I. Teimuraz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
I. Teymuraz
Gürcüceთეიმურაზ I
თეიმურაზ I, მეუღლესთან ხორეშანთან ერთად (კასტელის ნახატი) – Teimuraz I (1606-1648) with his wife Khoreshan (Casteli, drawing).JPG
I. Teymuraz ve karısı Horeşan. Çağdaş Roma Katolik misyoneri Teramo Castelli’nin albümünden bir eskiz.
Kaheti kralı
Hüküm süresi 1605–1616
1625–1633
1634–1648
Taç giymesi Mtsheta
Svetitshoveli Katedrali
1 Ekim 1745
Kartli kralı
Hüküm süresi 1625–1633
Taç giymesi Mtsheta
Svetitshoveli Katedrali
1 Ekim 1745
Önce gelen II. Simon
Sonra gelen Rostom
Doğum 1589
Ölüm 1661 (71-72 yaşında)
Gorgan, İran
Defin Alaverdi Manastırı
Eş(ler)i Anna Gurieli
Horeşan
Çocuk(lar)ı Prens Levan
Prens Aleksandr
Prenses Tinatin
Prens Davit
Darecan
Hanedan Bagrationi hanedanı
Babası I. Davit
Annesi Ketevan
Dini Gürcü Ortodoks Kilisesi
İmza

I. Teymuraz (Gürcüce: თეიმურაზ I) (1589–1663), Bagrationi hanedanından 1606-48 arasında Kaheti kralı. 1625-32 arasında aynı zamanda Kartli kralıydı. On altı yaşında tahta çıktı ve bundan dolayı krallığı bir süre annesi Ketevan idare etti. Teymuraz şair olarak da Gürcü edebiyatında önemli yere sahiptir.

İran şahı I. Abbas’ın Doğu Gürcistan’ı istilası I. Teymuraz ve Kartli kralı II. Luarsab İmereti kralına sığındılar. 1615’te Teymuraz Kaheti’ye geri döndü ve İran’a karşı ayaklanmanın başına geçti. Ertesi yıl Şah Abbas'ın yeni saldırısı karşısında yeniden İmereti’ye sığınmak zorunda kaldı. Şah Abbas, 1616 yılında Doğu Gürcistan’dan, Kaheti ve Hereti bölgelerini yerle bir etti; bu bölgelerden 100.000 kadar Gürcüyü sürüp İran’ın iç bölgelerine, Horasan, İsfahan ve Feridunşehr eyaletlerinde iskân etti. Gürcüler 1625’te İran’a karşı yeniden ayaklanınca, I. Teymuraz’ı Kartli ve Kaheti kralı olarak geri çağırdılar.

I. Teymuraz İran'a karşı Marabda Muharebesi’nde Giorgi Saakadze ile birlikte orduya komuta etti. Daha sonra iki Gürcü lider arasında düşmanlık baş gösterdi. Bazaleti Muharebesi’nde Giorgi Saakadze Teymuraz'a yenildi. I. Teymuraz Kartli ve Kaheti hükümdarı oldu. Teymuraz görünürde Şah Abbas’ın vasalı olduğunu ilan edince, şah da onun hükümdarlığını kabul etmek zorunda kaldı.

I. Teymuraz 1632’de İran’a yeniden baş kaldırdı ve Karabağ’ı yağmaladı. Ne var ki bu yeni savaşta Gürcü prenslerin çoğunluğu ona destek vermedi. Bu arada Şah Abbas ölmüş, yerine Safi geçmişti. Şah Safi bunun üzerine Kartli hükümdarlığına, Müslüman olmuş Rostom’u getirdi. I. Teymuraz uzun süre daha mücadele etti; ancak Papalık ile Rus çarından talep ettiği yardımı da alamayınca 1648’de kesin yenilgiye uğradı.

I. Teymuraz hayal kırıklığı içinde şaha bağlılığını bildirmek için İran’a gitti. İran sarayında iyi karşılandı, ancak şahın talebine rağmen yanında torunu Erekle’yi götürmemesi öfkeye yol açtı. İran şahı onu Astrabad’da hapsettirdi ve Teymuraz kısa süre sonra burada öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]