Donetsk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Donets'k
Донецьк
Самый большой храм Донецка. - panoramio.jpg
Донбас палас.jpg
Площадь Ленина 052.jpg
Памятник Ленину (пл. им. Ленина, Донецк).jpg
Donezk Zentrum Oper.JPG
Bridge on Ilicha Prospect in Donetsk, 2008.jpg
Donets'k bayrağı
Bayrak
Donets'k arması
Arma
Ukrayna üzerinde Donets'k
Donets'k
Donets'k
Ülke Ukrayna Ukrayna
Oblast Flag of Donetsk Oblast.svg Donetsk Oblastı
Rayon Flag of Donetsk.svg Donetsk Şehri
Kuruluş 1869
Yüzölçümü
 • Toplam 358 km² (138 mil²)
Rakım 169 m (554 ft)
Nüfus
 (2021)
 • Toplam 905,364
 • Yoğunluk 2,500/km² (6,47/mil²)
 • Metropol
2,009,700
Zaman dilimi UTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU) UTC+03.00 (DAYS)
Posta kodu
83000 — 83497
Alan kodları +380 622, 623
Plaka kodu АН

Donetsk (Ukraynaca: Донецьк), veya eski adıyla Stalino, Ukrayna'daki Donetsk yönetim biriminin (oblast) merkezi. Çevresindeki kömür madenleri nedeniyle, Ukrayna'nın en büyük metalurji merkezlerinden biridir. Nüfus 1,131,700 (2005). Şehrin futbol takımı, dünyaca ünlü Shakhtar Donetsk takımıdır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Modern Donetsk bölgesindeki toprakların yerleşimi 17. yüzyılda Zaporojya Kazakları tarafından başlatılmıştır.

1775 yılında, Zaporijya Siçi'in tasfiyesinden sonra, şimdi Donetsk'in parçası olan topraklar, Izium Albay, Teğmen Yevdokim Shidlovsky'nin soyuna verildi. 1779'da Shidlovsky, bu topraklarda Oleksandrivka (Kiev Donetsk bölgesinin kuzeydoğu kısmı) ve Krutoyarivka (Donetsk'in Voroshilov bölgesinin çoğu) yerleşimlerini kurdu. Birincisinin adı en büyük oğlu Alexander ve ikincisi - yerleşimi bölen dağ geçidinden (kalıntıları hala doğudan Şehir Kültür ve Rekreasyon Parkı tarafından çerçevelenmiştir). Böylece, Shidlovsky'nin modern şehir sınırları içindeki mülkleri Putylivsky Parkı'ndan Donetsk Metalurji Fabrikasına kadar uzanıyordu.

1869'da Welshman John Hughes, kurucunun adını taşıyan Yuzivka köyündeki işçiler tarafından metalurjik bir tesisin inşasına başladı. Bu tarih köyün kurulduğu zaman olarak kabul edilir. O zamanlar Oleksandrivka, Hryhorivka ve Avdotyino yerleşimlerinin Donetsk topraklarında zaten var olduğunu hatırlamakta fayda var.

Mayıs 1917'de 70.000 nüfusa sahip Yuzivka köyü şehir statüsü aldı. Köyün nüfusunun ana kısmı, Orta Rusya'dan ve Azak Denizi Yunanları Güney Ukrayna'dan gelen göçmenlerdi.

Devrim öncesi Yuzivka iki bölüme ayrıldı: Zavodska - metalurji tesisinin alanı, burada "İngiliz kolonisi" - Büyük Britanya'dan göçmen alanı ve Yeni Dünya - yetkililerin ve zanaatkârların ikamet alanı. İngiliz kültürünün etkisi şehrin mimarisini ve planlamasını önemli ölçüde etkiledi.

1924'te kentin adı Stalin oldu.

1932'de şehir Stalinist bölgenin idari merkezi oldu.

1991'den beri - bağımsız Ukrayna'nın bir parçası.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kalmius yakınlarındaki atık yığınları. Arka planda Makiivka'nın Chervonohvardiyskyi raion'u vardır.

Donetsk, dağınık ormanlık, atık yığınları, tepeler, nehirler ve göllerle çevrili bozkır arazidedir. Kuzey etekleri esasen tarım için kullanılır. Kalmius Nehri, şehri güneye doğru 95 km (59 mi) uzaklıktaki Azak Denizi’ne bağlar ve nehir Donetsk‘de yaşayanlar için popüler bir dinlenme alanıdır. Geniş tarım arazileri kuşağı şehri çevreler.

