II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey
| II. Mehmed | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Sultan Nasıreddin | |||||
 Konya'da II. Mehmed Bey adına basılan dirhem. | |||||
| 15. Karamanoğulları Hükümdarı Birinci saltanatı | |||||
| Hüküm süresi | 1398 - 1399 | ||||
| Önce gelen | I. Alaeddin Ali Bey | ||||
| Sonra gelen | Osmanlı yönetimi | ||||
| İkinci saltanatı | |||||
| Hüküm süresi | 1402 - 1423 | ||||
| Önce gelen | Osmanlı yönetimi | ||||
| Sonra gelen | Bengi II. Alaeddin Ali Bey | ||||
| Doğum | 1379 Karamanoğulları Beyliği | ||||
| Ölüm | 9 Şubat 1423 (44 yaşında)[1] Antalya, Osmanlı Devleti | ||||
| Defin | Karaman[1] | ||||
| Eş(ler)i | İnci Hatun | ||||
| Çocuk(lar)ı | Mustafa Bey Oğuz Bey II. İbrahim Mirza Bey İsa Bey Alaeddin Ali Bey Diğer | ||||
| |||||
| Hanedan | Karamanoğlu Hanedanı | ||||
| Babası | I. Alaeddin Ali Bey | ||||
| Annesi | Nefise Melek Hatun | ||||
| Dini | Sünni İslam | ||||
II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey[2][3][4] ya da II. Mehmed Nâsıreddin Gıyaseddin Bey (1379[5] - 9 Şubat 1423) Karamanoğulları Beyliği'nin 15. Hükümdarıdır. İlk olarak 1398 - 1399 yılları arasında, daha sonra ise 1402'den 1423 yılına kadar hüküm sürmüştür. Annesi Nefise Melek Hatun, Osmanlı padişahı I. Murad'ın kızıdır.
Karamanoğulları Beyliği
[değiştir | kaynağı değiştir]Karamanoğulları, Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılmasından sonra Orta Anadolu'da bir Türkmen devletiydi. Karamanoğulları devletinin başkenti genellikle Karaman (Karamanoğulları tarafından yeniden adlandırılan antik Larende) ile bazen Konya ve diğer şehirlerdi. Yükselen Osmanlı İmparatorluğu'nun ana rakibiydi. Doğu Avrupa'daki Osmanlı Türklerinin muhalifleri genellikle iki ateş arasında Osmanlıları yakalamak için Karamanoğulları Beyliği ile ittifak aradılar.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]1398 yılında Osmanlı padişahı I. Bayezid Rumeli'deyken, Mehmed'in babası I. Damad Alâeddin Ali Bey önemli bir Osmanlı şehri olan Ankara'ya baskın düzenledi. Bayezid Anadolu'ya döndü ve Damad Alâeddin Ali Bey'i yenerek öldürdü. Osmanlı'nın Karaman'ı kuşatma altına almasıyla, Mehmed ve kardeşi Bengi Ali, Karamanlıların cezalandırılmaması şartıyla teslim oldu. Bayezid, Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti Bursa'da iki şehzadeyi hapsettirdi. Dört yıl hapiste kalan Mehmed, Ankara Muharebesi'nde Osmanlılar'ın Timur'a yenilmesi ve Timur'un torununun Bursa'yı ele geçirmesiyle kardeşi ile birlikte serbest bırakıldı.
Birinci iktidarı
[değiştir | kaynağı değiştir]Nâsıreddin Mehmed, serbest bırakılmasının ardından Karamanoğulları beyi olarak Karaman'a döndü. Babasının mülklerine ek olarak Timur tarafından kendisine birkaç kale verildi ve kısa süre sonra topraklarını genişletmeye başladı. Timur'un yıkımlarının yol açtığı fetih döneminde Mehmed, Osmanlı ve Osmanlı müttefiki Germiyanoğulları Beyliği'ni işgal etmeye başladı. Özellikle Germiyanoğulları Beyliği'nin başkenti Kütahya'yı ele geçirdi. Germiyanoğulları Beyliği'nin beyi eski Osmanlı padişahı I. Bayezid'ın kayınpederiydi.
