Amritsar Katliamı
| Jallianwala Bagh katliamı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
| Britanya Hindistanı Ordusu | Silahsız sivil protestocular | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Tuğgeneral Reginald Dyer | |||||||
| Kayıplar | |||||||
| Bilinmiyor | 379 ölü (resmî); 1.500'den fazla yaralı (tahmini) | ||||||
| Hunter Komisyonu (1919–1920) tarafından olay resmî olarak soruşturulmuş ama yargılama yapılmamıştır. | |||||||
Amritsar Katliamı, ya da Jallianwala Bagh Katliamı Britanyalıların, sömürgeleri altındaki Hintlere karşı gerçekleştirdiği en ağır katliamlardan biridir.[1]
Olayların arka planında Rowlatt Yasası yatmaktadır. Hindistan'da sivil özgürlükleri kısıtlayan bu yasa, yargısız tutuklama ve uzun süreli gözaltına imkân tanıdığından Hintlerin sert tepkisine yol açtı. Bunun sonucunda 10 Nisan 1919'da Amritsar'da çıkan protestolarda kontrolden çıkan kalabalık beş Avrupalıyı öldürdü.[2]
13 Nisan 1919'da ise Rowlatt Yasası'nı protesto etmek amacıyla toplanan 10.000'den fazla kişi, Amritsar'ın Jallianwala Bagh meydanında toplandı. Dağılmayı reddeden kalabalığa, Britanyalı Tuğgeneral Reginald Dyer'ın (1864-1927) emriyle Gurkha birlikleri tarafından uyarısız ateş açıldı. Resmi rakamlara göre 379 kişi hayatını kaybetti ve 1.500'den fazla kişi yaralandı.[3]
Katliamın ardından Punjab'da sıkıyönetim ilan edildi. Tuğgeneral Dyer kendi emrettiği katliamın "sorumlularının bulunmasını" istedi. Birkaç "sözde sorumlu" kamçılanarak olay kapatıldı. Tuğgeneral'in eylemleri Britanya Avam Kamarasında kınansa da, Lordlar Kamarasında destek gördü.[4] Britanya'nın oluşturduğu Hunter Komisyonu, Tuğgeneral Dyer'ın eylemlerini "aşırı ve haksız" olarak nitelendirdi ve Dyer görevden uzaklaştırıldı; ancak herhangi bir yargılama yapılmadı.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ DW Türkçe, “Hindistan yüzüncü yılında Amritsar Katliamı’nı anıyor”, https://www.dw.com/tr/hindistan-y%C3%BCz%C3%BCnc%C3%BC-y%C4%B1l%C4%B1nda-amritsar-katliam%C4%B1n%C4%B1-an%C4%B1yor/a-48315656 (Erişim tarihi: 13 Nisan 2026).
- ↑ GZT Tarih, “Amritsar 1919: İngilizlerin 10 dakikada yüzlerce kişiyi katlettiği katliam”, https://www.gzt.com/tarih/amritsar-1919-ingilizlerin-10-dakikada-yuzlerce-kisiyi-katlettigi-katliam-3745325 (Erişim tarihi: 13 Nisan 2026).
- ↑ GZT Tarih, “Amritsar 1919: İngilizlerin 10 dakikada yüzlerce kişiyi katlettiği katliam”, https://www.gzt.com/tarih/amritsar-1919-ingilizlerin-10-dakikada-yuzlerce-kisiyi-katlettigi-katliam-3745325 (Erişim tarihi: 13 Nisan 2026).
- ↑ Encyclopaedia Britannica, “Jallianwala Bagh Massacre”, https://www.britannica.com/event/Jallianwala-Bagh-Massacre 26 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Erişim: 13 Nisan 2026).
- ↑ Encyclopaedia Britannica, “Hunter Commission”, https://www.britannica.com/event/Hunter-Commission (Erişim: 13 Nisan 2026).
