Hazar Depresyonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hazar Depresyonu ve Uzaydan Kuzey Hazar Denizi

Hazar Depresyonu (KazakçaКаспий маңы ойпаты, Kaspıı mańy oıpaty; RusçaПрикаспи́йская ни́зменность, Hazar Ovası ) veya Pricaspian/Peri-Hazar Depresyonu/Ovası, yeryüzündeki en büyük kapalı su kütlesi olan Hazar Denizi'nin kuzey kısmını kaplayan alçak bir düzlük bölgedir.[1] Aral ve Hazar denizlerini kapsayan daha geniş Aral-Hazar Depresyonu'nun daha büyük kuzey kısmıdır.

Hazar denizinin seviyesi deniz seviyesinden 28 metre (92 ft) aşağıdadır, ancak depresyon içindeki bazı yerler daha da alçaktır; bunlar arasında Aktau yakınlarındaki Karagiye, -132 metre (−433 ft) ile en düşük seviyededir.

Depresyon Ryn Çölü'nün güney ucunda yer alır ve hem Kazakistan hem de Rusya sınırları içinde yer alır. Rusya'nın Kalmıkya Cumhuriyeti'nin büyük bir kısmı Hazar Depresyonu içinde yer almaktadır. Volga ve Ural Nehri bu bölgeden Hazar Denizi'ne akmaktadır. Ural ve Volga nehirlerinin deltaları geniş sulak alanlardır. Kuzey Hazar depresyonu kıtasal veya yarı kurak çöl biyomunun bir parçasıdır. Bölge yılda ortalama 300 mm (12 inç) yağmur almaktadır ve bölgenin %10'undan azı sulanmaktadır.

Hazar Depresyonu, deniz seviyesinin altında yer alan geniş bataklık alanlarından oluşmaktadır. Yaklaşık 200.000 km2 (77.000 sq mi) alan kapsamaktadır ve Orta Asya'nın en büyük düz ova alanlarından biridir.[2] Bölge yeraltı petrol ve gaz rezervleri açısından çok zengindir ve petrol ve doğal gaz boru hatları depresyonu kuzeyden güneye ve doğudan batıya geçmektedir. Birçok jeolog Hazar Denizi ve depresyonun tektonik kuvvetler tarafından oluştuğuna inanmaktadır. Bazıları Kuzey Hazar depresyonunun eski zamanlarda büyük bir tuz gölü oluşturacak şekilde açık okyanustan ayrıldığına inanmaktadır. Antik İpek Yolu'nun bir kısmı bu bölgeden geçmiştir. Depresyondaki en büyük iki şehir Rusya'da Astrahan ve Kazakistan'da Atırau'dur . Bugün bölgede ağırlıklı olarak hayvancılık yapılmaktadır.

Depresyon ayrıca tuz kubbeleri, özellikle Volgograd tuzu için de dikkat çekmektedir. Tuzluluk Ryn Çölü'nden Hazar Denizi'ne doğru ilerledikçe önemli ölçüde artar. Rus uydu fotoğrafları, Kazakistan'ın batısındaki Hazar Depresyonunda büyük tuz kubbeleri (yaklaşık 1.200 adet) ortaya çıkardı. Chelkar Deposit adı verilen bir kubbe 3.237 km2 (1.250 sq mi) bir alanı kaplamaktadır ve yaklaşık 8 kilometre (5 mi) derinliğindedir.

Depresyonun güney bölgesi veya Hazar Denizi'nin kuzey kıyısı, gelgit olaylarından kaynaklanan nemli alanların geniş gelişimi ile karakterizedir. Depresyon, Hazar Denizi çevresindeki bölgede yaşayan binlerce farklı türün de bulunduğu birçok böcek türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Çalışmalar, çoğunlukla Volga Nehri'nden gelen su kirliliğinin, Hazar Depresyonunun biyolojik çeşitliliği için ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermiştir. Su kirliliği esas olarak endüstriyel, tarımsal ve evsel deşarjlardan kaynaklanmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Caspian Sea » Background". Caspian Environment Programme. 8 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2011. 
  2. ^ Qara Torpaqlar
  • Kuzey Hazar Depresyonunun Kuzey Sınırı Evaporitleri - İnternet Jeolojisi Haber Mektubu No. 178, 13 Ocak 2003.
  • Uzay Bugün Çevrimiçi .