İbni Mukaffa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Ebu Muhammad Abdullah Ruzbih ibn Dadaveyh (d. tahmini 756), Abdullah İbn ül-Mukaffa, İbn ül-Mukaffa veya İbni Mukaffa olarak da tanınan Zerdüştlük'ten İslam'a geçmiş, İranlı düşünür. Asıl adı Ruzbih'dir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhtemelen 720 veya 724 yılında İran'ın Firuzabad kentinde dünyaya geldi. 36 yaşında şaibeli şekilde Basra'da öldürüldü. Babası Dadaveyh, Emevi valisis Haccac bin Yusuf'ın vergi tahsildarlığını yapmış, görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle işkence gördüğü için eli sakat kalmış ve bu yüzden çolak anlamına gelen "Mukaffa" lakabı ile anılmıştır.[1]

Ruzbih, babasının konumu sayesinde dönemin alim ve yöneticilerinden dersler alma şansına sahip olmuş, Farsçanın yanında Arap edebiyatını, Yunan ve Hint kültütürünü de derinlemesine kavramıştır. Eğitimini aldıktan sonra Emevilerin iktidarı döneminde Basra valisi Yezid bin Ömer ile Kirman valisi Davut bin Ömer'in yanında katiplik yaptı. Abbasiler iktidarı devralınca da görevini sürdürdü. Basra valisi Süleyman bin Ali ile Kirman valisi İsa bin Ali'nin sekreterliğini yaptı. Bu zamana kadar Mecusi olarak kalan Abdullah'ın İsa bin Ali'nin teşvikiyle müslüman olduğu rivayet edilmiştir. Müslüman olduktan bir süre sonra, henüz 36 yaşında Basra valisi Süfyan bin Muaviye tarafından şaibeli biçimde öldürüldü.[1]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İbni Mukaffa, Hint, Yunan ve İran kültürlerine ait eserlerin tercüme edilmesinde önemli rol oynamış, bu kültürlerin İslam düşüncesine taşınmasına katkıda bulunmuştur. Farsça'dan Kelile ve Dimne'yi, el-Muluk'u (en:Dastur al-Muluk) ve Ayinname'yi[1] , Aristo'nun Organon adlı mantık külliyatının ilk 3 kitabı ile Porphyrius’un Eisagoge(İsâgoji)sini[2] Arapça'ya çevirmiştir.

Siyaset konusunda da iki önemli kitap yazmıştır. Bunlardan Edebüs-Sağir adlı kitabında Yunanlıların siyaset felsefesinde kişi politikasını, Edebül-Kebir'de ise Yunanlıların siyaset felsefesinde şehir politikasını ele almıştır.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]