Yekoniya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yekoniya
Yehuda Kralı
"Promptuarii Iconum Insigniorum"
Hüküm süresi MÖ 9 Aralık 598 - MÖ 15/16 Mart 597
Önce gelen Yehoyakim
Sonra gelen Tzidkiyahu
Doğum tarihi MÖ 615 veya MÖ 605
Doğum yeri Kudüs
Hanedan Davud Hanedanlığı
Babası Yehoyakim
Annesi Nehuşta [1]
1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob.jpg
Antik İsrail


Yekoniya (veya Yehoyakin, Jeconiah, Koniya) (İbranice: יְכָנְיָה‎ "Tanrı (halkını) güçlendirecek", Yunanca: Ιεχονιας; Latince: Joachin), Babil kralı MÖ 6.yy'da kendisini tahtından edip sürgüne gönderene kadar Yehuda Krallığı'nın kralıydı. Yekoniya hakkındaki bilgilerin çoğu Eski Ahit'ten gelmektedir. Irak'ta yapılan kazılar sonucu bulunan Yehoyakin'in İstihkak Tabletleri'yle Yehoyikan'ın varlığı su üstüne çıkarıldı. Bu tabletler Babil'in İştar Kapısı'nın yakınlarında bulunmuş olup tarihi yaklaşık MÖ 592'ye dayandırılır. Çivi yazısıyla yazılan tablette Yehoyakin'in ("Ya-'-ú-kinu") ve beş oğlunun Babil'deki yemek harçlığıyla ilgili bilgi mevcuttur.[2] Babil kayıtlarıyla İbrani dini kayıtlar kıyaslandığında Yekoniya'nın sürgündeki süresi doğru bir şekilde hesaplanabilmektedir. Bir ölçüde, Kudüs'ün düşüşü MÖ 597'ye dayandırılabilir.

Yazıtlarda Yekoniya[değiştir | kaynağı değiştir]

Yekoniya hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yekoniya'nın hükümdarlığı MÖ 9 Aralık 598'den 15/16 Mart 597'ye kadar, yani üç ay on gün sürdü.[3][4] Yehuda kralı Yehoyakim[5], çevre topraklardan gelip Kudüs'ü işgal edenler tarafından[6] Aralık 598'de öldürülünce yerine oğlu Yekoniya geçti. Yehoyakim, MÖ 601'den sonra ayaklandığı için büyük olasılıkla bu istilanın arkasında Babil kralı bulunmaktaydı. Yekoniya iktidarının üçüncü ay ve onuncu gününde Nebukadnezar, Kudüs'ü bir bahar günü kuşattı. Amacı, üst sınıf Yehuda esirlerini Babil toplumu içinde asimile etmekti. MÖ 15/16 Mart 597'de,[7] Yekoniya, tüm ailesi ve üç bin elit Yahudi Babil'e sürgüne gönderildi.

Yaş uyuşmazlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Farklı kaynaklar kıyaslandığında Yekoniya'nın hangi yaşta tahta geçtiği konusunda uyuşmazlık söz konusudur. Tarihler Kitabı'nda on sekiz yaşında tahta geçtiği belirtilirken[8] Yunanca ve Süryanice versiyonlarda sekiz yaşında tahta geçtiği açıklanmaktadır. Bazı görüşe göre, sekiz yaşında babası Yehoyakim ile birlikte ortak krallık yapmış ve on sekiz yaşında tek başına kral olmuştur.[9]

Sürgün[değiştir | kaynağı değiştir]

Sistine Şapeli'nde Yekoniya, Şealtiel ve Yoşiya aylaması.

Yekoniya tahtından edildiği zaman yerine Nebukadnezar tarafından Yekoniya'nın amcası Tzidkiyahu Yehuda Krallığı'nın başına getirildi. Fakat, sürgündeki Yahudiler meşru krallarının Yekoniya olduğunu düşünmeye devam etmekteydi. Yekoniya sürgündekilerin ilk lideri (eksilark) kabul edilir. Hezekiel Kitabı'nın yazarı dahi Yekoniya'nın hükümdarlık dönemine sürgündeki zamanını da eklemektedir. Yazar, kendisinin Yekoniya zamanında yaşamış Hezekiel olduğunu belirtip Tzidkiyahu'dan hiç bahsetmemektedir.

