Milano metrosu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Milano metrosu
Logo Metropolitane Italia.svg
Milano staz metropolitana Amendola mezzanino.JPG
Amendola istasyonundaki M1 hattı
Genel
Yerel adı Metropolitana di Milano
Hizmet alanı Milano, Lombardiya, İtalya
Taşıma türü Metro
Hat sayısı 4 (+1 inşaat aşamasında)[1]
İstasyon sayısı 113[1]
Günlük yolcu sayısı 1.15 milyon[2]
Web sitesi atm-mi.it
Hizmet
Hizmete giriş 1 Kasım 1964[1][3]
İşletmeci(ler) Azienda Trasporti Milanesi
Taşıt sayısı 959 (2013)[4]
Teknik
Sistem uzunluğu 101 km[1]
Harita

Milano - mappa rete metropolitana (schematica).svg

Milano metrosu (İtalyanca: Metropolitana di Milano), İtalya'nın Milano kentinde hizmet veren, Azienda Trasporti Milanesi tarafından işletilen metro sistemidir. Toplamda 101 kilometre hat uzunluğuna sahip olan metro, farklı numaralar ve renklerle tanımlanan 4 ayrı hattan ve çoğunluğu yer altında olmak üzere 113 istasyondan oluşmaktadır.[1] Hat, günlük ortalama 1,5 milyon yolcu taşımaktadır.[2]

Milano metrosunun ilk hattı olan kırmızı hat 1964'te açıldı, 5 yıl sonra 1969'da yeşil hat, 1990'da sarı hat ve 2013'te de mor hat kullanıma açıldı. Mavi renkteki beşinci hat ise şu anda yapım aşamasındadır.[3][5] Milano metrosu şu anda uzunluğu, istasyon sayısı ve günlük yolcu taşıma kapasitesi açısından İtalya'nın en büyük metro ağıdır.

Franco Albini, Franca Helg ve Bob Noorda'nın mimarlık projesi, 1964'te İtalya'da Tasarım için en prestijli ödül olan Compasso d'oro ile ödüllendirildi.[6]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1952'de planlanan ağın ilk projesi.

Milano'da bir metro hattına ilişkin ilk proje, Londra ve Paris gibi diğer Avrupa şehirlerindeki yer altı taşımacılık ağlarının örneklerinin ortaya çıkmasını takiben, 1914 ve 1925 yılları arasında hazırlandı. İlk planlamaya göre 1938'de 7 hat ayrı hattın inşasına başlandı, ancak bu inşaat İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması ve buna bağlı fon eksikliğinden dolayı durduruldu.[7]

3 Temmuz 1952'de şehir yönetimi, metro hattının yapımı için bir karar aldı ve 6 Ekim 1955'te yeni altyapıyı inşa etmek için Metropolitana Milanese adlı bir şirket kuruldu. Projeye, belediye tarafından 500 milyon İtalyan lirası bütçe ayrıldı. Geri kalan bütçe ise bir kredi ile finanse edildi. İlk hattın inşaat çalışmasına, 4 Mayıs 1957'de viale Monte Rosa'da başlandı. Bu hattaki istasyonlar, mimar Franco Albini ve Franca Helg tarafından tasarlanırken, Bob Noorda da tabelasını tasarladı. Bu proje ile Albini, Helg ve Noorda, Compasso D'Oro ödülünü kazandı.[6]

Lotto'dan başlayan ve Sesto Marelli'ye ulaşan bu ilk bölüm 21 istasyondan oluşmaktaydı. 12.5 km uzunluğunda ve istasyonlar arasındaki ortalama mesafe 590 metre olan hat 7 yıllık inşaat çalışmalarının ardından 1 Kasım 1964'te hizmete açıldı.[8] Aynı yıl Nisan ayında ikinci hattın çalışmaları başladı. İlk hattın açılması ile metro ağı 1965'te 37.092.315 yolcu taşırken, 1969'da 61.937.192'ye ulaşarak hızlı bir gelişme gösterdi.[8]

İlk hattın hizmete açılmasından beş yıl sonra Caiazzo'dan, Cascina Gobba'ya ulaşan yeşil hat 7 istasyonu ile birlikte hizmete girdi. 1960'lı ve 1970'li yıllarda bu 2 hatlı metro ağı tamamlandı. 1978'de hatlar toplamda 40,6 km uzunluğuna ve 50 istasyona sahipti.[8]

Üçüncü hattın (sarı), 5 istasyondan oluşan ilk bölümü yaklaşık 9 yıllık inşaat çalışmalarının ardından 3 Mayıs 1990'da Dünya Kupası'ndan hemen önce hizmete açıldı. Hat 3'teki şehrin güneydoğusna uzanan diğer 9 istasyon 1991'de, kuzeybatıdaki Maciachini istasyonu ise 2004'te hizmete açıldı.

