Mansur (Abbasi)
| Mansûr Ebû Câʿfer "el-Mansûr" |
|
|---|---|
| İslam Halifesi | |
| Hüküm süresi | 754 - 775 |
| Önce gelen | Ebû el-`Abbâs es-Seffah ʿAbd’Allâh bin Muhammed bin ʿAlî bin el-`Abbâs |
| Sonra gelen | Muhammed el-Mehdî bin ʿAbd’Allâh el-Mansûr |
| Tam adı | Ebû Câʿfer el-Mansûr ʿAbd’Allâh bin Muhammed el-İmâm; أبو جعفر "المنصور" عبد الله بن محمد الإمام |
| Doğum tarihi | 7 Ekim 714 |
| Ölüm tarihi | 775 |
| Hanedan | Abbâsîler |
| Babası | Muhammed bin ʿAlî bin Abdullah bin Abbas bin Abdul Muttalib bin Haşim |
Mansûr ya da Ebû Câʿfer "el-Mansûr" ʿAbd Allâh bin Muhammed el-İmâm (d. 714 ( 95 Hicri) - ö. 775 (158 Hicri) Mekke) [1]; Arapça: أبو جعفر "المنصور" عبد الله بن محمد الإمام; Ebū Câʿfer el-Manṣūr ʿAbd Allāh bin Muḥammed el-İmām). İkinci Abbasi halifesidir. 754 (136 hicri) ile 775 (158 hicri) döneminde arasında halifelik yapmıştır. [2].
Konu başlıkları |
Yaşamı [değiştir]
Mansur Hicaz göçü sonrası Abbasi ailesinin evinde 714 (95 hicri) tarihinde dünyaya geldi.Annesi Berberi bir kadındı. 754'den 775'e kadar yönetimde kaldı. 762'de başkenti Bağdat'a taşıdı.[3]
Mansur daha sonra kandökücü (Seffah) lakabıyla tanınan kardeşi Ebul Abbas'ın ölümünden sonra yönetimde sıkıntılar yaşadı. 755'de Ebu Müslim Horasani öldürüldüğünde tahtta Mansur oturuyordu. Ebu Müslim , 3. İslam İç Savaşı'nda Emevilere karşı Abbasi güçlerine liderlik etmiş, sadık bir kişiydi. Mansur un emrinde olmasa da İran ve Maveraünnehir in şüphesiz tek hakimiydi. Ebu Müslim suikasti imparatorluğun bir iktidar mücadelesi engel olmak için yapılmış gibi görünüyordu.[3]
Halefi olan Isa bin Musa bin Muhammad bin Ali yerine Mehdi' yi atadı ve onun için halktan güven istedi ve elde etti.
Çok cimri olduğu ve kardeşi gibi kan döktüğü iddia edilir . Bu yüzden Davaniqi lakabı ile de bilinir.
İmam Cafer-i Sadık onun döneminde birkaç kez hapise atılmıştır ve 148 HT de zehirlenerek şehit edilmiştir.
Bir çok Şii onun döneminde öldürüldüğü için Şiiler tarafından sevilmez. Öldürdüklerinin kafalarından müze yaptırdığı iddia edilir. [4]Bazı kaynaklara göre Ebu Hanife El Mansur tarafından hapse atıldı ve işkence gördü. İmam Malik, kuzeni olduğu halde onun tarafından kırbaçlatıldığı da rivayet edilir.[5]
Obur olduğundan ve çok yediği için öldüğünden bahsedilir. [6].
Döneminde , Islam Edebiyati çok gelişmiştir Abbasiler Iran halkı üzerinde Emeviler kadar baskıcı olmamıştır.Her ne kadar Emevi Halifesi Hişam bin Abdülmelik Fars pratiklerini benimsemiş olsa da ,Mansur döneminden önce Fars edebiyatına İslam dönyasında gerçek anlamıyla değer verilmemişti. Mansur'un Fars milliyetçiliği üzerindeki sansürü gevşetmesi Farsi akademisyenler arasında .Shu'ubiya'nın ortaya çıkmasını sağladı.Shu'ubiya Araplardan daha üstün bir noktada olan Farsça sanat ve kültürü ile inançların ifade edildiği edebi bir akımdı ve bu hareket sekizinci yüzyılda Arap-Fars diyaloglarının ortaya çıkmasını hızlandırdı.[3]
Fars dönüşümünün en önemli faydası Arap olmayan bir çok milletin müslümanlığı kabul etmesi oldu.. Emeviler müslüman olmayanlardan cizye vergisi topluyordu, ama bu müslüman sayısını artırmıyordu. Buna karşın Abbasiler döneminde bu sayı arttı ve El Mansur döneminde ülkedeki nüfusun 8% i müslüman iken bu oran El-Mansur döneminin sonuna kadar 15% e çıktı.Mansur ayrıca Bağdat da Hikmetler Evi'ni yaptırdı.[3]
Mansur 7 Ekim 775 yılında Mekke yolunda hacca giderken vefat etti. Emeviler mezarını bulamasın diye yol boyunca yüzlerce mezar arasında bir yere defnedildi. Yerine oğlu El Mehdi geçti.[3]
Dipnotlar [değiştir]
- ^ Al-Souyouti, Tarikh Al-Kholafa'a (The History of Caliphs)
- ^ Stanley Lane-Poole, The Coins of the Eastern Khaleefahs in the British Museum
- ^ a b c d e http://en.wikipedia.org/wiki/Al-Mansur
- ^ Tarikh al-Tabari Cilt 10, say.446.
- ^ (Ya'qubi, Cilt.III, say.86; Muruj al-dhahab, Cilt.III, say.268-270.)
- ^ (The Political History of Islam, Cilt II, say.57)
Ayrıca bakınız [değiştir]
Dış kaynaklar [değiştir]
- Ingilizce Wikipedia "Al-Mansur" maddesi (İngilizce) (Erişme:19.6.2010).
- Hitti, Philip H. (çev. Salih Tuğ),(1968) Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (IV Cilt), İstanbul:Boğaziçi Yayınları.
- Üçok, Bahriye (1979) İslam Tarihi Emeviler-Abbasiler, Devlet Kitapları, Ankara: Milli Eğitim Basımevi (1.Basım:1968)
- Muir, William (1924), ''The Caliphate, Its Rise, Decline and Fall [1] Chapter LXIII, Al-Mehdi, son of Al-Mansur (İngilizce) (Erişim:19.6.2010)
- al-Masudi (İng. çev. Paul Lunde ve Caroline Stone) (1989), The Meadows of Gold, The Abbasids, Londra:Kegan Paul 1989 (İngilizce)
|
Mansur (Abbasi)
Doğumu: 712 Ölümü 775 |
||
| Sünni İslam unvanları | ||
|---|---|---|
| Önce gelen Seffah |
İslam Halifesi 754–775 |
Sonra gelen Mehdî |