Serbest bırakılışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Krallar Kitabı'na göre, Babillilerin başına Evil-Merodak geçtiği zaman Yekoniya "sürgündeki otuz yedinci yılında" serbest bırakıldı.[10] Bu yıl hesabında yılbaşı İbrani takvimine göre sonbahara denk gelen 1 Tişri'dir.

Babil kayıtları Evil-Merodak'ın tahta geçişini MÖ Ekim 562 olarak gösterir.[11] Babil'de ise kraliyet yılı bahara denk gelen 1 Nisan'da başlar yani Evil-Merodak'ın tahta geçişi MÖ 1 Nisan 562'dir. Krallar Kitabı'nda "on ikinci ayının yirmi yedinci günü" Yehoyakin'in serbest bırakıldığını belirtir fakat bunun İbrani takvimine göre mi yoksa Babil takvmine göre mi olduğu açık değildir. Eğer Babil takvimi dikkate alınırsa serbest bırakılış tarihi MÖ 561 baharına denk gelmektedir bu sebeple sürgüne gönderiliş yılı MÖ 598/597'dir.

Soy ağacı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yekoniya, Yehoyakim ile Kudüslü Elnatan'ın kızı Nehuşta'ın oğluydu.[12][13] En az yedi çocuğu vardı: Şealtiel, Malkiram, Pedaya, Şenassar, Yekamya, Hoşama, Nedavya.[14]

Lanet[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeremya Kitabı'nda Yeremya'nın Yekoniya'ya lanet ettiği ve bir daha onun soyundan gelenlerin İsrail tahtına oturamayacağı belirtilir[15]:

RAB diyor ki, "Bu adamı çocuksuz, Ömrünce başarısız biri olarak yazın. Çünkü soyundan gelen hiç kimse başarılı olmayacak, Soyundan gelen hiç kimse Davut'un tahtında oturamayacak, Yahuda'da bir daha krallık etmeyecek."[16]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Yekoniya
Resmî unvanlar
Önce gelen
Yehoyakim
Yehuda Kralı
MÖ 9 Aralık 598 - MÖ 16 Mart 597
Sonra gelen
Tzidkiyahu

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 2 Krallar 24:8
  2. ^ James B. Pritchard, ed., Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1969) 308.
  3. ^ Anchor Bible Dictionary New York: Doubleday 1997, 1992. "It is now known that the end of Jehoiachin's reign occurred on the 2d day of the month of Adar in the 7th year of Nebuchadrezzar (BM 21946 verso, line 12; see Wiseman 1956: 73; TCS 5, 102). This date corresponds to either March 15 or March 16 (the Babylonian day extended from sunset to sunset, and thus overlaps 2 days of our calendar) 597 b.c.e.
  4. ^ "Jehoiachin". Eerdmans Dictionary of the Bible, 2000. (ISBN 9053565035, 9789053565032), pg. 678
  5. ^ 2 Krallar 24:6
  6. ^ 2 Krallar 24:2
  7. ^ Edwin Thiele, The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings, (1st ed.; New York: Macmillan, 1951; 2d ed.; Grand Rapids: Eerdmans, 1965; 3rd ed.; Grand Rapids: Zondervan/Kregel, 1983). (ISBN 082543825X, 9780825438257), 217.
  8. ^ 2 Tarihler 36:9
  9. ^ 2 Paralipomenon 36:9
  10. ^ 2 Krallar 25:27
  11. ^ Richard Parker and Waldo Dubberstein, Babylonian Chronology 626 B.C. – A.D. 75 (Providence RI: Brown University Press, 1956) 12.
  12. ^ 1 Tarihler 3:16
  13. ^ 2 Krallar 24:6-8
  14. ^ 1 Tarihler 3:17-18
  15. ^ Yeremya 22:28-30
  16. ^ Yeremya 22:30

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]