Henry Moseley

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Henry Moseley
Henry Moseley (1887-1915).jpg
Doğum 23 Kasım, 1887
Weymouth, Dorset  İngiltere
Ölüm 10 Ağustos 1915
Gelibolu  Türkiye
Meslek Fizikçi

Henry Gwyn Jeffreys Moseley (23 Kasım, 1887 - 10 Ağustos 1915), İngiliz fizikçi. Atom numarasını ve Moseley kanunları'nı(en) keşfetmiştir.

Henry Gwyn Jeffreys Moseley (23 Kasım 1887 - 10 Ağustos 1915), fizik bilimine katkısı, atom sayısının önceki ampirik ve kimyasal kavramının fiziksel yasalarının gerekçesi olan İngiliz bir fizikçiydi.Fizik bilimine katkısı, atom sayısının önceki ampirik ve kimyasal konseptinin fiziksel yasalarının gerekçesi olan bir İngiliz fizikçiydi. Bu, Moseley'in yasasını X-ışını spektrumunda geliştirmesinden kaynaklandı.Moseley kanunu, Bohr teorisinin çoğaltması için tasarlanan hidrojen atomu spektrumunun dışında, Niels Bohr teorisinin lehine ilk deneysel kanıtı sunarak atomik fiziği, nükleer fiziği ve kuantum fiziğini geliştirdi.

Bu teori Ernest Rutherford'un ve Antonius van den Broek'in atomunun çekirdeğinde periyodik tablodaki (atomik) sayısına eşit olan bir dizi pozitif nükleer yük içermesini öneren modelini geliştirdi. Bugün kabul edilen modeldir.Batı Avrupa da birnici dünya savaşı patlak verince Moseley Oxford daki araştırmalarını bıraktı Kraliyet Mühendisi olarak İngiliz Ordusu’na katıldı 1915 te Geliboluya tayini çıktı Mosley telekomünikasyon dan sorumluydu Telefonda emirleri alırken Türk Keskin Nişancı tarafından kafasından vurularak öldürüldü.(1915) Uzmanlar, Moseley'in 1916'da Nobel Fizik Ödülü'nü kazanabileceğini iddia etti.Bunun üzerine İngiliz Ordusu politikasını değiştirdi.

