Özalp

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Özalp
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Özalp1.jpg
Ülke Türkiye
İl Van
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam

Abdulkadir Çelik

[1]
 • Belediye başkanı Abdulkadir Çelik (Kayyum)
Yüzölçümü
 • Toplam 1.392 km² (537 mil²)
Rakım 2.100 m (6.800 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 65,785
 • Kır
-
 • Şehir
65.495
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 65800
İl alan kodu 432
İl plaka kodu 65
Özalp ilçesinden bir görünüm

Özalp, Van ilinin ilçesidir.

Türkiye ile İran sınır kapısının bulunduğu Saray ilçesi ile Van il merkezi arasında bulunur. demiryolu bu ilçeden geçmektedir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe topraklarında Gürpınar sınırına yakın Akgöl bulunur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Özalp İlçesi 1869 yılında Mahmudiye adıyla bugünkü Saray ilçe merkezinde kurulmuştur.

İlçe merkezi 1948 yılında bugünkü Özalp merkezine taşınmış ve burası İlçe merkezi hâline dönüştürülmüştür. Kazım Paşa İlçe merkezinin ismi ise Saray olarak değiştirilerek Nahiye teşkilatına dönüştürülmüştür.

Özalp İlçe Merkezinin ismi ise şimdiki mahalle olan Kargalı'nın adı ile anılmaktaydı. Bu mahalle o tarihlerde köy teşkilatı durumundaydı.

Bölgede Urartular Persler, Bizanslılar, Emeviler, Selçuklular,Sökmenler, Moğollar, Karakoyunlular ve Akkoyunlular değişik zamanlarda hakimiyet kurmuşlardır. Özalp ilçe sınırları içinde halk arasında "gort" diye anılan harabelerde yapılacak kazılarla: tarihte bu yörede hüküm sürmüş medeniyetler hakkında daha gerçekçi bilgiler elde edilebilir. Tarihi eser kaçakçılarının define aramak amacı ile yaptıkları kazılarda mezarların gün doğusu yönünde görülmesi, halk arasında burada yaşayanların güneşe taptıkları kanaatini doğurmuştur. 1071 yılında Selçuklu sultanı Alparslan'ın Malazgirt meydan muharebesinden sonra Anadolu'ya girmesi ile birlikte Bizanslılardan kurtulup bir müddet Selçukluların kontrolünde kalan bölge, daha sonra Safevilerin eline geçmiştir. 1555 yılında kanuni sultan Süleyman'ın Safevilerin yenmesi ile bölge Osmanlıların hakimiyetine girmiştir. Eski ismi ``Mahmudiye ``olan sonra ``Saray``olarak adlandırılan Özalp, 1869 yılında Hakkâri sancağına bağlanarak "Kaza" yapıldı.

1948 yılında ilçe merkezi Saray'dan Kargalı ya taşındı ve yeni ilçe merkezine Özalp ismi verildi. İlçe merkezi taşınmadan önce köy hüviyetinde olan Kargalı bugün ilçe merkezinin güneyinde ve küçük Özalp çayının ayırdığı (Eskiden beri bu ad ile anılan) mahalleye isim olmuştur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe 58 mahalleden oluşmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 30.417 2.232 28.185
1970[3] 36.370 3.142 33.228
1975[4] 43.177 4.188 38.989
1980[5] 48.571 3.660 44.911
1985[6] 55.856 4.240 51.616
1990[7] 46.453 4.920 41.533
2000[8] 59.892 6.997 52.895
2007[9] 72.343 9.402 62.941
2008[10] 74.088 10.596 63.492
2009[11] 73.569 10.166 63.403
2010[12] 74.661 10.687 63.974
2011[13] 75.324 11.476 63.848
2012[14] 73.778 11.069 62.709
2013[15] 73.013 73.013 veri yok
2014[16] 71.265 71.265 veri yok
2015[17] 70.057 70.057 veri yok
2016[17] 68.491 68.491 veri yok
2017[17] 66.495 66.495 veri yok
2018[17] 65.785 65.785 veri yok
2019[17] 65.296 65.296 veri yok
2020[17] 65.495 65.495 veri yok

Not 1: 1990 yılında Saray ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Yerel yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Eylül 2016'da "PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle, haklarında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında" kanun hükmünde kararname ile görevinden uzaklaştırılan eş belediye başkanları Handan Bağcı ve Şerefettin Özalp'ın yerine kaymakam Serdar Karal atandı.[18]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Van'ın hayvancılık potansiyeli en yüksek ilçelerden biri olan Özalptır. Özalp'ta en fazla küçükbaş hayvan yetiştirilir. Akkaraman ve Morkaraman koyun ırkları en fazla yetiştirilmektedir.[19] Van piyasasında en fazla satılan üç peynirden biri Özalp otlu peyniridir.[20]

Özalp mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:

En çok tüketilen yemekler çiriş pilavı, tandırda Van balığı, kurut aşı, Kürt köftesi, keledoş, Acem köftesi, ayran aşı çorbasıdır. Tatlı olarak Van pastası, Özalp pastası, kaşık tatlısı, eğdek tatlısı, çatal tatlısı yapılır. Özalp otlu peyniri tüketilen peynir çeşididir. Özalp otlu peyniri hem taze hem de küplerde bekletilmiş olarak tüketilir. Kahvaltılarda Van çöreği yenir. Koyun ve inek yoğurdu yapılmakta ve tüketilmektedir. Koyun yoğurdu taze tüketildiği gibi Van otlu peyniri gibi toprak altına gömülerek ve 5 ay toprak altında bırakılarak tüketilir. Otlu peynir gibi ticari amaçla değil sadece kendi aileleri için yapılır. Yoğurdu toprağın altına bırakılması hem bozulmamasını önler hem de tadının güzel olmasını sağlanır.Köylerde ekmek tandırlarda yapılır. Lavaş ekmeği ve tandır ekmeği yapılan ekmek çeşitlerindendir.Özalp çöreği tandırda yapılır. Bu çörek ekmek hamuruna koyun tereyağı eklenerek, üzerine yumurta akı ile karıştırılmış susam serpilerek tandırda pişirilmesi ile yapılır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.ozalp.gov.tr/
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  15. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  16. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  17. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Özalp Nüfusu - Van". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. 
    • "Van Özalp Nüfusu". nufusune.com. 
  18. ^ "28 belediyeye kayyum atandı" 12 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Birgün. 11 Eylül 2016. En son 11 Eylül 2016 tarihinde erişildi.
  19. ^ AA. "Van'dan Katar'a küçükbaş hayvan ihracatı sektör temsilcilerini sevindirdi". www.hurriyet.com.tr. 27 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2021. 
  20. ^ "Van'ın Meşhur Otlu Peyniri Kışa Hazır - Van iline bağlı Özalp ilçesi". Beyazgazete. 8 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]