Çarukluğ boyu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Çaruk sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Çarukluğ, Kaşgarlı Mahmud, Türk Dili'nin en eski ve değerli sözlüklerinden Divân-ı Lügati't-Türk'te;

"ٱغُز Oğuz" "Bir Türk boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. Bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi ve hayvanlarına vurulan bir alâmeti vardır. Birbirlerini bu belgelerle tanırlar."[1]

"Yirmiikincisi : "جرقلغ Çarukluğ"lardır. Bunların sayısı az, belgeleri belli değildir."[2] ......, Bu saydığım bölükler köktür. Bu kökten bir takım oymaklar çıkmıştır; onları söylemedim, sözü kısa kestim. Bu bölüklerin adları onları kurmuş olan eski dedelerin adlarından alınmıştır. Araplarda dahi böyledir."[3] Çarukluğ boyunun adına Reşideddin Fazlullah'ın listesinde rastlanmıyor. Bu listede Kaşgarlı’nın Divan’daki Oğuz boy bölüğünde bulunmayan şu adlar geçmektedir: Yaparlı, Kızık, Karkın.

Kaşgarlı’nın listesinde boyların o zamandaki siyasi durumlarına göre sıralandığı anlaşılıyor. Yine Reşideddin Fazlullah'ın listesinin de, Oğuz boylarının eski siyasi ve sosyal konumlarına göre tanzim edildiği görülüyor.[4] Kaşgarlı Mahmud'un listesindeki Oğuz boylarının adları, zamanlarındaki söyleniş şekillerine göre yazılmıştır.

Ayrıca Kaşgarlı Mahmud;

"جرق Çaruk" "Türklerden bir oymak olup برجق Barçuk" ta otururlar. Barçuk şehri Afrasyab'ın şehridir. Orada Buth-ü-nassar[5]'ın oğlu بآتزآن Betzen"i hapsetmişti."[6] şeklinde Çaruk oymağını ve yerlerini tanımlamış ve Çaruk oymağı ile Oğuzlar'dan Çarukluğ boyu aralarında ayrım varmıdır bu konuda herhangi bir ayrıntılı bilgi verilmemiştir.

Barçuk şehri Çin Sincan Uygur Özerk Bölgesinde, Kaşgar Vilayeti'ne bağlı şimdiki Maralbeşi Nahiyisi'nin o dönemdeki eski ismidir.

Anadolu’da bugünkü söylenişe göre Oğuz Boylarının adları:

Boz-oklar: Kayı, Bayat, Kara-Evli, Ak-Evli, Yazır, Döğer, Dodurğa, Avşar, Kızık, Beğ-Dili, Karkın.
Üç-oklar : Bayındır, Peçenek (Beçenek), Çavundur, Çepni, Salur (salır), Eymir, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Kınık.[7]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 55.
  2. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 57.
  3. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 55 - 59.
  4. ^ Faruk Sümer, Tarihleri-Boy Teşkilatı Destanları Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1999, sayfa 221.
  5. ^ Eski Babil hükümdarlarından birinin adı.
  6. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 381.
  7. ^ Prof. Dr. Faruk Sümer, Tarihleri-Boy Teşkilatı Destanları Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1999, sayfa 227-229-232.