Astronomik birim

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Astronomik birim, Dünya'nın Güneş çevresinde çizdiği eliptik yörüngenin büyük ekseninin yarısı kabul edilir.

Astronomik birim (Simgesi: AU; İngilizce: Astronomical Unit), gökbilimde kullanılan bir uzaklık birimi. Bir astronomik birim Güneş'in merkeziyle Dünya'nın merkezi arasındaki uzaklık olan 149,6 milyon km. ya da 92,9 milyon mil'dir. Astronomik birim, evrendeki büyük uzaklıkları belirtmek için kullanılır.

Dünya'nın yörüngesi dairesel değil, eliptiktir. Bu nedenle, 1 astronomik birim, Dünya'nın Güneş çevresinde çizdiği eliptik yörüngenin büyük ekseninin yarısı (bkz. Yarı büyük eksen) kabul edilir. Ancak, Güneş yavaş yavaş kütle yitirdiği için, Dünya'nın yörüngesel dolanım süresi de artmaktadır. Bu da, astronomik birimin git gide küçüldüğü (yılda yaklaşık 1 cm.) anlamına gelir. Öte yandan, evrensel çekim sabitinin (G) değerindeki belirsizikten ötürü, Güneşin kütlesi tam olarak bilinememektedir. Evrensel çekim sabiti 5 ya da 6 ondalık değere kadar bilindiği halde, Dünya'nın yörüngesel konumu 11 ya da 12 ondalık değere kadar bilinebildiğinden, yörüngesel hesaplamalar ister istemez, astronomik birimin kesinliğine bağlı olarak yapılmaktadır. Bu da, hesaplamalarda, dolayısıyla 1 astronomik birimin gerçekte ne kadar olduğu konusunda belirsizliğe yol açmaktadır.

Bu nedenlerle, Uluslararası Astronomi Birliği (International Astronomical Union) 1976 yılında aldığı bir kararla, 1 astronomik birimi, kütlesi sıfır kabul edilen bir taneciğin 1 Gauss yılı (365,256.898.300 gün) sürede çizdiği düzgün dairesel yörüngenin yarıçapı olarak kabul ederek kesinleştirmiştir. Buna göre, 1 Astronomik birim 149.597.870.691 ± 30 metre'dir.(Temel parçacığın belirtilen yörüngede hareketi esnasında sahip olduğu sabit hız belirtilmemiş.) Hız değeri sürat denklemiyle 2•π•r/t= 29.784 691 km/s tır.


Güneş Sistemi'ndeki bazı gök cisimleriyle ilgili uzaklıklar:

  • Dünya-Güneş arasındaki uzaklık: 1.00 ± 0.02 AU
  • Dünya-Ay arasındaki uzaklık: 0.0026 ± 0.0001 AU
  • Mars-Güneş arasındaki uzaklık: 1.52 ± 0.14 AU
  • Jüpiter-Güneş arasındaki uzaklık: 5.20 ± 0.05 AU
  • Plüton-Güneş arasındaki uzaklık: 39.5 ± 9.8 AU

Astronomik birim ile ilgili bazı dönüştürmeler:

  • 1 AU = 149.597.870.691 ± 30 m.
  • 1 AU = 149.597.870,691 ± 0.030 km.
  • 1 AU ≈ 92.955.807 mil
  • 1 AU ≈ 8,317 ışık dakikası (Güneş'ten yayılan ışığın Dünya'ya ulaşma süresi.)
  • 1 AU ≈ 499 ışık saniyesi
  • 1 ışık saniyesi ≈ 0,002 AU
  • 1 ışık dakikası ≈ 0,120 AU
  • 1 ışık saati ≈ 7,214 AU
  • 1 ışık günü ≈ 173 AU
  • 1 ışık yılı ≈ 63.241 AU
  • 1 parsek (pc) ≈ 206.265 AU

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "The Penguin Dictionary of Physics", Ed. Valerie H. Pitt, Pengun Books, 1978.