Osmanlı topraklarındaki karışıklık, 1413'te I. Mehmet'in Rumeli'de Musa Çelebi'yi yenmesiyle sona erdi. Zaferden sonra I. Mehmed Anadolu'ya döndü ve 1414'te Karamanoğulları Beyliği'ni mağlup etti. Karamanoğlu Nâsıreddin Mehmed, tüm Osmanlı topraklarını (Timur'un verdiği kaleler ve kendi ilhak ettiği şehirler) geri vermeyi kabul etti. 1415'te anlaşmayı ihlal etmeye çalışmasına üzerine tutuklandı ve bir daha asla ihlal etmeyeceğine yemin etmek zorunda kaldı. Sözünü tuttu ve 1415-1422 döneminde Osmanlı Devleti ile Karamanoğulları arasında barış hüküm sürdü.[6]
Bununla birlikte Nâsıreddin Mehmed diğer cephelerde savaşmaya devam etti. Çukurova'da (Güney Türkiye, Antik Kilikya) küçük bir beylik olan Ramazanoğulları Beyliği ile ittifak kurdu ve Güneydoğu Anadolu'da Mısırlı Memlûk Devleti'nin bir tebası olan Dulkadiroğulları Beyliği ile savaşmaya başladı. 1420'de Kayseri yakınlarında Memlükler tarafından yakalandı ve Mısır'ın Kahire kentinde hapse atıldı.
İkinci iktidarı
[değiştir | kaynağı değiştir]Nâsıreddin Mehmed, Memluk sultanının 1421'de ölmesinin ardından serbest bırakıldı. Kendini Karamanoğulları beyi ilan ettiği Karaman'a döndü. Kardeşinin hüküm sürdüğü Niğde hariç eski Karaman topraklarına hakim oldu.
1421'de Osmanlı padişahı I. Mehmed ölmesinden kısa süre sonra Osmanlılar ile Karamanoğulları Beyliği arasındaki savaş tekrar başladı. 1423'ün başlarında, Nâsıreddin Mehmed, Güneybatı Anadolu'da bir liman olan Antalya'yı Osmanlılardan almaya çalıştı. Muhtemelen amcası ve küçük erkek kardeşi tarafından çıkarılan iki isyandan kurtulan iktidara yeni Osmanlı padişahı II. Murad'ın başkentinden uzakta liman için savaşmayacağını düşünüyordu. Ancak Antalya valisi şehri savunmayı başardı. Çatışma sırasında Nâsıreddin Mehmed öldürüldü ve oğulları kuşatmayı kaldırdı.[7]
Ailesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Eşler
[değiştir | kaynağı değiştir]- İnci Hatun
Çocukları
[değiştir | kaynağı değiştir]- Karamanoğlu Mustafa Bey
- Karamanoğlu Oğuz Bey
- II. İbrahim (1406 - 1464)
- Karamanoğlu Mirza Bey[8]
- Karamanoğlu İsa Bey (ö. 1437)
- Karamanoğlu Alaeddin Ali Bey
Kız çocukları
[değiştir | kaynağı değiştir]- Kızı, Ramazanoğlu II. İbrahim Bey ile evlendi.[9]
Anekdot
[değiştir | kaynağı değiştir]Geleneksel anlatıma göre, II. Mehmed, 1415 yılında Osmanlı mülklerine saldırmayacağına dair onu yemin etmeye zorladı, Mehmed Bey yemin ederken elini elbisesi içinde sakladığı bir canlı güvercin üzerine koymuş ve sonradan bu kuşu azat ederek yaptığı yemini geçersiz saymış olduğu hikâyesi tarihlere geçmiştir.[10][11] Bu eğlenceli anekdot muhtemelen bir uydurmadır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Anadolu beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu devletleri: Siyası̂, idarı̂, fıkrı̂, iktisadı̂, hayat; ilmı̂ ve ictimaı̂ muesseseler; halk ve toprak. Türkiye: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1937.
- ^ İbrahim Kafesoğlu: A short history of Turkish-Islamic states (excluding the Ottoman state), Turkish Historical Society Printing House, 1994, 978-975-16-0571-9, p. 204
- ^ ["A page of Ahşar Turkmens (Türkçe)". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2020. A page of Ahşar Turkmens (Türkçe)]
- ^ Annemarie Schimmel, Islam in India and Pakistan, BRILL, 1982, 978-90-04-06479-9, p. 677.
- ^ Yılmaz Öztuna, Devletler Ve Hanedanlar Cilt 2. Öztuna, Yılmaz. Devletler ve hanedanlar: Turkiye (1074-1990). Türkiye: Kültür Bakanlığı, 2005.
- ^ "History page {{in lang|tr}}". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2011.
- ^ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 249-252
- ^ "Son Karamanoğlu İsyanı (1500 - 1501)". Ekim 2023. Hamit Şafakcı. 1 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2025.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1937). Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devleti. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- ^ Sakaoğlu, Necdet (1999), Bu Mülkün Sultanları, İstanbul: Oğlak Yayınları. say. 63-68 ISBN 978-975-329-300-6 say.63
- ^ ["A Karaman page (Türkçe)". 18 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2020. A Karaman page (Türkçe)]