Edirne Vakası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Edirne Vakası
Tarih 1703
Bölge İstanbul
Sonuç İsyancıların istediği oldu. II. Mustafa tahtan indirildi. III. Ahmed tahta çıktı. Şeyhülislam Feyzullah Efendi öldürüldü.
Taraflar
Osmanlı Devleti Yeniçeriler

Edirne Vakası ya da Feyzullah Efendi Vakası, 1703 yılında İstanbul'da başlayan, Edirne'den Osmanlı devletini yönetmekte olan Osmanlı padişahı II. Mustafa ile hocası ve yakın danışmanı Şeyhülislam Feyzullah Efendi aleyhine gelişen büyük bir ayaklanmadır.

Olayın Ortaya Çıkma Nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan II. Mustafa'nın Erzurum'dan getirterek şeyhülislamlığa yükselttiği hocası Feyzullah Efendi, ayaklanmanın sebebi olduğu için olay, Feyzullah Efendi'nin ismiyle de anılmaya başladı.

II. Mustafa üzerinde büyük nüfuzu olan Seyyid Feyzullah Efendi ikinci defa getirildiği şeyhülislâmlık görevinde devlet işlerine müdahale etmesi olayların ortaya çıkmasının ana sebebidir. Feyzullah Efendi'nin devlet işlerine karışarak terfi, tayin ve azil işlerinde aldırtdığı kararlar nedeniyle saray çevresi, asker ve ulemada rahatsızlık oluşturmaya başlamıştır. Bunun yanı sıra II. Mustafa'nın Edirne'de devlet işleriyle ilgilenmeyip avcılık ile uğraşarak devlet idaresinden uzak kalması, uzun süredir yaşanan ekonomik kriz ile devletin başşehrinin Edirne'ye taşınacağı iddiaları da İstanbul halkının isyana katılma nedenlerini oluşturmuştur.

Olayların Gelişmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

17 Temmuz 1703'de, Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin etkinliğinden rahatsız olan bazı devlet erkanının yönlendirmesiyle gecikmiş ulufeleri bahane eden cebeciler ayaklanma başlattı. Kısa süre sonra yeniçerilerin, medrese talebelerinin ve İstanbul halkının katılımıyla büyük bir isyana dönüştü. İstanbul'da denetimi ele geçiren isyancılar, sadrazamlığa Kavanoz Ahmed Paşa'yı, şeyhülislamlığa da İmam Mehmed Efendi'yi getirdiler. Bir süre sonra isyancılar isteklerini bildirmek üzere Edirne'ye bir heyet gönderdiler. Ancak bu heyet Feyzullah Efendi'nin emriyle Havsa civarında tutuklandı. Bu olaydan sonradan haberi olan padişah isyancıları yumuşatmak amacıyla 27 Temmuz 1703'de Feyzullah Efendi şeyhülislamlık görevinden aldı.

Ancak yapılanlardan tatmin olmayan isyancılar asker ve halktan oluşan yaklaşık 60.000 kişilik bir kuvvetle Ağustos ayı başlarında Edirne üzerine harekete geçti. Bu ihtilal ordusu Silivri'ye geldiklerinde II. Mustafa'nın tahttan indirilip öz kardeşi Ahmed'in tahta geçirilmesi için bir karar ve fetva aldılar. Önce Feyzullah Efendi'nin azledilmesi ile başlayan Padişah II. Mustafa'nın ve danışmanlarının bu isyancıları ve ihtilal ordusunu engellemek için aldıkları bütün tedbirler boşa gitti ve 20 Ağustos'da bu ihtilal kuvveti Edirne'ye ulaştı. 22 Ağustos'ta II. Mustafa tahttan çekilerek yerini öz kardeşi III. Ahmet'e bıraktı. Asiler 3 Eylül'de Feyzullah Efendi'yi de asarak öldürdüler.

İsyanın Sonuçları ve Sona Ermesi[değiştir | kaynağı değiştir]

4 Eylül 1703'de Sultan III. Ahmet İstanbul'a hareket etti. Böylece Edirne'nin fiilen Osmanlı devletine başkentlik etmesinin ikinci dönemi kapanmış oldu. 14 Eylül'de İstanbul'a ulaşan III. Ahmet giderek daha şiddetli ve sert tedbirler alarak devlet idaresini isyancıların elinden kurtarmaya başladı. Ancak 1704'ün ilk aylarında Padişah III. Ahmet egemen olabildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dmitri Kantemir (çev. Özdemir Çobanoğlu) Osmanlı İmparatorluğunun Yükseliş ve Çöküş Tarihi, İstanbul:Cumhuriyet Kitap Kulübü 2006 (1. Basim 1999 Ankara:Kültür Bakanlığı)
  • Karal, Enver Ziya, "Ahmed III", İslam Ansiklopedisi Cilt I, say. 165-168
  • Köprülü, Orhan, "Feyzullah Efendi", İslam Ansiklopedisi, Cilt IV, say.592-600
  • Sakaoğlu, Necdet(1999) Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak. ISBN 975-329-299-3 say. 311-317
  • Shaw, Stanford J. (1976), History of the Ottoman Empire and Modern Turkey Cilt 1: Empire of Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1200-1808, Cambridge:Cambrideg University Press. ISBN 0-521-29163-1 (İngilizce) say.227-228.