Afşin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°14′N, 36°54′E

Afşin
—  İlçe  —
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Kahramanmaraş Siyasi Haritası
Kahramanmaraş Siyasi Haritası
Koordinatlar: 38°14′K 36°54′D / 38.233°K 36.9°D / 38.233; 36.9
Ülke Türkiye
İl Kahramanmaraş
Coğrafî bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Faik ARICAN
 - Belediye başkanı Fazlı Aydoğan (AKP)
Yüz ölçümü
 - Toplam 1.387 km2 (535,5 mi2)
Rakım 1.230 m (4.035 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 82,662
 - Kır -
 - Şehir 82,662
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 46500
İl alan kodu 0344
İl plaka kodu 46
İnternet sitesi: Belediye

Afşin, Kahramanmaraş ilinin bir ilçesidir.Merkez nüfusu 42.296 kişidir. Tüm ilçe nüfusu-beldeleri ve köyleri de dahil olarak- 84.244 kişidir. (TÜİK 2011 nüfus sayımına göre.) Ayrıca Türkiye'nin en büyük termik santral kompleksi olan AFŞİN-ELBİSTAN A ve B santralleri Afşin'in Çoğulhan kasabasındadır.(toplam kapasitesi 2880 Megawatt.) Bu santraller Afşin ilçe sınırları içindedir. Fakat santralde işletilen kömürlerin bulunduğu havzaların az bir kısmı Elbistan ilçesi sınırlarındadır. Şu anda her biri dörder üniteli iki adet santral ile (A ve B) faaliyetine devam eden santral-kompleksine, 2013 yılına kadar 8 üniteli iki adet yeni tesisin daha eklenmesi planlanmaktadır.Devlet tarafından arıtma tesisleri ve hava filtrelerinin de yapımı kararlaştırılmış olup Afşin halkının da bu filtrelerin yapımı için ilgiyi ve baskıyı sürekli canlı tutması gereklidir ve hayati önemdedir. Aynı zamanda "Yedi Uyurlar" olarak bilinen ESHAB-I KEHF'in bu ilçede bulunduğu iddiası mahkeme kararı ile araştırma yapan bilim insanları tarafından onaylanmıştır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Roma İmparatorluğu devrinde Arabissos adıyla anılan kentin belki imparator Gordianus (234-238) devrinde Urfa'dan göçen Arap aşiretleri tarafından iskân edilmiş olması olasılığı ileri sürülmüştür. [Irfan Shahîd, Byzantium and the Arabs in the Fifth Century, Dumbarton Oaks 1989]. Kentin adı yazılı kaynaklarda en erken 4. yüzyılda görülür. 540 yıllarında imparator Justinianus tarafından oluşturulan Üçüncü Armenia eyaletinin yönetim merkezlerinden biri Arabissos'tur. 582-602 yıllarında imparator olan Maurikios aslen buralıdır. İmparatorun "esmeroğlu" anlamına gelen adı belki de doğduğu kentin etnik yapısına dair bir ipucu olabilir.

Arap coğrafyacı el-Baladhurî'nin Kitabu'l-Buldan adlı eserinde kentin adı ˤArebsûs olarak zikredilir. Türkçede 16. yy'da Dulkadiroğlu Beyliği döneminden itibaren kullanılan Yarpuz adı açıkça bu isimden türemiştir. Türkçe anlamı "naneye benzer bir kokulu ot" olan yarpuz adına benzerliği yakıştırmadır.

Arap kaynaklarında daha sık olarak görülen diğer isim el-Efsus'tur. Osmanlı kayıtlarında da bu isim kullanılmış ve kentin resmi adı 1944'e dek Efsus olagelmiştir. Bu isim, geç Bizans döneminde halk arasında kullanılan Ephesós adına işaret eder. Bu adın kaynağı hakkında bilgimiz yoktur. Ancak Batı Anadolu'daki Ephesos (Efes) gibi burada da Yedi Uyurlar efsanesinin hürmet görmesi, Hıristiyanlık döneminde iki kenti birleştiren ortak bir dinî pratiğe işaret edebilir.

