Dmitri Donskoy

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Dmitri Donskoy.jpg

Aziz Dmitri İvanoviç Donskoy (Rusça: Дмитрий Иванович Донской) (12 Ekim 1350-19 Mayıs 1389, Moskova), Moskova prensi (1359-89) ve Vladimir büyük prensi (1362-89). Kulikovo Çarpışması'nda (8 Eylül 1380) Altın Orda Devleti'ni yenilgiye uğratmıştır.

Moskova prensi II. İvan'ın (hükümdarlığı 1353-59) oğlu olan Dmitri henüz dokuz yaşındayken, babasının ölümü üzerine Moskova prensi oldu. Üç yıl sonra vasalı olduğu Altın Orda büyük hanını ikna ederek ve Moskova boyarları ve metropolit Aleksis'in müdahalesiyle daha önce (1328-59) Moskova prenslerine ait olan, Suzdal prensi Dmitri'nin elindeki Vladimir büyük prens yarlığını (Altınordunun tanıdığı ayrıcalık belgesi) unvanını da aldı.

Litvanya büyük prensinin Moskova'ya karşı saldırılarını püskürttü (1368-1370) ve Moskova'nın rakip Suzdal ve Tver prenslikleri karşısında üstünlüğünü sağladı (1375). Moskova Büyük Prensliği'nin topraklarını genişleterek Rostov ve Ryazan prensliklerine boyun eğdirerek ve Galiçya ve Starodub prenslerini uzaklaştırarak konumunu daha da güçlendirdi. Altın Orda'nın iç çekişmelerle sarsılması üzerine, düzenli haraç ödemeyi kesti ve Rus prenslerini Moğol saldırılarına direnmeye özendirdi. 1378'de Ruslar, bir Altın Orda ordusunu Voja Nehri kıyısında yenilgiye uğrattı.

Bu olayın ardından Altın Orda'nın batı bölümünü fiilen yönetimi altında tutan Moğol komutanı Mamay, Ruslara boyun eğdirmek amacıyla komşu beyliklerle bir askeri ittifak oluşturdu. Moğol kuvvetlerini Don Nehrinde karşılayan Dmitri, Kulikovo Pole'deki (Su Çulluğu Alanı) kanlı çarpışmada Mamay'ı bozguna uğrattı (1380). Bu zaferinden dolayı Donskoy (Rusçada Donlu) soy adıyla onurlandırıldı. Ama kısa bir süre sonra Mamay'ı yenen (1381) Toktamış'ın Moskova'yı yağmalaması (1382) ve Rus toprakları üzerindeki Moğol egemenliğini canlandırması üzerine, yeniden boyun eğmek zorunda kaldı. Altınordu hanı Toktamış, Dmitri'yi yeniden haraca bağladı. Bununla birlikte Dmitri, Altınordu karşısında belirli bir bağımsızlık kazandı; kendi mirası saydığı büyük Moskova prensliğini büyük oğlu Vasili'ye bıraktı.

Önce gelen:
II. İvan
Moskova Büyük Knezi
1359–1389
Sonra gelen:
I. Vasili
Monument to Dmitry Donskoy in front of Marinkina tower (Kolomna Kremlin)

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ana Britannica, Cilt 10, s. 225
  • Büyük Larousse, 6. Cilt, s. 3181