Bilimsel çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

1913 yılında Moseley, kristallerin içerisinde kırınım yöntemiyle bulunan çeşitli kimyasal elementlerin (çoğunlukla metaller) X-ışını spektrumunu gözlemlemiş ve ölçmüştür.Bu, fizikteki X-ışını spektroskopisi yönteminin, X-ışını dalga boylarını belirlemek için Bragg'in kırınım yasasını kullanarak öncü bir kullanımıydı. Moseley, üretilen X ışınlarının dalga boyları ile X ışını tüplerinde hedef olarak kullanılan metallerin atom sayıları arasında sistematik bir matematiksel ilişki keşfetti. Bu, Moseley'nin kanunu olarak bilinir hale geldi.Moseley'in keşifinden önce, bir elementin atom numaraları (ya da element sayısı) atom kütlelerinin sırasına dayanarak yarı rasgele bir sıra numarası olarak düşünülmüş, ancak kimyagerlerin bu tadilatı arzu edilen bulduğu yerde bir şekilde değiştirdi Rus Kimyacı Dmitri Ivanovich Mendeleev gibi.Elementlerin Periyodik Tablosunu icat etmesiyle Mendeleev, birkaç element çiftinin sırasını, elementlerin bu tablosunda daha uygun yerlere yerleştirmek için değiştirdi. Örneğin, metal kobalt ve nikele, bilinen kimyasal ve fiziksel özelliklerine dayanarak, hemen hemen aynı atom kütlelerine sahip olmalarına rağmen, sırasıyla 27 ve 28 numaralı atom numaralarına sahiplerdi.Aslında, kobalt atom kütlesi, atom kütlesine göre periyodik tabloya kör bir şekilde yerleştirilmiş olsalardı, onları geriye doğru sıraya koyan nikelinkinden biraz daha büyük olduğunu görüceklerdi. Moseley'in X-ışını spektroskopisindeki deneyleri, doğrudan fiziklerinden kobalt ve nikelin farklı atom sayılarına, 27 ve 28'e sahip olduklarını ve Moseley'in atom sayılarının objektif ölçümleri ile Periyodik Tabloya doğru yerleştirildiklerini gösterdi. Bu nedenle, Moseley'in keşfi, atomik elementlerin sayısının sadece kimyaya ve kimyagerlerin sezgisine dayalı olarak rastgele sayılar olmadığını, aksine, X-ışını spektrumlarının fiziğinden sağlam bir deneysel temele sahip olduklarını göstermiştir. Ek olarak, Moseley atom numarası sekansında 43, 61, 72 ve 75 numaralı sayılarda boşluklar olduğunu gösterdi. Bu boşluklar, sırasıyla, radyoaktif sentetik elementlerin teknetium ve promethi'nin ve aynı zamanda sonuncuların yerleri olarak bilinmektedir. iki oldukça nadir doğal olarak oluşan kararlı elementler hafniyum (1923'de keşif edildi) ve renyum (1925'de keşfedildi). Moseley'nin yaşamındaki bu dört unsur hakkında hiçbir şey bilinmiyordu, onların varlığını bile bilmiyordu. Çok tecrübeli bir kimyagerin sezgisine dayanan Dmitri Mendeleev, periyodik tablodaki daha sonra teknesyum tarafından doldurulan bulunan eksik bir elementin varlığını öngördü ve Bohuslav Brauner, bu tablodaki başka bir eksik elementin varlığını öngördü. daha sonra promethium tarafından doldurulduğu bulundu. Henry Moseley'in deneyleri bu tahminleri, eksik olan atom numaralarının tam olarak ne olduğunu göstererek, 43 ve 61'i doğruladı. Moseley ayrıca, keşfedilmemiş iki elementin, atom numaraları 72 ve 75 olanların varlığını öngördü ve orada çok güçlü kanıtlar verdi. Periyodik Tabloda alüminyum elementler (atom sayısı 13) ve altın (atom sayısı 79) arasında başka bir boşluk yoktu. Daha keşfedilmemiş ("eksik") elementlerin olasılığı hakkındaki bu son soru, özellikle nadir bulunan dünyadaki lantanid serisinin geniş ailesinin varlığı göz önüne alındığında, dünyadaki kimyacılar arasında sürekli bir sorun olmuştur. Moseley ayrıca daha önce şüphelenilmeyen bir lantanid olan 61 elementinin varlığını da öngörmüştü.

Birkaç yıl sonra, bu element 61 yapay olarak nükleer reaktörlerde yaratıldı ve promethium olarak adlandırıldı.[1]

Atomun Anlaşılmasına Katkı[değiştir | kaynağı değiştir]

Moseley ve yasalarından önce, atom numaraları yarı rasgele bir sıra numarası olarak düşünülüyordu, atom ağırlığı ile belirsizce artıyor, ancak kesin olarak tanımlamıyordu. Moseley'in keşfi, atom numaralarının keyfi bir şekilde atanmadığını, aksine kesin bir fiziksel temele sahip olduklarını gösterdi.Moseley, art arda gelen her bir elementin, kendisinden öncekinden tam bir ünite daha büyük bir nükleer yüke sahip olduğunu iddia etti. Moseley, atomik sayılar fikrini, elementleri Periyodik Tablo'yu kesin yapan kesin bir artan atom sayıları dizisine sıralamaya yardımcı olmak için geçici bir sayısal etiket olarak önceki durumundan yeniden tanımladı.(Bu daha sonra atomik çalışmalarda Aufbau prensibinin temeli olacaktı.) Bohr’un belirttiği gibi, Moseley’in kanunu, atomun negatif yüklü elektronlarla çevrili pozitif yüklü bir çekirdeği olan, atomun Ernest Rutherford ve Antonius van den Broek’in (1911’deki yeni) anlayışını destekleyen, oldukça eksiksiz bir deneysel veri seti sağlamıştır. sayının, elemanların merkezi atom çekirdeğindeki fiziksel yüklerin pozitif yüklerin (daha sonra keşfedilen ve protonlar) olduğu kesin olarak anlaşılmıştır. Moseley, araştırma belgesindeki iki bilim adamından bahsetti, ancak olay yerinde oldukça yeni olan Bohr'dan bahsetmedi. Rydberg'in ve Bohr'un formüllerinin basit bir şekilde değiştirilmesinin, Moseley'in ampirik olarak türetilmiş yasasına, atom numaralarını belirlemek için teorik gerekçe sağladığı bulunmuştur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "This Month in Physics History". American Physical Society. 2012.