Mart 2005'te Hat 2 üzerinde Abbiategrasso istasyonu ve Hat 1 üzerinde de Rho Fiera istasyonu açıldı. Pero ara istasyonu Aralık 2005'te hizmete girerken, Hat 3'ün bulunduğu Comasina'yada 4 istasyon ve hat 2'nin bulunduğu Assago hattına da 2 istasyondan oluşan, güneye giden yeni bir güney inşa edilerek 2011 yılının başında hizmete girdi.

4.1 kilometre uzunluğundaki Bignami'den başlayıp Zara'ya uzanan 5. Hattın ilk etabı 10 Şubat 2013'te açıldı.[9] Hat 5'in ikinci etabı olan ve Zara'dan Garibaldi FS'ye uzanan 1.9 kilometrelik yol ise 1 Mart 2014'te açıldı.[10] Bu hattın 3. etabındaki 7 kilometrelik alanın inşaası sırasında bazı ara istasyonlar hizmet dışı kalsa da, Kasım 2015'ten itibaren tüm istasyonlar kullanıma açıldı.[11][12]

Hatların açılış tarihleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağ gelişimi
M1 hattı
M1 hattındaki bir tren

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hat Arasında Açılış tarihi[3][5] Hat uzatma Uzunluk İstasyonlar Ort. İstasyon mesafesi
km
Milano linea M1.svg Rho Fiera / Bisceglie Sesto 1º Maggio 1964 2005 26.9 km 38 0.727 km
Milano linea M2.svg Assago Milanofiori Forum / Abbiategrasso Cologno Nord / Gessate 1969 2011 9.4 km 35 1.159 km
Milano linea M3.svg Comasina San Donato 1990 2011 16.7 km 21 0.835 km
Milano linea M5.svg San Siro Stadio Bignami 2013 2015 12.9 km 19 0.763 km

Hat 2'nin kuzeyi ve Assago istasyonu dışında tüm hatlar, yer altında hizmet vermektedir.

Hatlardaki 93 istasyonun geliri Milano Belediyesi'ne aktarılırken geriye kalan istasyonların geliri Assago, Bussero, Cassina de' Pecchi, Cernusco sul Naviglio, Cologno Monzese, Gessate, Gorgonzola, Pero, Rho, San Donato Milanese, Sesto San Giovanni, Vimodrone şehirleri arasında paylaştırılmaktadır. Milano Metrosu şehrin %20'lik bir alanına ulaşım imkanı sağlamaktadır.[13]

Trenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bekleme süresini İtalyanca olarak duyuran LCD ekran.
M2 hattı üzerindeki Cascina Burrona istasyonu

Hat 3 üzerindeki tren, yaklaşık 105 m uzunluğunda ve 6 vagonludur. Hat 5 üzerindeki trenler ise yaklaşık 50 m uzunluğunda ve 4 vagonludur. Hat 5 üzerinde bulunan trenler otomatik, sürücüsüz trenlerdir.[14]

Yolcu bilgilendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

İstasyona gelen trenlerin varış yerleri ve bekleme sürelerini gösteren LED ekranlar bulunur. Her istasyonda, kaydedilmiş bir ses ile yaklaşmakta olan trenin ve peronunun adı duyurulur. Hat 5'teki yeni eklenen Meneghino ve Leonardo trenleri ile sürücüsüz trenler, ekranlar ile İtalyanca ve İngilizce olarak anons edilen duyurularla donatılmıştır.

Cep telefonu kapsama alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 2009'dan beri Milano metro istasyonlarında ve trenlerin tamamında UMTS ve HSDPA bağlantısı bulunmaktadır. Mobil operatörler TIM ve Vodafone ise tüm hatlarda LTE bağlantısı sağlamaktadır.[15]

Hizmet[değiştir | kaynağı değiştir]

M3 hattında bir tren

Biletler[değiştir | kaynağı değiştir]

Trenord'dan satın alınmış Milano şehir bileti (solda) ve ATM'den alınmış aynı bilet (sol alt). Itinero akıllı kartı (Sağda)

Bir şehir içi yolculuk bileti 1,58 olup, otobüs, tramvay ve Milano Belediyesinin tüm metro hatları için geçerlidir. Şehirler arası biletlerin ücreti yolculuğa bağlıdır ve 1.90 ile 4.10 arasında değişir.

