I. Vasili

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vasili I of Russia.jpg

Vasili, tam adı Vasili Dmitriyeviç (Rusça: Василий Дмитриевич) (d. 30 Aralık 1371 - ö. 27 Şubat 1425, Moskova), 1389-1425 arasında Moskova büyük prensi.

Dmitri Donskoy (hükümdarlığı 1359-89) ile Prenses Eudoksia'nın en büyük oğluydu. Babasının Vladimir büyük prensi olarak Rus topraklarını yönetmesi için gerekli onayı almak üzere genç yaşta Altın Orda hanı Toktamış'ın yanına gitti (1383). Aynı unvanın peşinde olan Tver (bugün Kalinin) prensinin girişimlerini boşa çıkararak görevini başarıyla yerine getirdi. Ama Toktamış'ın sarayında rehin olarak tutuldu. 1386'da Toktamış ile Timur arasında çıkan çatışmadan yararlanarak Moskova'ya döndü.

Kaçışının neden olduğu düşmanlığa karşın, Toktamış'ın Timur'a karşı düzenlediği sefere bir Moskova birliğiyle katıldı. Dönüşünde Moskova ve Vladimir büyük prensi olarak babasının yerine geçti (1389). Rus topraklarının birleştirilmesi sürecini devam ettirdi; Vologda ve Veliki Ustiyug prenslikleri gibi, Toktamış'ın izniyle Nijni Novgorod (bugün Gorki) ve Murom prensliklerini ilhak ederek Moskova'nın Orta Volga bölgesi üzerindeki denetimini güçlendirdi. Ama batıya doğru genişleme girişimleri hem kayınpederinin yönetimindeki Litvanya, hem de Novgorod ile çatışmaya girmesine yol açtı. Ugra Nehrini sınır kabul ederek Litvanya'yla toprak anlaşmazlıklarını geçici bir çözüme ulaştırdı. Ama Novgorod'la çatışmaları 1397'den 1417'ye değin aralıklarla sürdü.

Timur'un Altın Orda seferlerinden (1391; 1395) sonra I. Vasili, Altın Orda hanına haraç ödemekten vazgeçti. Bu arada Toktamış'ı yendikten sonra Rus topraklarına saldıran Timur'la savaşmak üzere 1395'te bir ordu kurdu. Timur'un savaşmadan geri çekilmesiyle uzun bir süre dış baskılardan kurtuldu. Toktamış'ın yerine geçen Edigü'nün 1408'de Moskova'yı kuşatması üzerine, yeniden haraç vermek ve Altın Orda egemenliğini tanımak zorunda kaldı.

Moskova Prensliği'nin gücünü artırmak için kızı Anna'yı Bizans imparatoru VIII. Yannis Palaiologos ile evlendirdi.

Önce gelen:
Dmitri Donskoy
Moskova Büyük Knezi
1389–1425
Sonra gelen:
II. Vasili

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ana Britannica, Cilt 31, s. 143 (1994)
  • Büyük Larousse, 23. Cilt, s. 12117