1071 Malazgirt Savaşı'ndan kısa bir süre sonra Afşin bey adlı bir Türk komutanı eliyle kentin zaptedildiği anlatılmaktadır. Ancak hakkında başka bir bilgiye sahip olmadığımız bu Afşin'in, zaptettiği kentin adıyla lakaplandırılmış olması kuvvetle muhtemeldir. Yunanca Ephesós adının, Anadolu'daki pek çok yer adında olduğu gibi, Yunanca ismin nesne (akkuzatif) halinden Efsun veya Afşun biçimini almış olması gerektir. Tarsus > Tersun, Adrassós > Adrasan, Momoassós > Mamasun, Termessós > Tırmısın örneklerinde de aynı evrim görülür.

Eskiden daha çok Efsus adıyla tanınan kasaba 1944 yılında Afşin adını almış ve aynı yıl 4642 Sayılı Kanunla İlçe olmuştur.

Türkiye'nin en önemli ozanlarından Aşık Mahsuni Şerif(Şerif Çırık), , Aşık Mahsudi(Osman Dağlı) Aşık Erfani (Serkan Açıkgöz) ve şair Hayati Vasfi Taşyürek Afşin'lidir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Denizden 1230 metre yükseklikte bulunan Afşin'de, karasal iklim hakim olup, ilçede zengin linyit yatakları vardır. Termik Santrallerin bölgede inşası ile ekonomik canlılık kazanmıştır. En kısa zamanda da santrallere toz filtrelerinin ve kükürt arıtma tesislerinin yapılması şart olup bunların yapılmasıyla Afşin insanları rahat bir nefes alabilecek ve solunum hastalıkları da önemli ölçüde azalacaktır. Fakat bu filtrelerin yapılması için Afşin halkının konu ile ilgili olması ve siyasi baskı uygulaması gerekmektedir. 10 kasaba ve 46 köye sahip olan ilçenin toplam 84.244 nüfusu bulunmaktadır.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Afşin ilçesinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Gelişim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahramanmaraş'a 150 km Elbistan'a 28 km Göksuna 50 km uzaklıktadır.Ulaşım tamamen karayoluna dayalıdır.OSB'nin çalışmaları devam etmektedir.

Yeşil Afşin Efsanesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1944 yılında Afşin Elbistan ilçesinden ayrılarak ilçe olmuştur fakat daha önceleri tarih bölümünde de belirtmiş olduğumuz üzere Afşin daha eski bir tarihe dayanmaktadır ilçedeki mozaik buluntuları bunun en büyük ispatıdır Kahramanmaraş Müzesinde bulunan birçok Mermer sütun ve heykelin Afşin'den gitmiş olduğu da bilinmektedir.Bunun yanı sıra Atatürk Parkında halen bir kısmı sergilenmektedir. Yeşil Afşin hala Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi dışında 20.Orman bakımında olan şehridir.Bazı köylerinde Akdeniz iklimi yaşanır ama çoğunluk ve merkez karasal iklime dayalıdır.Fındık yetişmeside Karadeniz iklimin(Hurmanlı,Büyüksevin,Türksevin,dokuztay) görüldüğünü belirten unsurlardandır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 49.037 8.069 40.968
1970[3] 62.139 10.794 51.345
1975[4] 77.483 18.231 59.252
1980[5] 84.199 20.084 64.115
1985[6] 99.517 26.805 72.712
1990[7] 99.321 28.524 70.797
2000[8] 92.718 35.834 56.884
2007[9] 84.786 38.625 46.161
2008[10] 86.926 38.409 48.517
2009[11] 86.207 40.825 45.382
2010[12] 85.339 41.646 43.693
2011[13] 84.244 42.296 41.948

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV9L1jw. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspvHjWj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnlF3j0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqUsbB5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btupg8gd. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwtNUmJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyZCfuR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0jqLRX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu27SUB5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3xCOEX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuE9KhR1. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFlQdks. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH2HzTH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.