Ebülmeyamin Mustafa Efendi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ebülmeyamin Mustafa Efendi
Doğum 1552
İstanbul
Ölüm 10 Nisan 1612
İstanbul
Meslek Şeyhülislam, kazasker, kadı, müderris

Ebülmeyamin Mustafa Efendi (d. 1552 İstanbul - 23 Kasım 1606, İstanbul) Türk, Osmanlı müderris, kadı, kazasker ve şeyhülislam. III. Mehmet ve I. Ahmet saltanatlarında 7 Şubat1603 - 8 Haziran 1604 ile 26 Temmuz 1606 - 23 Kasım, 1606 dönemlerinde iki kez şeyhülislamlık yapmıştır. Halk arasında "Kaba Mustafa Efendi" olarak anılırdı.[1]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ali Efendi'nin oğlu olup 1546'da İstanbul'da doğdu. İstanbul medreselerinde ilmiye eğitimi yaptı. Şangezzâde'ye damad oldu. Şubat 1598'de Valide Safiye Sultan'ın yaptırdığı medreseye ilk müderris oldu.[2]

Ocak 1600'da Edirne kadısı oldu. Ağustos 1601'de İstanbul kadısı görevine getirildi. Bu görevde halkla ilişkilerinde gösterdiği ciddiyet ve doğruluğu ile isim yaptı. Narh işlerinde gösterdiği idareci yetenekleri ile ortaya çıkan zahire yokluğunda halkı sıkıntıya çektirmemekle tanindı. Bu nedenle kendisine "ebülmeyamin" lakabı verildi. 5 Ocak l603'de ise Anadolu kazaskeri görevine terfi ettirildi.[1]

7 Şubat 1603'da ilk kez Yemişçi Hasan Paşa'ya karşı kapıkulu askerlerinin isyanı olayı dolayısıyla Sunullah Efendi yerine şeyhülislâm oldu. Bu görevde iken sdarazam olan Yemişçi Hasan Paşa'nın aleyhtarkları ile iş birliği yapmıştır. Sultan III. Mehmed'in yaptığı bir soruşturma sırasında padişaha sadrazamın yaptığı zulümler hakkında bilgi verdi. Bunun üzerine III. Mehmed 23 Eylül 1603'de Yemişçi Hasan Paşa'yı sadrazamlıktan azletti; tutuklattırdı ve 4 Ekim 1603'de idam ettirdi.[1]

III. Mehmed yerine tahta çıkan I. Ahmet 4 Ocak 1604'deki Eyüp türbesindeki kılıç kuşanma töreninde Muhammed'in kılıcını şeyhülislam Ebülmeyamin Mustafa Efendi elinden kuşandı.[1]

Ebülmeyamin Mustafa Efendi'nin I. Ahmed'in lalası olan "Mustafa Efendi" ile arası açıktı ve sadrazam kaymakamı olan Kasım Paşa sadrazam olmak için entrikalar döndürmekte idi ve onlarla uyuşamaktaydı. 8 Haziran 1604'de şeyhülislamlıktan azledilip rakibi olduğu kabul edilen Sunullah Efendi yeniden şeyhülişlâm oldu.[1]

26 Temmuz 1606'de ikinci kez şeyhülislam oldu. Aynı yıl 23 Kasım, 1606'da "kulunç" hastalığından vefat etti. Fatih'de evine defnedildi.[2]

Tütün içme İstanbul'a 16. yüzyılın ortasında başlamıştı ve Ebülmeyamin Mustafa Efendi İstanbul'un tanınmış tütün tiryakilerinden biri olarak tanınmıştı.[2]


Popüler kültürdeki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Star Tv de yayınlanan Muhteşem Yüzyıl: Kösem dizisinde Levent Yılmaz tarafından canlandırılmaktadır.

Değerlendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir:[2]

Fâzil, yakışıklı, vakur, güler yüzlü, şişman ve şeyhleri severdi. İyi tedbirinden "Ebûlmeyâmin" denildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.460-461
  2. ^ a b c d Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.IV say.382

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVİ. Yüzyıl Ortalarından XVİİ. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.460-461
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.İV say.382 [1]
Önce gelen:
Cafer Mustafa Sunullah Efendi
Osmanlı Şeyhülislamı
7 Şubat 1603 - 8 Haziran 1604
Sonra gelen:
Cafer Mustafa Sunullah Efendi
Önce gelen:
Cafer Mustafa Sunullah Efendi
Osmanlı Şeyhülislamı
26 Temmuz 1606 - 23 Kasım 1606
Sonra gelen:
Cafer Mustafa Sunullah Efendi