İliç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°27′13″N, 38°33′48″E

İliç
—  İlçe  —
Türkiye'deki konumu
Türkiye'deki konumu
İlçeleri
İlçeleri
Koordinatlar: 39°27′13″K 38°33′48″D / 39.45361°K 38.56333°D / 39.45361; 38.56333
Ülke Türkiye
İl Erzincan
Coğrafî bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Sedat Ateş
 - Belediye başkanı Muhlis DoğanMHP
Yüzölçümü
 - Toplam 1.397 km2 (539,4 mi2)
Rakım 1.000 m (3.281 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 7,367
 - Kır 4,059
 - Şehir 3,308
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İnternet sitesi: http://www.ilicbelediyesi.com/

İliç ilçesi. Erzincan'a bağlı olan 8 ilçeden biridir.

1997 yılında İlçe Merkezinin nüfusu 2473’dür 1997 genel nüfus sayımında köyleri ile birlikte 6696’dır.

2000 yılı ilçe merkez nüfusu 2418 köyler ile birlikte toplam nüfusu 7682 dir. İlçe merkez nüfusunda genel olarak 1980-1985 yılları arasında 5.40% 1985-1990 yılları arasında 45.64% artış, 1990 – 1997 yılları arasında 21.4 90%, 1997 – 2000yılları arasında ise 2.2% azalma görülmektedir. Köylerde ise 1980-1985 yılları arasında 15.85% azalma, 1985-1990 yıllarında 14.13% artış 1990 – 1997 yılları arasında % 46.86 azaldığı, 1997 – 2000 yılları arasında ise nüfusun 20.4 arttığı görülmektedir. Aslında ilçe merkezinde ve köylerinde görülmekte olan bu nüfus her geçen gün düşmekte ve nüfus azalması gündeme gelmektedir.

Nüfusun 33%'ü ilçe merkezinde, 67% si ise köylerde ikamet etmektedir. Köylerinden bazıları; Yaylapınar (Hanege), Boyalık, k.dapur, b.dapur, b.gümüşlü, k.gümüşlü, Danzı (Özlü), Sokkova (Bozçalı), akçayazı, kuran, çayırlı, göske, leventpınar, çatalsöğüt ve Çobanlı'dır.

İlçe tulum peyniri ile ünlüdür. Tarım ve küçükbaş hayvancılık genel olarak ilçenin ekonomisini oluşturur. Arıcılık da kısmen yapılmaktadır.

İlçe'nin nüfusunu Alevi Türkmenler,Sünni Türkler ve Sünni Kürtler oluşturur.Burada ki Sünni Kürtler Keban Baraj nedeniyle Elazığ'dan göç etmişledir.

İlçenin en önemli tarihi eseri SAATLİ ÇEŞMEolarak bilinen büyük çeşmedir.Bir ozanımız bu çeşme için;

İliç'te bir çeşme var; Altından su, üstünden zaman akar. demiştir.

