Arş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Arş (Arapça: الدقة), Arapçada taht ve koltuk anlamlarına gelen bir kelimedir, Tanrı'nın tahtı veya daha ayrıntılı anlatımlarda taht odası; İbrahimî dinlerde gök katlarının üzerinde, tek Tanrı'nın dünyayı idare ettiği yerdir. Yahudilikte Araboth, İslamda Arş olarak isimlendirilir. "Arş-ı Âlâ" Allah'ın tahtı anlamında özel isim olarak kullanılmaktadır.

Tanrı'nın tahtı tasviri, 1696.

Anlamları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Çardak, gölgelik, sayvan, çatı, kubbe.
  2. Taht, koltuk, serîr, erîke.
  3. Tanrı'nın dokuzuncu kat gökte tasavvur olunan tahtı, Arş-ı Âlâ.
  4. Eski astronomide yıldızlardan boş olduğu düşünülen dokuzuncu ve en Alâ felek; Felek-ül-eflâk, Felek-i Âzam veya Felek-i Atlas.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Arş sözcüğü Arapçada taht, göğün dokuzuncu tabakası anlamlarına gelmektedir. Aramice ve Süryanicede taht şeklinde yatak anlamına gelip özellikle Baal tapınağında bulunan taht için kullanılıyordu. Akatçada "erşu" biçiminde söylenen sözcük, Mezopotamya'da açık havada yatmak için kullanılan taht şeklinde yatak anlamına geliyordu.[1][2] Ayrıca Palmira'da bir tanrının adı Arş (Arşu, Arsu) olarak geçer.[3] Ares/Mars kelimesi de Arş ile akraba bir sözcüktür.

Yahudilikte[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahudilikte Araboth olarak ifade edilen arş, Allah'ın taht odası veya göksel taht odası şeklinde ayrıntılı olarak anlatılır ve ilahi mahkeme yerini de ifade eder.

Hristiyanlıkta[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitabı-ı mukaddesteki ifadelerden ötürü özellikle Hristiyan kiliselerinin fresk ve mozaiklerinde, İsa çoğu kez bir taht üzerine otururken tasvir edilir. Tanrının tahtı olarak çevirebileceğimiz bu kelime "Arş-ı Âlâ" olarak kabul edilebilir. Tanrının tahtının görünür olduğu tasvirlerde çoğunlukla yanında İsa yanında Vaftizci Yahya ve Meryem bulunmakta ve insanların günahlarının affedilmesi adına af dilemekte iken tasvir edilirler. Literatüre Deisis olarak geçen bu sahne Ayasofya kilisesinde de bulunmaktadır.

İslami literatürde[değiştir | kaynağı değiştir]

Taha-5 ve Araf-54 gibi ayetlerde "Rahman arş üzerine oturdu" şeklinde geçen ifadeler İslami yorumcular tarafından mecaz olarak değerlendirilir ve ayetlere antropomorfik anlamlar yüklenmekten kaçınılır.

Hinduizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Hinduizmde Tanrı Vişnu şeşa isminde bir tahtta oturur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]