileri kullanarak, bu dev kuşun kendine yeterli yiyecek bulabilmesi için ihtiyaç duyduğu bölgenin büyüklüğünü tahmin etmek mümkündür ve bu 500 km² civarında bir şeydir. Bu kadar büyük bir bölgeyi araştırmak için muhteşem teratorn neredeyse sürekli olarak süzülüyor olmalıydı. Neyse ki, büyük bir kanat açıklığı, pampalardan yükselen termal hava akımları üzerinde zahmetsizce süzülmek için mükemmeldir. Ancak, böylesine büyük bir kuşun yerdeyse nasıl havaya uçtuğuna dair bir sorun var. Yere düştüğünüzde devasa kanatlar etkili bir şekilde çırpılamaz ve teratorun havalanabilmesi için saatte 40 km'lik bir yer hızına ulaşması gerektiği tahmin edilmektedir. Bu oldukça hızlıdır ve sakinleştirici takip için yapılmış gibi görünen teratorn ayaklarının yeteneklerinin ötesindedir. Bu sorunun çözümü, Güney Amerika pampaları ve Patagonya boyunca esen güçlü, aralıksız rüzgarlar olabilirdi. Muhteşem teratorn, uzanmış kanatlarını rüzgara çevirmeye ihtiyaç duymuş olabilir ve hareket eden havanın hızı muhtemelen onu gökyüzüne kaldırdı. Ayrıca yokuş aşağı koşarak veya yüksek bir tünekten düşerek havalanmış olabilir. Yaşayan kuşlar arasında en büyük kanat açıklığına sahip olan gezgin albatros (Diomedea exulans), kanatlarını gererek ve rüzgara koşarak havalanır.[2]

Yaşayan kuşlar hakkında bilinenler kullanarak muhteşem teratornun yaşamının diğer kısımlarını bir araya getirebilir. Böyle büyük bir kuş kesinlikle çok uzun ömürlü olmalı. Yaşayan akbabalar en az 50 yıl yaşayabilir, yani soyu tükenmiş dev çok uzun bir süre yaşayabilirdi. Uzun ömür, yavaş üreme ile ilişkilidir ve bu devasa kuş, ancak on ikinci yaşından sonra cinsel olgunluğa erişmiş olabilir. Bir zamanlar bahar verme yeteneğine sahip olduğunda, her iki yılda bir yalnızca bir civciv yetiştirmesi kuvvetle muhtemeldir. Yuvalarını nereye kurdukları ve neye benzediği bir muamma, ancak yetişkinlere havalanıp inmeleri için yeterli alan sağlayan büyük bir uçurumun kenarında 1 kg'lık yumurtayı çevreleyen birkaç dalın basit bir meselesi olabilir. Büyük yaş, yavaş gelişme ve düşük üreme hızı, bir kuşun tüm yaşamı boyunca aynı eşle kalması için iyi nedenlerdir ve yalnızca birkaç kemiğinden bilinen bu dev, uzun zaman önce soyu tükenmiş kuşlar, tüm üreme yaşamları boyunca devam eden çiftler kurdular.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Argentavis". paleobiodb.org. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2021. 
  2. ^ a b c d e Extinct animals: an encyclopedia of species that have disappeared during human history (2009) sf. 168-170

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]