Bayağı alakarga
| Bayağı alakarga | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Belçika'da nominotipik alt tür | |||||||||||||||||
| Korunma durumu | |||||||||||||||||
 Asgari endişe altında (IUCN 3.1)[1] | |||||||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| İkili adlandırma | |||||||||||||||||
| Garrulus glandarius | |||||||||||||||||
| Alt türler | |||||||||||||||||
| 33 (sekiz grup içinde) | |||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||
| Dağılımı | |||||||||||||||||
| Sinonimler | |||||||||||||||||
| Corvus glandarius Linnaeus, 1758 | |||||||||||||||||
Adi alakarga ya da bayağı alakarga (Garrulus glandarius), kargagiller familyasından, kanat lekeleri mavi ve beyaz, kuyruk sokumu beyaz, kuyruğu siyah bir kuş türü.
Uçuşta beyaz kanat paneli, kuyruk sokumu ve siyah kuyruğu ile hemen tanınır. Genellikle tek başına ya da küçük gruplar halinde bulunur, ilkbahar gösterilerinde daha büyük gruplar oluşturabilir. Ormanlar, meyve ve zeytin bahçeleri, büyük parklar, bahçeler, bazen de şehir parklarında gözükür.
Taksonomi ve sınıflandırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Bayağı alakarga, 1758 yılında İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından Systema Naturae adlı eserinin 10. baskısında Corvus glandarius ikili adlandırmasıyla tanımlandı.[2] Linnaeus tip yeri olarak "Avrupa" tanımı yapsa da bu tanım Ernst Hartert tarafından 1903'te İsveç olarak değiştirildi.[3][4] Bayağı alakarga, 1760 yılında Franız zoolog Mathurin Jacques Brisson tarafından önerilen Garrulus cinsi içinde sınıflandırılan üç türden biridir.[5][6] Cins adı Garrulus Latince "geveze", "gürültücü" anlamına gelir. Epiteti glandarius ise Latince "meşe palamudunun" anlamına gelir.[7]
Steve Madge ve Hilary Burn tarafından 1994'te 33 alt türü içeren sekiz ırk grubu tanımlandı:[8]
- Nominotipik grup (Avrupa'da dokuz ırk), tepeleri çizgili.
- cervicalis grubu (Kuzey Afrika'da üç ırk), kızılımsı ense, gri omuz çevresi, başın yanları çok soluk ve çizgili ya da siyah tepe.
- atricapillus grubu (Orta Doğu, Kırım ve Türkiye'de dört ırk), ense ve omuz çevresi tekdüze renkte, siyah tepe ve çok soluk yüz.
- hyrcanus ırkı (İran), küçük boyda, siyah alın ve ense geniş çizgili.
- brandtii grubu (Sibirya ve Japonya'nın kuzeyinde dört ırk), çizgili tepe, kızılımsı kafa, koyu renkli iris, omuz çevresi gri.
- leucotis grubu (Güneydoğu Asya'da iki ırk), kanatlarda beyaz tüy yok, alın beyaz, ense siyah, kafanın yanları beyaz
- bispecularis grubu (Himalayalarda altı ırk), çizgisiz kızılımsı tepe, kanatlarda beyaz yok.
- japonicus grubu (Japonya'nın güney adalarında dört ırk), kanatlarda büyük beyaz leke, siyahımsı yüz ve pulumsu tepe.
Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) ve BirdLife International bayağı alakargayı üç türe böler. G. g. leucotis alt türü Garrulus leucotis,[9] ve altı alt tür içeren bispecularis grubuGarrulus bispecularis olarak tanımlanır.[10]
-
G. g. bispecularis
Uttarakhand, Hindistan -
G. g. atricapillus
Kudüs, İsrail -
G. g. glaszneri
Kıbrıs
.jpg)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ BirdLife International (2017). "Garrulus glandarius". IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi. 2017: e.T103723684A118779004. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T103723684A118779004.en
13 March 2022.
- ^ Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (Latin). 1 (10th bas.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. s. 106. 3 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2026.
- ^ Hartert, Ernst (1903). Die Vögel der paläarktischen Fauna (Almanca). 1. Berlin: R. Friedländer und Sohn. s. 29.
- ^ Mayr, Ernst; Greenway, James C. Jr, (Ed.) (1962). Check-list of Birds of the World. 15. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology. s. 229.
- ^ Brisson, Mathurin Jacques (1760). Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés (Fransızca ve Latince). 1. Paris: Jean-Baptiste Bauche. s. 30.
- ^ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, (Ed.) (January 2021). "Crows, mudnesters, birds-of-paradise". IOC World Bird List Version 11.1. International Ornithologists' Union. 1 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021.
- ^ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra: Christopher Helm. ss. 171, 173. ISBN 978-1-4081-2501-4.
- ^ Madge, Steve; Burn, Hilary (1994). Crows and Jays. Helm Identification Guides. ss. 95-97. ISBN 978-0-7136-3999-5. (although the text accompanying plate 11 states "some 35 races", the species account on page 95 states that 33 are recognised, and the sum of the numbers of races listed for each group is 33, indicating that the figure accompanying the plate is an error)
- ^ BirdLife International (2024). "Garrulus leucotis". IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi. 2024: e.T103726378A264403022. doi:10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T103726378A264403022.en .
- ^ BirdLife International (2025). "Garrulus bispecularis". IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi. 2025: e.T103726922A154687741. doi:10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T103726922A154687741.en .
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir] |
Virtual Birds'de Bayağı alakarga kuşunun kuş sesi bulunur. |
- RSPB Information on Jays in the UK29 Ocak 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
 | Kuşlar ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