Şehir kuzeyden güneye 28 km (17 mi) ve doğudan batıya 55 km (34 mi) uzanır. Yakınlarda 2 tane su rezervuarı vardır: Nyzhnekalmius (60 ha) ve "Donetsk Denizi" (206 ha). Kalmius, Asmolivka (13 km), Cherepashkyna (23 km), Skomoroshka ve Bakhmutka dahil olmak üzere 5 nehir şehrin içinden geçer. Şehir ayrıca toplam 125 atık yığınını kapsar.[1]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Nuvola apps kweather.svg Donetsk iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 12,2 16,0 21,3 31,0 34,6 38,0 37,8 39,1 33,9 32,7 20,5 15,0 39,1
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) −1,3 −0,9 5,3 14,5 20,9 24,8 27,3 26,8 20,7 13,1 4,7 −0,3 13,0
Ortalama sıcaklık (°C) −4,1 −4,1 1,3 9,4 15,4 19,3 21,6 20,8 15,1 8,5 1,6 −2,9 8,5
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −6,7 −7 −2,1 4,6 10,0 13,8 15,9 15,0 10,0 4,5 −1,1 −5,4 4,3
En düşük sıcaklık (°C) −32,2 −31,1 −21 −10,6 −2,4 2,1 6,0 2,2 −6 −10 −22,2 −28,5 −32,2
Ortalama yağış (mm) 37 32 34 38 46 65 51 37 36 37 38 41 492
Kaynak: Погода и климат[2]


2014 Ukrayna Krizi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çatışmaların başlaması Rusya ile Avrupa Birliği arasındaki Ukrayna'nın yönünü belirleme çabasına dayanmaktadır. Ukrayna'da seçimler sonrası görevinden uzaklaştırılan eski başkan Viktor Yanukoviç Ukrayna'nın Rusya ile iyi ilişkiler kurması gerektiğini savunuyordu. 21 Kasım 2013'te Ukrayna-Avrupa Birliği Ortaklık Antlaşması hükûmet tarafından reddedilince Yevromaydan adı verilen ayaklanmalar başlamış ve 22 Şubat'ta Yanukoviç istifa edene kadar sürmüştür.[3]

İstifası üzerine olaylar Kiev çevresinde yatışmış ama yeni gelen Batı yanlısı hükûmet Rus azınlık tarafından tepkiyle karşılandı.[4] Kırım referandum ile Rusya tarafından ilhak edilince; Odessa, Harkov, Donestk ve Luhansk gibi Rus kökenli vatandaşların yaşadığı yerlerde geniş çaplı protesto gösterileri düzenlendi.

Daha sonra hükûmet binalarını ele geçiren protestocular kısa sürede Donestk ve Luagnsk gibi şehirlerde kontrolü ele geçirdi. Ve ele geçirdikleri şehirlerde Donestk ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ni kurdular. 26 Haziran'da ise bu cumhuriyetler birleşerek Halk Birliği Cumhuriyeti'ni kurdular.[5]

Donetsk Havalimanı Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

5 Eylül tarihinde tek taraflı ateşkes ilan eden Novorossiya Federal Devleti ile Ukrayna hükûmeti arasında Belarus'un başkenti Minsk'te bir ateşkes antlaşması imzalanmıştır.

Eylül ayında ateşkese tam olarak uyulmamış ve taraflar arasında çatışmalar başlamıştır. Donestk Halk Cumhuriyeti Ordusu grad füzeleriyle saldırıya geçmiş ve Ukrayna Ordusu şiddetle karşılık vermiştir.[6]

Ekim ayında hızla ilerleyen Donetsk Halk Cumhuriyeti Ordusu, Ukrayna Ordusu'nu mağlup etmiş ve terminal binasına geri çekilmeye zorlamıştır.

Ocak ayında ise Rus yanlısı milisler bitirici darbeyi vurmak için harekete geçmiş ve Ukrayna Ordusu'nu terminal binasından çıkararak kesin bir zafer elde etmiştir.[7]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kongre Salonu

Donetsk ve çevresindeki bölgeler yoğun bir şekilde kentleşmiştir ve birleşik kentte toplanmıştır. İş gücü, ağır sanayi, özellikle kömür madenciliği ile yoğun bir şekilde ilgilenir. Şehir, Donets Havzası'nda (Donbas) önemli bir ağır sanayi ve kömür madeni merkezidir. Şehrin hemen altında son zamanlarda maden kazaları'nda artış görülen kömür madenleri vardır ve en son kaza 2007 Zasyadko madeninde olmuş ve 100'den fazla işçinin ölümüyle sonuçlanmıştır.[8]

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Donetsk'te Ortodoks ve Yunan Katolik kiliseleri, Protestan ibadet evleri, kilise, cami ve sinagog bulunmaktadır.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Liakh, Liudmila. Было ли гетто в Донецке? [Was there a ghetto in Donetsk?] (Rusça). gorod.donbass.com. 3 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2007. 
  2. ^ Погода и Климат: Климат Донецка [Weather and Climate: Climate of Donetsk] (Rusça). pogoda.ru.net. 3 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2012. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2016. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2016. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2016. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2015. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2015. 
  8. ^ "Another victim of Ukraine mine blast dies in hospital". RIA Novosti. 30 Kasım 2007. Archived from the original on 10 Aralık 2007. Erişim tarihi: 1 Aralık 2007. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2017. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]