Mercanköşk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Mercanköşk
Origanum majorana 002.JPG
Marjoram flowers.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae
Takım: Lamiales
Familya: Lamiaceae
Cins: Origanum
Tür: O. majorana
Origanum majorana
L.[1]
Sinonimler

Mercanköşk veya şile (Origanum majorana) kısmen soğuğa karşı hassas, tatlı çam ya da narenciye gibi kokan çok yıllık bir ot ya da küçük çalı türüdür.

Mercanköşkün anavatanı Kıbrıs ve Türkiye'nin güneyleridir ve Antik Yunan ve Roma'da mutluluk sembolü sayılmıştır.[2]

Tanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaprakları düz, basit, saplı, ovat ya da obovat, 0,5-1,5 santimetre (0,2-0,6 in) uzunluğunda, 0,2-0,8 santimetre (0,1-0,3 in) genişliğinde, uçları küt, düz kenarlı, sapa doğru simetrik ve incelen şeklide ve ağlı damarlıdır. Yaprağın dokusu sayısız tüyleri sebebiyle son derece düzgündür.

Yetiştirme ve kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Nazik birçok yıllık bitki sayılan (USDA Alanları 7–9) mercanköşk, bazen bölge 5'te bile dayanıklı çıkabilmektedir.

Mercanköşk, taze ya da kurutulmuş aromatik yaprakları için aşçılıkta kullanılmak üzere yetiştirilir; bitki çiçeklenmeye başlarken uçları kesilir ve gölgede yavaşça kurutulur. Genellikle herbes de Provence ve za'atar gibi baharat karışımlarında kullanılır. Mercanköşkün çiçeklenen yaprakları ve uçları sarımtırak renkli (yıllandıkça kahverengileşen) bir uçucu yağ üretmek için buharla distile edilir. Borneol, camfor ve pinen gibi çok sayıda kimyasal öğe içerir.

Mercanköşk, çorba, yahni, sos ve terbiyelerde kullanıldığı gibi ondan bitki çayı da yapılır.[3]

Akraba türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Keklik Otu (Origanum vulgare), Güney Avrupa'da yaygın bulunan ve mercanköşkün yakın akrabası olan bir bitkidir. Kuzeyde İsveç'e kadar yayılabilen bu bitkinin çiçekleri mor, aroması biraz daha güçlüdür.

Girit mercanköşkü (O. onites), normal mercanköşkle benzer kullanımlara sahiptir.

Dayanıklı mercanköşk ya da Fransız/İtalyan/Sicilya mercanköşkü (O. × majoricum), mercanköşkle keklik otunun bir melezidir. Soğuğa daha dayanıklı olan bu bitki, normal mercanköşk kadar tatlı da değildir[4]

O. × pulchellum bazen gösterişli mercanköşk adıyla geçer.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Origanum majorana"
  2. ^ "Marjoram: The Ancient Herb of Happiness". 24 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2019. 
  3. ^ "Marjoram, Herb". Food Reference. 8 Mart 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2017. 
  4. ^ "Origanum majoricum Cambess". www.gbif.org (İngilizce). 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2020. 



Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Mercanköşk ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Mercanköşk ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.