Triptolemos

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Demeter ve Kore arasında duran Triptolemus , Atina Ulusal Arkeoloji Müzesi'nden bir kabartma

  Yunan mitolojisinde, Triptolemus / Triptolemos /ˌtrɪpˈtɒlɪməs/ ( Yunanca, Triptolemos, "üç misli savaşçı"; Buzyges olarak da bilinir ) Eleusis Gizemleri'nin tanrıçası Demeter ile bağlantılı bir figürdür. Ya Eleusis'in kralı Celeus'un en büyük oğlu olan ölümlü bir prensti ya da Pseudo-Apollodorus'un Bibliotheka'sına (IV2) göre Gaia ve Okeanos'un oğluydu.

Mitoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Persephone'nin Kaçırılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Demeter (Doso adında yaşlı bir kadının kılığında) Hades tarafından kaçırılmış kızı Persephone (Kore) arıyorken, Celeus tarafından misafirperverce karşılanmıştır. Celeus, yaşlı kadın kılığındaki Demeter'den; Metanira'dan olma oğulları Demophon ile Triptolemos'u emzirmesini ister. Demeter, Triptolemos'un hasta olduğunu fark eder ve onu anne sütü ile emzirir. Triptolemos, sadece gücünü geri kazanmakla kalmaz, aynı zamanda anında bir yetişkine döner. [1] Celeus'a, misafirperverliğinden dolayı bir başka hediye olarak, Demeter, Demophon'u her gece aile ocağında ölümlü ruhunu yakarak ölümsüz kılmayı gizlice planlar. Ancak ayini tamamlayamaz çünkü Metanira bir gece onu yakalar. Bunun yerine Demeter, Triptolemos'a tarım sanatını öğretmeyi seçer. Böylece Yunanistan'ın geri kalanı ekin dikmeyi ve hasat etmeyi Triptolemos'tan öğrenir. Triptolemos, ejderhaların çektiği arabası ile, bütün Yunanistan'a tarım sanatını öğretme görevi için ülkeyi baştan başa gezmektedir; bu esnada Persephone annesi Demeter'e teslim edilmiştir ve Demeter, Triptolemos'a göz kulak olup, görevini tamamlamasına yardım eder. Triptolemos, Eleusis Gizemleri'nin genişlemesiyle bağlantılı olarak ölümden sonraki yaşam için umut bahşedilişi ile eşit derecede ilişkiliydi (Kerenyi 1967 s 123).

Kahramanın Maceraları[değiştir | kaynağı değiştir]

Triptolemos, İskitlerin kralı Lyncus'a tarım sanatlarını öğrettiğinde, Lyncus bunu halkına öğretmeyi reddeder ve Triptolemos'u öldürmeye çalışır. Ceza olarak Demeter, Lyncus'u bir vaşak haline dönüştürür. Getae'nin kralı Charnabon da Triptolemos'un kaçışını engellemek için ejderhalarından birini öldürür. Demeter tekrar müdahale ederek ejderhanın yerini alır ve Charnabon'u ömür boyu işkenceye mahkum eder. Charnabon'un ölümünden sonra, tanrıların gözdelerine ihanet etmeyi düşünen ölümlülere bir uyarı olarak, yılanı öldürmeye çalışan bir adama benzediği söylenen Yılancı takımyıldızı olarak yerleştirirlir.

2. yüzyıldan kalma bir Roma lahitinde Triptolemos ( Louvre Müzesi ).

Eleusis Gizemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Demeter'e yazılan arkaik Homerik İlahi'de, Triptolemos'tan Demeter'in Eleusis Gizemleri'nin gizli ritüellerini ve gizemlerini öğrenen ilk rahip olarak bahsedilmektedir. Diocles, Eumolpos, Celeus ve Polyxeinus diğer ilk rahipler olarak geçmektedir. Eleusis gizemlerinde Triptolemus'un rolü tam olarak tanımlanmıştır: "Gizemler dışında kendine ait bir kültü vardı. Biri, büyük Propylaia'nın dışındaki Artemis tapınağı olan eski Hekataion'a gelmeden önce, kapalı kutsal bölgeye giderken ona ait tapınakta yazılıdır." (Kerenyi). Muhtemelen ona ait tapınakta bulunmuş ve Atina Ulusal Müzesi'nde sergilenen (resim) 5. yüzyıla ait kabartmada; çocuk Triptolemos iki tanrıça (Demeter ve Kore) arasında durur ve Demeter'den tahıl başağını (altın - kayıp) alır.

Porfirios ( Yoksunluk Üzerine IV.22), Triptolemos'a basit, dindar bir yaşam için üç emir atfeder: "Ana babana saygı göster", "Tanrıları meyvelerle onurlandır" -Yunanlılar için, "meyveler" tahıl demektir- ve "hayvanların canını bağışla" (Kerenyi, s. 128).

Triptolemos ayrıca saçına bir dal veya taç takılmış, genellikle yılanlarla süslenmiş arabasında oturan, genç bir adam olarak tasvir edilmiştir. Simgeleri arasında bir tabak tahıl, bir çift buğday veya arpa başağı ve bir asa bulunur .

Triptolemus' ailesinin karşılaştırmalı tablosu
İlişki İsimler Kaynaklar
Hesiodos üzerine makalede Orfik Frag. Pfer. Muş. Choe. Pani. Ovid Sch. üzerinde Stat. Apol. Hig. Dur. Hizmet et. Bilinmeyen
Ebeveynler Cheimarrhoos ve Polymnia [2]
Disaules
Oceanus ve Gaia
Rharos ve Amphictyon'un kızı
Celeus ve Metanira
Celeus ve Polymnia
Eleusis
Eleusinos (Eleusis) ve Hyona
Eleusinos (Eleusis) ve Cothonea
Eleusinos (Eleusis) ve Cyntinea
Trochilus ve Eleusisli bir kadın
Kardeşler Eubulius
Cercyon (üvey kardeş)
Diogeneia
Pammerope
Saesara

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

 

  • Kerenyi, Karl, 1967. "Eleusis: Anne ve Kızın Arketip İmgesi (Princeton: Bollingen Serisi LXV.4)
  1. ^ "Lives of the Necromancers". 1876. s. 37. 
  2. ^ Scholia on Hesiod, Works and Days, 1, p. 28