André Gide

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
André Gide
André Gide, 1893
André Gide, 1893
Doğum 22 Kasım 1869(1869-11-22)
Paris, Fransa
Ölüm 19 Şubat 1951 (81 yaşında)
Paris, Fransa
Milliyet Fransız
Meslek Roman ve deneme yazarı
Önemli ödülleri Nobel ödülü
1947



İmza
André Gide imzası

André Paul Guillaume Gide (22 Kasım 1869 Paris - 19 Şubat 1951 Paris) Fransız yazar. 1947 yılı Nobel Edebiyat Ödülü sahibi.

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Gide, 22 Kasım 1869 tarihinde Paris, Fransa`da dünyaya geldi. Babası Protestan ve köylü kökenli, annesi Katolikti. 8 yaşında Paris'te Alsace Okulu'na gönderildi. Sık sık hastalandığı için öğrenimi kesintiye uğradı. Gide henüz 11 yaşındayken (1880) Paris Üniversitesi`nde hukuk profesörü olan babasını kaybetti. Ailedeki kadınların etkisi ve annesinin katı otoritesi altında büyüdü.

1889'da okuldan mezun oldu. Yaşamını yazarak geçirmeye karar verdi.Yazı hayatına 1891’de 21 yaşındayken yayımladığı André Walter'in Günlükleri (Les Cahiers d'André Walter) ve Narsis Üstüne İnceleme ile başladı. Ama ikisi de başarısız bulundu.

1893'te Kuzey Afrika gezisine çıktı. Arap dünyasının tümüyle farklı değerleriyle tanıştı. Fransa'ya döndüğünde oradaki katı Victorya dönemi yaşantısının olumsuzluklarından rahatsız oldu. 1894'te tekrar Kuzey Afrika'ya gitti. Burada Oscar Wilde ve Lord Alfred Douglas'la tanıştı. Onların yüreklendirmesiyle baskı altında tuttuğu eşcinselliğini kabul etti. Annesi hastalanınca Fransa'ya döndü.

1895'te kuzeniyle evlendi. 1896`da Normandiya`da bir komüne belediye başkanı oldu.

1900 Sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

1908`de bazı seçkin yazarlarla birlikte Nouvelle Revue Française adında bir edebiyat dergisi kurdu. 1916`da 16 yaşındaki Marc Allégret ile sevgili oldu. Marc Allegret ile eşcinsel ilişkisi ailesinde huzursuzluk yarattı. Eşi Gide'nin kendisine yazdığı mektupları yok etti.

I. Dünya Savaşı yıllarında Kızılhaç ile gönüllü insani kuruluşlarda çalıştı. 1923'te ilk feministlerden ünlü Elizabeth van Byyselberghe ile olan yasak ilişkisinden tek çocuğu kızı Catherine doğdu. 1924 yılında Corydon adlı homoseksüelliği savunan bir kitap yayımladı, fakat eser ilk etapta kınandı.

1925'te Fransız Ekvator Afrikası'na gitti. Burada gördüklerinden de etkilendi. Dönüşünde sömürgeciliği eleştiren yazılar yazdı. 1925 yılında yayımladığı Kalpazanlar Gide`nin en önemli eserlerinden biri olarak görülür. 1926`da otobiyografik eser olan "Si le grain ne meurt"u yayımladı.

Komünizme ilgi duydu. 1936'da büyük umutlarla gittiği Sovyetler Birliği'nden hayal kırıklığı ile döndü. 1938'de eşini kaybetti.

II. Dünya Savaşı'nın başlamasından sonra 1942'de tekrar Kuzey Afrika'ya gitti. Savaşın sonuna kadar burada yaşadı. 1947'de Oxford Üniversitesi'nden "Edebiyat Doktoru" unvanı aldı. Aynı yıl Kasım ayında da Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi oldu. 19 Şubat 1951'de yaşamını yitirdi.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaşamı boyunca toplumsal ve bireysel ahlakın en önemli ölçütünün, bireyin içtenliği ve kendisini tanıması olduğunu savundu. Edebi, siyasal ve toplumsal sorunlara karşı hoşgörülü bir tutum benimsedi. Genel ahlak anlayışının karşısında bireysel özgürlüklerin savunucusu oldu. Ama aynı zamanda 19'uncu yüzyıl Fransız edebiyatının en önemli hümanist ve ahlakçı yazarı olarak tanındı. Düşüncelerindeki bütünlük ve soyluluk, üslubundaki arılık ve uyumla Fransız edebiyatının saygın isimleri arasında yer aldı.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Katolik kilisesi André Gide'in eserlerini 1952 yılında Yasak kitaplar listesi'ne koymuştur.

Deneme[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Narkissos Üstüne İnceleme (1891)
  • Urien'in Yolculuğu (1893)
  • Aşka Teşebbüs (1893)
  • Bataklıklar (1894)
  • Vesileler (1903)
  • Yeni Vesileler (1911)
  • Ve İş Şimdi Sana Kaldı (1951, ölümünden sonra)
  • Sanat Baskıdan Doğar

Roman[değiştir | kaynağı değiştir]

Otobiyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Andre Walter'in Defterleri (1892)
  • Tohum Ölmezse (1926)

Şiir ve Düzyazı Şiir[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Andre Walter'in Şiirleri (1891)
  • Dünya Nimetleri (1897, 1936'da Toprağın Yarattığı Nimetler)
  • Hacı Ya da Sahte Peygamber Üzerine İnceleme (1899)
  • Savurgan Evladın Dönüşü (1907)
  • Yeni Nimetler (1935)
  • Thesee (1946)

Tiyatro[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Saul (1903)
  • Philoktetes (1899)
  • Kral Kandaules (1901)
  • Bat-Şeba (1912)
  • Oidipius (1931)
  • Persephone (1934)
  • On Üçüncü Ağaç (1935)
  • Robert Ya da Genel Çıkar (1944)
  • Dönüş (1946)

Anlatı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ayrı Yol (1902)
  • Dar Kapı (1909)

Öykü[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Vatikan Zindanları (1914)
  • ısabelle (1957)
  • Kadınlar Mektebi (1929)
  • Robert (1929)
  • Genevieve (1936)

Diyalog[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Corydon-Sapık Sevgi(1924)

Gezi yazısı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kongo Yolculuğu (1927)
  • Dindiki (1927)
  • Çad Dönüşü 1928)

Anı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Journal 1889-1939 (1939)
  • Journal 1939-1949 (1945)

İnceleme/Eleştiri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dostoyevski (1923)
  • Rastlantılar (1924)
  • Kalpazanların Günlüğü (1926)
  • Montaigne Üstüne Deneme (1929)
  • Çeşitli (1931)
  • Henri Michaux'yu Tanımak (1941)
  • Düşsel Söyleşiler (1943)
  • Göz Önüne Alarak (1943)
  • Poussin Öğretimi (1945)
  • Şiir Sanatı (1947)
  • Önsözler (1948)
  • Karşılaşmalar (1948)
  • Övgüler (1948)
  • Chopin Üzerine Notlar (1948)
  • SSCB Dönüşü (1936)
  • SSCB Dönüşü Üzerine Düzeltmeler (1937)

Yergi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zincire Gevşek Vurulmuş Prometheos (1899)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]