Ulupamir, Erciş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ulupamir
—  Köy  —
Van districts.png
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İl Van
İlçe Erciş
Nüfus (2007)
 - Toplam 3.850
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 432
İl plaka kodu 65
Posta kodu 65400

Ulupamir Köyü, Van ilinin Erciş ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulupamir Kırgız Türkleri'nin köyüdür. Geldikleri yer ise Afganistan'ın kuzeyindeki Pamir Yaylası. Sovyetler Birliği, 1979'da ülkelerini işgal edince Kırgız nüfusun bir kısmı çareyi Afganistan'ı terk etmekte bulur. Kimi komşu ülkelere sığınır kimi de daha uzak memleketlere.

Bir gün hanları Hacı Rahmankul Kutlu, Aksakal adı verilen yaşlılar meclisini toplar. Savaşın bütün şiddetiyle sürdüğü bir dönemde Aksakallar, Kırgızların yaşaması için göç etmeleri gerektiğine karar verir. Bunun üzerine bir grup Kırgız, komşu ülke Pakistan'a gider. Yaylada yaşayan Kırgızlar, Pakistan'daki sıcak iklime alışamaz. Hatta, 450 Kırgız bu yüzden hayatını kaybeder. Grubun önde gelenleri çözüm olarak Türkiye'ye gitmeyi teklif eder. Aldıkları Türkiye'ye göç kararını Pakistan'daki Türkiye Büyükelçiliği'ne ileterek yardım talebinde bulunurlar.

Türkiye'de iktidar, 12 Eylül 1980'de askeri darbe yapan yönetimin elindedir. İslamabad Büyükelçiliği'nden gelen istek, dönemin devlet başkanı Kenan Evren tarafından 1982 yılında kabul edilir. 1150 Kırgız, Türk uçaklarıyla başlarında hanları Rahmankul'la birlikte Adana'ya getirilir. Sonra Malatya ve Van'ın değişik yerlerine dağıtılır. 1983'te iktidarı devralan Başbakan Turgut Özal tarafından da Van'ın Erciş ilçesi Altındere Köyünde inşa edilen konutlara yerleştirilir. Altındere Köyü'nün ismi, Kırgızların isteğiyle Ulupamir olarak değiştirilir daha sonra. Ulupamir Köyü'nde 3,850 Kırgız Türkü yaşamaktadır.[1]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırgız Türkleri kültür gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır.

Ulupamir köyünde kültürün korunması amacıyla kurulan "Pamir Kültür Eğitim Derneği" kısıtlı imkânlarla da olsa köyün gelenek ve göreneklerini yaşatmak için çaba göstermektedir. Ulupamir köyü Kırgızları, birçok konuda olduğu gibi aile yapısını, geleneklerine el sanatları da muhafaza etme gayreti içindelerdir[2].

Gelenekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel olarak eski Türk gelenekleridir. Misafirperver bir halk olma özelliğinin yanında, düğünleri renkli ve görkemlidir.

Her yıl haziran ayında Kırgızlar, Ulupamir Kültür Şöleni adı altında etkinlikler düzenleyerek kültürlerini ve kimliklerini yaşatmaya çalışıyor. Manas Destanı'nın okunmasıyla başlayan şenliklerde el sanatları, geleneksel kıyafetler, süs eşyaları sergileniyor. Kırgızlara has olan milli spor "Kökbörü" (Gökböğrü veya Bozkurt) adlı at yarışı şölenlerin en çok ilgi çeken bölümünü oluşturuyor.

Yemekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Van yemekleri: Ayran aşı, Grut aşı, Şile,uygur mantısı,tokoç(kete),katık çay(sütlü çay), Sengeser, Murtuğa, Kurut köftesi, Üzüm aşı, Cılbır, Ekşili, Ciğer köftesi, Van baklavası, Van pastası, İşbabyan, Kavut, Tandırda Van Balığı, Fırında Van balığı, Tereyağında alabalık, Helise, Paluza, Çömlek yahnisi, Gül reçeli.

Van'da konuk olarak bulunanlar sabah bir evde olsalar da, sabahleyin mutlaka Van'ın ara sokaklarında bulunan Van'a özgü kahvaltı salonlarında kahvaltı yapmalıdırlar. Kahvaltı salonları yalnızca süt ürünleri olan peynir, Van cacığı, otlu peynir, kaşar peyniri ve bal, murtuğa, reçel, Van sucuğu, kaymak, köy yumurtası gibi ürünler satar. Ucuz ve temizdir. Nezih, keyifli ortamı vardır. Tabii ki öğlen saatlerinde Van'a has kavurma,Fırın ağzı,güvec,mahalli Van Yemekleri ve Van kebabı satan lokantalar da ilgi çekicidir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Van iline 132 km, Erciş ilçesine 32 km uzaklıktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün iklimi, karasal iklimi etki alanı içerisindedir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde,ilköğretim okulu vardır. Yaklaşık 650-700 öğrenci okumaktadır. Lise ve Yüksekokul olmadığından dolayı gençler genelde köyün dışında yurt ve yatılı okulları seçerek, okullarına devam etmektedirler.

İçme suyu şebekesi köy sakinleri ve muhtar heyeti tarafından tepe kısmından getirilen kaynak suyundan sağlanmaktadır. Ptt şubesi ve ptt acentesi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ,sabit telefon ve cep telefonu şebekesi (Turkcell) vardır. Ulupamir köyü ayrıca Pamir Kültür Eğitim Derneği & Kırgız Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneklerine sahiptir. Cami uzun yıllardan sonra bu yıl (2012) yıkılmak zorunda kalmıştır.Köy halkı umutla yetkililerin camiyi yeniden yaptırmasını beklemektedir.

Belgeseller[değiştir | kaynağı değiştir]

İngiliz yönetmen Ben Hopkins’in Pamir Kırgızlarının hayatını konu alan belgesel Ölmüş Bir Koyunu Değerlendirmenin 37 Yolu.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Aksiyon Dergisi Van'ın Kırgızları AB yolunda (15/08/2005)
  2. ^ Türk Dünyası Kültür ve Sanat Dergisi Türksoy Sayı : 22 Ocak 2007 ISSN 1302-6569.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Türk Dünyası Kültür ve Sanat Dergisi Türksoy Sayı : 22 Ocak 2007 ISSN 1302-6569.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]