Necib Mahfuz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Necip Mahfuz
Necip Mahfuz.jpg
Doğum 11 Aralık 1911
Kahire, Mısır
Ölüm 30 Ağustos 2006
Milliyet Arap
Meslek Yazar
Dönem 1939 - 2004
Tür Hikaye Roman
Konu Özgür Mısır
Akım Realizm
İlk eseri Khufu'nun Bilgeliği (Roman)

Necib Mahfuz (Mısır telaffuz: [næˈɡiːb mɑħˈfuːzˤ]), 1988 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Mısırlı yazardır (11 Aralık 1911 - 30 Ağustos 2006). Nobel ödülü kazanan ilk müslüman ve tek Arap yazardır. "Ortadoğu'nun Balzac'ı" olarak tanınır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mahfuz, Kahire'nin Cemaliye bölgesinde 6 çocuklu bir ailenin en küçük çocuğu olarak dünyaya geldi. Bir tüccarın oğlu olan Mahfuz, adını kendisini doğurtan Profesör Necib Paşa Mahfuz'dan aldı. 70 yıllık kariyeri boyunca 34 roman, 350 küsur kısa hikâye yayımladı. Kitaplarının çoğunda, hayatının tamamını geçirdiği ve Nobel ödülünü almak için bile ayrılmadığı Kahire'nin tarihi mahallelerindeki yaşamı; modern ve geleneksel yaşam arasında denge kurmaya çalışan sıradan insaları anlattı; pek çok kitabı Arap fimlerine konu oldu.

Edebiyata olan ilgisi, 1920'lerde Mustafa Lutfi el-Manfuluti'nin makale ve şiirlerini okumasıyla başlanıştı. Abbas Mahmud el-Akkad, Taha Hüseyin, İbrahim el-Mazinî, M. Hüseyin Heykel, ilk dönemde kendilerinden en çok etkilendiği yazarlar arasındadır.

Yazı hayatına, 1928'de Selame Musa'nın çıkardığı el-Mecelle el-Cedide dergisinde yayımladığı değini yazıları ve öykülerle başladı. Kahire Üniversitesi'nde felsefe öğremi gören Mahfuz'un ilk romanı Abes el-Akdar 1939'da yayımlandı. 1957'de yazdığı Kahire Üçlemesi ile Arap edebiyatının tanınmış bir ismi oldu. Bu üçlemede Kahire'de yaşayan bir ailenin üç kuşağının 1. Dünya Savaşı ve 1952'deki Nasır darbesine kadar olan dönemde yaşadıklarını ve Mısır toplumununu değişimini anlattı.

Değişik kurumlarda çalışan Mahfuz, en son Kültür Bakanlığında müsteşar olarak görev yaptı. 1971'de söz konusu görevinden emekli olmasından sonra, el-Ahram gazetesinde yazar olarak çalışmıştır.

Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat'a İsrail ile yaptığı barış antlaşmasında verdiği açık destekten ötürü birçok Arap ülkesinde kitapları yasaklandı. 1988 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra bu yasaklar kalktı.

1989 yılında Mısırlı köktendinci Ömer Abdülrahman tarafından hakkında ölüm fetvası çıkartılan Mahfuz, 1994 yılında Kahire'deki evinin önünde bıçaklı saldırıya uğradı. Saldırıdan yaralı kurtulan Mahfuz, sağ kolundaki sinirler zedelendiği için yazmakta büyük güçlük çekmeye başladıysa da ilerleyen yaşına rağmen edebiyattan kopmadı ve kısa hikâyeler yazmaya devam etti.

2006 Temmuz'unda düşerek kafasından yaralandı. 30 Ağustos 2006 günü Kahire'de 95 yaşında vefat etti. Mahfuz ülser, böbrek ve kalp rahatsızlıklarından mustaripti.

31 Ağustos 2006 günü Kahire'de devlet töreniyle uğurlandı.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Old Egypt (1932) مصر القديمة
  • Whisper of Madness (1938)همس الجنون
  • Mockery of the Fates (1939) عبث الأقدار
  • Rhadopis of Nubia (1943) رادوبيس
  • The Struggle of Tyba (1944) كفاح طيبة
  • Modern Cairo (1945) القاهرة الجديدة (YeniKahire, Savrulan Kahire adıyla Türkçeye çevrildi. Ayrıca, Kahire-30 adıyla Mısır'da sinemaya uyarlandı.)
  • Khan al-Khalili (1945) خان الخليلى
  • Midaq Alley (1947) زقاق المدق (Midak Sokağı)
  • The Mirage (1948) السراب
  • The Beginning and The End (1950) بداية ونهاية
  • Cairo Trilogy (1956-57) الثلاثية Kahire Üçlemesi
  • Palace Walk (1956) بين القصرين Saray Gezisi (Kahire Üçlemesi 1)
  • Palace of Desire (1957) قصر الشوق Şevk Sarayı (Kahire Üçlemesi 2)
  • Sugar Street (1957) السكرية Şeker Sokağı (Kahire Üçlemesi 3)
  • Children of Gebelawi (1959) أولاد حارتنا Cebelavi Sokağı'nın Çocukları
  • The Thief and the Dogs (1961) اللص والكلاب (Hırsız ve Köpekler)
  • Quail and Autumn (1962) السمان والخريف (Bıldırcın ve Sonbahar)
  • God's World (1962) دنيا الله
  • Zaabalawi (1963)
  • The Search (1964) الطريق (Arayış)
  • The Beggar (1965) الشحاذ (Dilenci)
  • Adrift on the Nile (1966) ثرثرة فوق النيل
  • Miramar (1967) ميرامار (Miramar)
  • The Pub of the Black Cat (1969) خمارة القط الأسود
  • A story without a beginning or an ending (1971)حكاية بلا بداية ولا نهاية
  • The Honeymoon (1971) شهر العسل
  • Mirrors (1972) المرايا (Aynalar)
  • Love under the rain (1973) الحب تحت المطر
  • The Crime (1973) الجريمة
  • al-Karnak (1974) الكرنك
  • Respected Sir (1975) حضرة المحترم
  • The Harafish (1977) ملحمة الحرافيش
  • Love above the Pyramid Plateau (1979) الحب فوق هضبة الهرم
  • The Devil Preaches (1979) الشيطان يعظ
  • Love and the Veil (1980) عصر الحب
  • Arabian Nights and Days (1981) ليالى ألف ليلة (Binbirinci Geceden Sonra)
  • Wedding Song (1981) أفراح القبة (Düğün Evi)
  • One hour remains (1982) الباقي من الزمن ساعة
  • The Journey of Ibn Fattouma (1983) رحلة إبن فطومة
  • Akhenaten, Dweller in Truth (1985) العائش فى الحقيقة
  • The Day the Leader was Killed (1985) يوم مقتل الزعيم Başkanın Öldürüldüğü Gün
  • Fountain and Tomb (1988)
  • Echoes of an Autobiography (1994)
  • Dreams of the Rehabilitation Period (2004) أحلام فترة النقاهة
  • The Seventh Heaven (2005)