İliç 1938 yılından önce şimdiki Kuruçay Köyü olrak bilinen kasabaya bağlı bir köy idi. Fakat 1938 yılında demiryolunun İliç'ten geçmesiyle ilçe merkezi İliç'e alınmıştır. İlk yerleşim yeri şimdi Karataş Mahallesi olarak bilinen ilçenin üst kısımlarıydı.Daha sonra ilçe karasu ırmağı'na doğru genişlemiştir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöremizde Alevi, Sunni ,Şavaklı vatandaşlarımızın bir arada yaşaması sebebiyle zengin bir kültürel zenginlik vardır. Bu kültür mozaiğinin birleşmesiyle yöreye özgü kültür oluşmuştur. Bu kültür köy ve bölgelere göre küçük nüans farklılıkları göstermekle beraber yörenin tamamında aynıdır. Yörenin aile yapısı büyük aile üzerinedir. Aileni üç kuşağı aynı çatı altında yaşar Yani çocuklar babalar ve dedeler aynı evde yaşarlar , Çocuk sayısı genelde fazladır. Doğumlar yeni yeni hastanelerde yapılmaya başlamıştır ,ancak kısa bir süre öncesine kadar doğum olayı köyde kadının evinde köyün maharetli kadınları tarafından yaptırılırdı. Doğumdan sonra kırk gün çocuk tek başına bırakılmaz alkarası denilen cin veya nazardan korumak için çocuğun başına Kuran-Kerim asılır. Çocuğa genelde ailenin büyüklerinden birinin ismi yahut Dini şahsiyetlerden birinin isimleri verilir. Çocuğun sünnet törenindeki kirvelik geleneği de halen yaşatılmaktadır. Sünnet olacak çocuğa kirve olan kişi hayatı boyunca çocuğun bütün önemli günlerinde (askerlik ,evlenme ) çocuğa destek olma durumundadır. Çocukta Kirvesini aileden biri olarak görür saygı ve sevgide kusur etmez. Kirvelik sıfatı kirve olan içinde önemli bir statüdür. Şavaklı toplumunda kirvelik müessesesi ayrı bir öneme haizdir. Evlenme konusunda ise adetler yine aynen devam ettirilmektedir. Birbirlerini beğenen kız ve erkeğin aileleri aralarında hediyeleşerek �beh� takarlar . bu evlenmeye ilk adımdır. Bu sırada kız evine giden erkek tarafının hanımlarına ��görücü�� denir. Kızın istenmesinden sonra nişan tarihi karalaştırılır, kız tarafına erkek tarafı birtakım hediye ve gıda maddeleri vermeyi taahhüd eder. Kız isteme sırasında damat adayı kız evine gitmez. Düğünler 3 gün sürer Ve bu sürede davetlilere Kız evinde yemek verilir .bu davette katılan erkek tarafına ��düğürcü�� denir. Erkek evinde ise bir gün her evden bir erkeğin katıldığı kahvaltı verilir .Düğünün son gününde ise davetlilere genelde keşkek, yahni ve tandır ekmeğinden oluşan yemek verilir. Gelin ve damat kendilerine yeni evlenmiş birini seçer bunlara sağdıç denir. Düğün boyunca gelin ve damada yanında olur. Gelin baba evinden alınırken genelde ağlatılmaya çalışılır. Erkek evine getirilen gelin bir bacanın(teras) altına getirilir. Bacadan önce damadın sağdıcı sonrada damat ,gelinin başına kuruyemiş bozuk para ve Elma atarlar .Bu elma gelinin kafasına isabet ettirilmeye çalışılır. Bu yeni teşkil edilecek evin bereketi içindir. Gerdek gecesinin sabahı gelin ve damat anne babalarının elini öpmeye giderler .Gelinin çeyizi gelin odasında sergilenir .Bu olaya�göre �adı verilir. Cenazeler vefat eden kişinin gurbette akrabaları varsa onlar muhakkak gelmeleri beklenir. Cenaze namazı kılındıktan sona İmam eşliğinde , bir gün önce köylüler tarafından kazılan mezara tabutsuz olarak gömülür. Cenazeye katılan herkes birer ikişer mezara toprak atmaya çalışır. Cenaze evine komşular yemek taşırlar. Bir odada başsağlığı dileklerini kabul edilir. Cenazeden sonra evde radyo televizyon açılmaz , düğünlerde davul zurna çalınmaz. Bir süre sonra vefat edenin ailesi,camide erkekler için ,evde de kadınlar için mevlit okutturur. Yörede birtakım inanışları ise söyledir; Boş beşiğin sallanması hoş karşılanmaz,yine ateşe su dökülmesi ve gece dışarıya sıcak su dökülmesi cinleri rahatsız edileceğine inanılır. Sabaha karşı köpek uluması da hayra yorulmaz. (Deprem habercisi oldukları için olsa gerek) Yörenenin Meşhur Yemekleri : Tandır : köylerde hemen her evin tandırevi denilen bir müştemilatı bulunur. Bu müştemilatın tabanına yerleştirilmiş 1,20 mt boyunda 50 cm yarıçapında özel bir topraktan yapılmış silindirik bir yapıdır. Bunun içinde ateş yakılarak köz olması sağlanır tabanındaki köz nedeniyle kızgınlaşan iç çeperinde tandır ekmeği gılik ve daştik denilen ekmekler pişirilir. Közü küllenen tandıra gece keşgeğin değisik bir versiyonu olan tandıraşı veya yaprak dolma bakraçlar içinde hazırlanarak sabaha kadar pişmeye bırakılır. Bu yemeklerin lezzetleri bugün en lüks restorantlarda dahi bulabilmek mümkün değildir. Diğer yemekler : Keşkek, Madımak ,Gaygana,sırın tirit,Yahni,ayranlıaş,gılik,daşdik (son ikisi tandırda yapılan özel bir ekmektir) Keşkeğin Yapılışı;Yarma denilen özel döğülmüş buğday yıkandıktan sonra, uygun bir kaba konur ancak kalabalık için yapılacaksa büyük Kazanlara konur,yeteri kadar su ilave edilir katılaşınca yağ ve yağsız et ile tavuk eti ilave edilir,tavuk eti yemeğin tel tel olmasını sağlar,sonra tel tel kıvama gelinceye kadar karıştırılır. Bu yemek mutfaklardan ziyade düğünlerde ve köy pikniklerinde açıkta yapılır. Düğün günü öğlen yenecek keşkek evvelki gün gece yarısında hazırlanmaya başlanır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUoMV2R. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.