Milano metro hattı için kısa süreli (1/7 gün) "Io Viaggio" isimli akıllı kartı kullanılırken daha uzun süreli, diğer şehirlerle entegre bilet olan "Lombardia'daki Io viaggio ovunque" da kullanılır.

Açılış saatleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Milano metrosu sabah saat 06:00'da çalışmaya başlar ve gece 0:30'a kadar devam eder. Pazar günleri ve tatil günleri özel durumlara göre hizmet verir. Bu metro istasyonları üzerinde bulunan ve metronun kapanmasından sonra seferlerine başlayan bir otobüs hattı bulunmaktadır. Bu hat metro güzergahını takip ederek, sadece metro istasyonlarında durur.[16]

Yoğun saatlerde hat 1'de sefer süreleri 2 dakikada bir yapılırken, hat 3'te ise 3 dakikada bir sefer yapılmaktadır.[16]

Gelecekteki ağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Genişletmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hat 1'in Sesto 1º Maggio'dan Monza Bettola istikametine olan genişletmesi şu an yapım aşamasındadır. Sesto Restellone'deki ara istasyon ile birlikte 2 kilometre uzunluğunda olacak bu bölüm 2017 yılında hizmete girmesi planlanıyor.[17]

Günümüzde, Bisceglie'den, Baggio mahallesine 1. Hattın uzatılması planlanmaktadır. Bu genişletme Valsesia'daki ara istasyon ile birlikte 3 kilometre olarak planlanmaktadır. Bunun dışında, Cologno Nord'dan hat 2'nin Vimercate'e uzantısı planlanmaktadır. Bu genişletme, 6 istasyonlu (Brugherio, Carugate, Agrate Colleoni, Concorezzo, Vimercate Torri Bianche, Vimercate) 10,8 kilometre uzunluğunda, çoğunlukla yer altında hizmet verecek şekilde planlanmaktadır.[18]

Hat 3'ün ise San Donato Milanese'den, Paullo'ya doğru uzatılması planlanmaktadır. Bu genişletme, San Donato, Peschiera Borromeo, Mediglia, Caleppio Cerca, Paullo ve Doğu Paullo arasında, ilk 3 istasyon yer altında olacak şekilde 14.8 km uzunluğunda yapılması düşünülmektedir.[18]

Yeni hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 yılında hizmete girmesi planlanan 4. Hattın Forlanini FS istasyonu

Milano, Expo 2015 başvurusunu kazanması ile birlikte, "Hat 4" (mavi) ve "Hat 5" (mor) olmak üzere 2 yeni hat inşa etmek için özel fon elde etmiş oldu. Hat 5, kademeli olarak 2013 ve 2015 yılları arasında açılırken, Hat 4'ün 2022 yılında açılması bekleniyor.

Hat Terminaller Açılış Tarihi Uzunluk İstasyonlar
Milano linea M4.png Lorenteggio Linate Havaalanı 2022 15.2 km 21

