Eli Cohen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Eli Cohen
EliCohen.jpg
Bağlılık  İsrail
Hizmet Mossad
Hizmet yılları 1961–1965

Doğum ismi Eliyahu Ben-Shaul Cohen
Doğum 6 Aralık 1924
İskenderiye, Mısır
Ölüm 18 Mayıs 1965 (40 yaşında)
Şam, Suriye
Ölüm
nedeni
Casusluk nedeniyle idam
Eşi Nadia Majald (e. 1959)

Eliyahu Ben-Şaul Cohen (İbraniceאֱלִיָּהוּ בֵּן שָׁאוּל כֹּהֵן; Arapçaإيلياهو بن شاؤول كوهين; 6 Aralık 1924 – 18 Mayıs 1965), halk arasında bilinen adıyla Eli Cohen, özellikle 1961–65'te Suriye'de gerçekleştirdiği ve ülkesi İsrail için çok kritik istihbarat topladığı göreviyle tanınmış İsrailli casustu. Suriye'deki misyonu sırasında politik ve askerî hiyerarşide Savunma Bakanı'nın baş danışmanı olacak kadar yakın ilişkiler geliştirdi.[1][2]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Eliyahu Ben-Şaul Cohen, 6 Aralık 1924'te Mısır'ın İskenderiye şehrinde yoksul bir Mizrahi Yahudi ailede dünyaya geldi.[3] Babası oraya 1914'te Halep'ten taşınmıştı. Kahire Üniversitesinde okudu ve ardından 1950'lerin başlarında İsrail'e göçtü. Çeşitli askerî operasyonlarda görev aldı. Mısır hükûmeti asla onun Goshen Operasyonunda görev aldığını kabul etmedi. 1959'da Nadia Majald ile evlenen Cohen'in üç çocuğu oldu. İsrail'in Ordusunda istihbarat konusunda çalışmaya başlamış Cohen, 1961'de Arjantin'e gönderildi. Orada kendini Kemal Emin Taybet sahte adıyla tanıttı.

Sonrasında Suriye'ye dönen Cohen, Golan Tepelerinde görev alan Suriye askerlerinin güvenini kazandı. Bilgileri İsrail'e radyo ve gizli mektuplar vasıtasıyla ulaştıran Cohen, birçok üst rütbeli Suriyeli general ile arkadaşlık kurmayı başardı. Bazı kaynaklar Emin el-Hafız ile Buenos Aires'te iyi bir arkadaşlık kurduğundan söz etse de Hafız 2001 yılında verdiği bir röportajda 1962 yılında Moskova'da olduğunu söylerek bu bilgileri yalanladı.

Cohen'in idamı

Cohen, Suriye ordusuna yakın bir yerden ev kiralamıştı ve verici yardımıyla İsrail'e buradan haber ulaştırıyordu. Ordu kendi içinde verici ile haberleştiği için Cohen'in gönderdiği bilgiler diğer bilgiler ile karışıyor, açık şekilde gözükmüyordu, kendini böyle kamufle etmişti. 1965 yılında SSCB, Suriye'ye askeri yardımda bulundu. Bu yardım için 1 günlüğüne ordu verici ile haberleşmeyi kapattı. Cohen, bu süre içinde İsrail'e verici ile haber ulaştırınca ordu bunu tespit etti. Cohen, Suriye siyasetinde yükselmiş birisiydi. Başlarda birçok kişi bunu reddetse bile Cohen'in MOSSAD ajanı olduğu ortaya çıkmıştı. Pek çok ülkenin arabulucuk yapıp idamı durdurmaya çalışmasına karşın, Suriye tarafından sorgulanan Cohen, 1965 yılında Şam'da idam edildi. Kemikleri hala Suriye'de topraklarındadır. İsrail bu kemikleri almak için birçok girişimde bulunmuştur fakat fayda etmemiştir.

Eli Cohen, Suriye ordusu ve siyasetinde üst noktalara ulaştığı için birçok bilgiye sahipti ve bu bilgileri İsrail'e ulaştırdı. Ölümünden 2 yıl sonra çıkan Altı Gün Savaşı'nda bu bilgiler çok önemli rol oynadı. Özellikle Golan Tepeleri'nin ele geçmesinde onun gönderdiği bilgilerin büyük payı vardı. İsrail, savaş çıktığında Suriye'nin bütün saldırı planlarını biliyordu ve envanterinde bulunan mermi sayısının bilgisine kadar sahipti.

Kısa hayat hikâyesi Netflix'in 6 Eylül 2019 tarihinde yayınladığı The Spy adlı mini dizisinde anlatıldı.[4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Mossad Büyük Operasyonlar. Koton Kitap. 2012. ss. 179-211. ISBN 978-605-87539-3-8. 

  1. ^ Bergman, Ronen (5 Temmuz 2018). "Israel's Secret Operation to Recover the Watch of a Legendary Spy". New York Times. 
  2. ^ Ahronheim, Anna (15 Nisan 2019). "Rumors fly that body of legendary Israeli spy Eli Cohen was found". Jerusalem Post. 
  3. ^ "Eli Cohen (1924–1965)". Jewish Virtual Library. 3 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2019. 
  4. ^ The Spy, IMDB.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]