1895 Trabzon Olayları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Tarafsız Bakış Açısı Bu maddede belli bir etnik grubun bakış açısının ağırlıkta olduğu bir tür sistemik yanlılık sorununun bulunduğu düşünülmektedir.
Maddenin evrenselleştirilmesi ve uygun hâle getirilmesi için lütfen tartışmaya katılınız.
Şablonu maddeden çıkarmadan önce şablonun yardım sayfasını lütfen inceleyiniz.
Evrenselleştirme

Trabzon Olayları, Ermenilerin 2 Ekim 1895'te Van eski valisi Ferik Bahri Paşa ve Trabzon Kumandanı Hamdi Paşaya yaptıkları suikast denemesi ile başlayan ve bir hafta kadar süren karışıklıklardır.

Sebepleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Trabzon'un en işlek liman kenti oluşu, bu kenti Ermenilerin yaptığı ve Osmanlı yetkililerince çok kez tespit edilen silah sevkiyatları için kullanışlı bir bölge haline getirmişti. Buradan, Anadolu içindeki Taşnak ve Hınçak isyancılarına silah sevkiyatı yapılıyor ve bunun için Trabzon'da bir huzursuzluk havası oluşturmak ve olaylar çıkarmak Ermeni komitecilerinin rahatlıkla silah sevkiyatı yapmalarına yardımcı oluyordu [1]

2 Ekim 1895[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Ekim Çarşamba günü, sabah saat 10 civarında, Van eski valisi Ferik Bahri Paşa ve Trabzon Komutanı Hamdi Paşa şehri dolaşırken iki Ermeni tarafından silahlı saldırı sonucu yaralanmaları üzerine başladı.[2] Bu olay üzerine kaçan zanlıların aranılmasına başlanmış ve herhangi bir taşkınlık çıkmaması için de önlemler alınmıştı. Fakat aramalar sonucunda Ermeniler bu zanlıları himaye ettiler. Bu olaydan iki gün sonra bir akşam vakti zanlılardan biri olduğu tespit edilen Haçik isimli Ermeni onu teşhis eden Rahmi Efendi isimli bir Müslüman'ı sokak ortasında silahıyla ateş ederek öldürünce mahalle sakinleri galeyana gelmiş olsalar da ciddi bir olay yaşanmamıştı.[3]

8 Ekim 1895[değiştir | kaynağı değiştir]

Fakat asıl olaylar 8 Ekim günü açılmayan Ermeni dükkanlarının sahiplerinin uyarılması esnasında, hanlardan birinin penceresinden Svarş isminde bir Ermeninin meydana ateş açması sonucu meydana gelmiştir. Bu olay Müslüman ahaliyi de yerinde tutamamış ve Ermeni komiteciler ile çatışmaya girmişler, bunun üzerine görevli memurlar da olayları yatıştırmaya çalışmıştır. Birçok sayıda insan hayatını kaybetmiştir.[4]

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Olaylar sonucunda Ermenilerden şehir içinde 182, civar kaza ve köylerde 21 ölü ve 18 yaralı; Müslümanlardan 21 ölü, 25 yaralı, Rumlardan ise bir ölü vardır. Ölüm ve yaralama olaylarının yanı sıra yağmalama olayları da görülmüştür. Hadiseden sonra kurulan bir komisyon vasıtasıyla yağmalanan malla sahiplerine iade edilmiş ve olayın suçluları tutuklanarak Divan-ı Harb-i Örfi'ye sevk olunmuştur.[5]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Erdoğan Cengiz, Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-ı İhtilâliyyesi, Ankara, Başbakanlık Basımevi, 1983, sy. 252
  2. ^ Hazine-i Evrak. Karton 314, Dosya 76, 4.11.1895 tarih ve 16214/183 sayılı rapor
  3. ^ Başbakanlık Arşivi – Yıldız Evrakı. Kısım: 36, Katalog No: 76, Sıra No: 25
  4. ^ Kamuran Gürün, Ermeni Dosyası, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 1985, sy.156
  5. ^ Öznur Şolt, Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerine Göre Trabzon'da Yaşanan Ermeni Olayları, Sakarya, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2004, sy.4