Yeni yapılan Hat 4, Lorenteggio'nun batı banliyösünden kentin doğusuna Linate Havaalanı'na kadar uzanmaktadır. Hat, Mart 2006'da İtalyan Hükümeti tarafından onaylandı ve Kasım 2009'da finanse edildi. Ön incelemelere 2010'un ortalarında başlandı, ancak çalışmalar Nisan 2011'de sonbahara kadar askıya alındı. Hattın inşaatı, 2011 yılı sonunda tekrar başladı.[19]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e "The work that has made a great metropolis of Milan" (Italian). Metropolitane Milanesi SpA. 3 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160103183828/http://www.metropolitanamilanese.it/pub/page/it/MM/metropolitane_milano?contentId=613. Erişim tarihi: 2015-06-20. 
  2. ^ a b "Atm, un piano da 524 milioni per 500mila passeggeri un più". la Repubblica. 3 September 2013. http://milano.repubblica.it/cronaca/2013/09/03/news/metro-65775461/. Erişim tarihi: 23 September 2013. 
  3. ^ a b c "ATM's History". ATM. 2 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160202141610/http://www.atm.it/en/IlGruppo/LaStoria/Pages/ChiEravamo.aspx. Erişim tarihi: 2013-11-09. 
  4. ^ "ATM in Figures". ATM. 10 February 2013. 16 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160916222640/http://www.atm.it/en/IlGruppo/ChiSiamo/Pages/Numeri.aspx. Erişim tarihi: 2013-11-09. 
  5. ^ a b "The history" (Italian). ATM. 22 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160422204940/http://www.atm.it:80/it/IlGruppo/LaStoria/Pagine/ChiEravamo.aspx. Erişim tarihi: 2013-11-09. 
  6. ^ a b "Sito dedicato alle celebrazioni dei 50 anni della Metropolitana di Milano, inaugurata nel 1964 e disegnata da Franco Albini, Franca Helg e Bob Noorda" (İtalyanca). 17 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160317133137/http://www.metromilano50.com/compasso-oro/. 
  7. ^ "La storia della linea 1". Metropolitana Milanese Spa. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160305010039/http://www.metropolitanamilanese.it/pub/page/it/MM/metropolitane_milano?contentId=904. Erişim tarihi: 31 October 2011. 
  8. ^ a b c "La cronistoria della metropolitana di Milano". Cityrailways. 16 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140116112333/http://www.cityrailways.it/milano-metro-storia/. Erişim tarihi: 8 November 2011. 
  9. ^ "Milano Metro’s first driverless line inaugurated". Railway Gazette International. 6 February 2013. http://www.railwaygazette.com/news/urban/single-view/view/milano-metros-first-driverless-line-opens.html. Erişim tarihi: 6 June 2015. 
  10. ^ "Milano extends driverless Line M5". Railway Gazette International. 7 March 2014. http://www.railwaygazette.com/news/news/europe/single-view/view/milano-extends-driverless-line-m5.html. Erişim tarihi: 6 June 2015. 
  11. ^ Sadler, Katie (1 May 2015). "Milan Metro Line 5 extension begins driverless operation". Eurotransport. http://www.eurotransportmagazine.com/16070/news/industry-news/milan-metro-line-5-extension-begins-driverless-operation/. Erişim tarihi: 6 June 2015. 
  12. ^ Chiandoni, Marco (1 May 2015). "Milan Line 5 extension opens". International Railway Journal. http://www.railjournal.com/index.php/metros/milan-line-5-extension-opens.html. Erişim tarihi: 6 June 2015. 
  13. ^ "Metropolitane a Milano - L'opera che ha fatto di Milano una grande metropoli". Metropolitana Milanese. 20 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161120005645/http://www.metropolitanamilanese.it/pub/page/MM/metropolitane_milano. Erişim tarihi: 10 February 2012. 
  14. ^ "Milan Line 5 The purple line connecting Garibaldi and Monza". Metropolitana Milanese S.p.A.. 27 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150927151813/http://www.metropolitanamilanese.it/pub/page/MM/metropolitane_milano?contentId=925. Erişim tarihi: 7 August 2015. 
  15. ^ "Telefonini in metrò: copertura al 100%". Azienda Trasporti Milanesi. 18 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160918173350/http://www.atm-mi.it/it/AtmNews/Comunicati/Pagine/Telefoniniinmetr%C3%B2coperturaal100.aspx. Erişim tarihi: 26 February 2012. 
  16. ^ a b "Orari e calendario ATM". Azienda Trasporti Milanesi. 7 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160507154519/http://www.atm-mi.it:80/it/ViaggiaConNoi/Pagine/orari_calendario.aspx. Erişim tarihi: 2 November 2011. 
  17. ^ Baron, Ferdinando (5 July 2011). "M1 fino a Monza, partiti i lavori". Corriere della Sera. http://milano.corriere.it/milano/notizie/cronaca/11_luglio_5/metro-monza-partiti-lavori-1901019985113.shtml. Erişim tarihi: 5 October 2011. 
  18. ^ a b "Prolungamento linee Metropolitane e Nodo Interscambio Fiera". Comune di Milano. 15 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150115100936/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/searchresultdetail?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/ho+bisogno+di/ho+bisogno+di/ho+bisogno+di_muovermi+in+e+fuori+citta_viabilita+e+cantieri+stradali_prolungamento+linee+metropolitane+e+nodo+interscambio+fiera. Erişim tarihi: 2 October 2011. 
  19. ^ "La Giunta approva delibera per M4". Comune di Milano. 17 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150417070710/http://www.comune.milano.it:80/portale/wps/portal/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_hAc8OgAE8TIwMDJ2MzAyMPIzdfHw8_Y28jQ_1wkA6zeD9_o1A3E09DQwszV0MDIzMPEyefME8DdxdjiLwBDuBooO_nkZ-bql-QnZ3m6KioCADL1TNQ/dl2/d1/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnB3LzZfQU01UlBJNDIwT1RTMzAySEtMVEs5TTMwMDAw/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/giornale/giornale/tutte+le+notizie+new/mobilita+ambiente+arredo+urbano+verde/giunta_approva_delibera_m4. Erişim tarihi: 16 December 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]