Peçete

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Dekoratif şekilde katlanmış bir peçete

Peçete; yemek esnasında kıyafetleri korumak veya sonrasında temizlenmek için kullanılan, çoğunlukla dikdörtgen şeklinde, kâğıt veya kumaş parçası.

Peçeteler, dize serilerek elbiseye yemek ve içecek dökülmesini önlemek için de kullanılır ve çeşitli şekiller verilerek masanın daha güzel ve estetik görünmesini sağlar.[1] Klasik peçete rengi beyazdır; masa örtüsü uyumlu olarak farklı renklerde peçeteler de kullanılır.

Geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçeye İtalyanca pezzetto (küçük kumaş veya kâğıt parçası) sözcüğünden geçmiştir.[2] Gündelik hayatta peçete olarak kullanılan bu obje, antik kaynaklarda mappa olarak adlandırılan ketenden dokunan bir tekstil ürünü idi. Yüzü kurulamak için bir mendil veya havlu olarak kullanılan mappa, ziyafet sofralarında peçete olarak kullanılmakta idi. Antik Roma döneminden heykeller, kabartmalar, lahitler, mozaikler ve fildişinden tablolarda sıklıkla karşılaşılan mappa, onu elinde tutan kişinin statüsünü belirleyen bir semboldür.[3]

Türkiye'de Osmanlı döneminde peşkirler, genellikle yemek peçetesi olarak kullanılmıştır.[4]

Peçete türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapıldığı malzemeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Kağıt peçeteler ve kumaş peçeteler olmak üzere iki tür peçete vardır. Kumaş peçeteler için kolay temizlenebilir, sıvıları emebilen, kalıcı şekil alabilen türde kumaşlar tercih edilir.[1] Pamuklu, keten, pamuk–keten karışımı veya pamuk terilen karışımı kumaşlardan peçete yapılır. Kağıt peçeteler, kumaş peçetelerin yerine kullanılabildiği gibi kumaş peçete ile birlikte de kullanılabilir.

İşlevine göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yemek peçeteleri; öğle ve akşam yemeklerinde kullanılan kare biçimli peçetelerdir.
  • Kahvaltı ve çay peçeteleri; yemek peçetelerine göre daha küçük boyutta peçetelerdir.
  • Garson peçeteleri; servis sırasında servis yapan kişinin işlerini kolaylaştırmak üzere kullandıkları 60x60 cm. boyutundaki peçetelerdir.
  • Tepsi peçeteleri; tepsideki malzemenin kaymasını önlemek üzere tepsiye serilen peçetelerdir.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Peçeteler (PDF). Milli Eğitim Bakanlığı. 2018. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2021. 
  2. ^ "peçete." Nişanyan Sözlük. Erişim: 8 Ocak 2013.
  3. ^ Ersun, Durmuş (2020). "Bir Tekstil Ürünü ve İkonografik Obje Olarak Mappa Kullanımı/". Journal of Universal History Studies. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2021. 
  4. ^ Sökmen, Sultan; Çelik, Betül Coşkun (2018). "Bitlis Etnografya Müzesinde Bulunan Peşkirler Üzerine Bir Araştırma". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 14 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2021. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]