Rakam

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kültüre göre Rakam sistemleri
Hint-Arap rakamları
Batı Arap
Doğu Arap
Khmer
Hint
Brahmi
Tay
Doğu Asya rakamları
Çin
Suzhou
Çubuk sayma
Japon
Kore
Moğol 
Alfabetik rakamlar
Ebced
Ermeni
Kiril
Ge'ez
İbrani
Yunan
Aryabhata
 
Diğer sistemler
Atina
Babil
Mısır
İngiliz
Etrüsk
Maya
Romen
Urnfield
Tabana göre sayı sistemleri
Onluk sayı sistemi
2, 4, 8, 16, 32, 64
1, 3, 6, 9, 12, 20, 24, 30, 36, 60

Rakam, sayıları yazılı olarak göstermeye yarayan sembollerden her biri. Pek çok dil ve kültürde kullanılan Arap kökenli rakamlar şunlardır:

0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 kümesinin elemanları onluk sayma sisteminin rakamlarıdır. Bir sayının basamaklarının alabileceği sayı değerlerinin kümesi o sayma sisteminin rakamlarını oluşturur. Dolayısıyla farklı sayma sistemlerinin farklı sayıda rakamları vardır. Örneğin sekizlik sayma sisteminde her bir basamak 0 ile 7 arasında sayı değeri alabildiği için rakamları 0,1,2,3,4,5,6,7 kümesinin elemanlarıyla belirtilir. Benzer şekilde onaltılık sayma sisteminde rakamlar 0 ile 15 arasındaki sayılardır. Bir sayı yazılırken sayıyı oluşturan rakamlar basamak değerlerine göre sıralanarak yan yana dizilirler. Bu yüzden rakamlar bireysel sembollerle ve sayılar da bu sembollerin ardışık yazılmasıyla ifade edilmektedir. Ondan fazla rakam içeren sayma sistemlerinin 9dan büyük sayı değerine sahip rakamlarını bireysel sembollerle ifade edebilmek için genelde bu rakamlar harflerle temsil edilirler. Örneğin onaltılık sayı sisteminin rakamları 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9, A, B, C, D, E, F kümesindeki sembollerle ifade edilir. Burada A'dan F'ye harfler sırasıyla 10 ile 15 arasındaki sayıları ifade eden rakamlardır.

Rakam ve sayı[değiştir | kaynağı değiştir]

Her farklı rakam bir sayıdır fakat her sayı bir rakam değildir. Sayılar rakamları kullanarak teklik veya çokluk bildirir. Örneğin 3 hem bir rakam hem de aynı rakama karşılık gelen sayı iken, 57 bir sayıdır ve 5 ile 7 rakamlarıyla yazılır. Benzer şekilde -1, -2, -3, -4, -5, -6, -7, -8 ve -9 negatif sayılardır ancak -rakam ihtiva etmekle birlikte- rakam değillerdir.

  • Rakamları 180 derece döndürüğümüzde, bu sayılar görünebilir: 0, 1, 6, 8 ve 9.
  • Rakamları 180 derece döndürüğümüzde, bu sayılar görünemez: 2, 3, 4, 5 ve 7.

Çift ve tek doğal sayılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çift doğal sayılar: 0, 2, 4, 6 ve 8.

Tek doğal sayılar: 1, 3, 5, 7 ve 9.

  • İki basamaklı sayılarda bütün sayılar çift sayıdır. Örnek: 20, 48 ve 64.
  • İki basamaklı sayılarda bütün sayılar tek sayıdır. Örnek: 15, 39 ve 57.
  • İki basamaklı sayılarda biri çift, biri tek sayıdır. Örnek: 25, 49 ve 63.
  • İki basamaklı sayılarda biri tek, biri çift sayıdır. Örnek: 16, 32 ve 54.
  • Üç basamaklı sayılarda bütün sayılar çift sayıdır. Örnek: 248.
  • Üç basamaklı sayılarda bütün sayılar tek sayıdır. Örnek: 573.
  • Üç basamaklı sayılarda biri çift, ikisi tek sayıdır. Örnek: 293.
  • Üç basamaklı sayılarda biri tek, ikisi çift sayıdır. Örnek: 528.
  • Üç basamaklı sayılarda ikisi çift, biri tek sayıdır. Örnek: 469.
  • Üç basamaklı sayılarda ikisi tek, biri çift sayıdır. Örnek: 352.
  • Dört basamaklı sayılarda bütün sayılar çift sayıdır. Örnek: 2864.
  • Dört basamaklı sayılarda bütün sayılar tek sayıdır. Örnek: 3597.
  • Dört basamaklı sayılarda ikisi çift, ikisi tek sayıdır. Örnek: 2853.
  • Dört basamaklı sayılarda ikisi tek, ikisi çift sayıdır. Örnek: 3724.

Farklı dillerde rakamlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Batı Arap 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Doğu Arap ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩
Bengalce
Çince
(basit)
Çince
(kompleks)
Çince
花碼 (huā mă)
Devanagari
Ge'ez
(Etiyopya)
Gujarati
Gurmukhi
Kannada
Khmerce
Lao
Limbu
Malayalam
Moğolca
Burmese
Oriya
Roman I II III IV V VI VII VIII IX
Tamilce
Telugu
Tayca
Tibetçe
Urduca ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]