Wilhelm Canaris

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Wilhelm Canaris
Bundesarchiv Bild 146-1979-013-43, Wilhelm Canaris.jpg
Doğum Aplerbeck (Dortmund'a yakın)
Ölüm Flossenbürg Toplama Kampı
Bağlılığı Flag of the German Empire.svg Alman İmp.
Flag of Germany.svg Weimar Cum.
Flag of German Reich (1935–1945).svg Nazi Almanyası
Hizmet dalı War Ensign of Germany 1903-1918.svg Kaiserliche Marine
Flag of Weimar Republic (jack).svg Reichsmarine
War Ensign of Germany 1938-1945.svg Kriegsmarine
Hizmet yılları 1 Nisan 1905 - 30 Haziran 1944
Rütbesi Oramiral
Komuta ettiği SMS Dresden
Abwehr
Savaşları/Çatışmaları I. Dünya Savaşı
II. Dünya Savaşı
Madalyaları Demir Haç

Wilhelm Canaris (d. 1 Ocak 1887; Aplerbeck Dortmund'a yakın - ö. 9 Nisan 1945; Flossenbürg Toplama Kampı), Almanya'nın deniz subayı ve Nazi Almanyası'nda Abwehr başkanı.

Wilhelm Canaris zengin sanayici Carl Canaris ile karısı Auguste'nin oğluydu. 1938'e kadar Canaris ailesinin köklerinin Yunan amirali ve politikacısı Konstantin Kanaris’ten geldiğine inanıyordu. Donanmaya girmesine de bu inanç neden olmuştu ancak 1938'de, ailesinin Kuzey İtalya'dan geldiğini ve 17. yüzyıldan beri Almanya'da yaşadığını ortaya çıkardı. Büyükbabası Katoliklikten Lutheran mezhebine geçmişti.

1905'de, 17 yaşındayken, Alman Donanmasına katıldı. I. Dünya Savaşı'nın patlamasıyla SMS Dresden gemisinde istihbarat subayı olarak görev yaptı. Bu gemi Falkland Adaları savaşında İngilizlerden kurtulmayı başaran tek gemiydi ancak Cumberland körfezine demirlediklerinde, ingilizler tarafından tuzağa düşürülüp, gemiyi terketmeye zorlandılar. Mürettabatın çoğu Şili'de esir olarak kaldı. Canaris Ağustos 1915'de kaçmayı başardı. İyi İspanyolcasının ve bazı Alman tüccarların yardımıyla Almanya'ya döndü. Hemen haberalma görevi ile İspanya'ya gönderildi, orada ingilizlerin suikast girişimlerinden kurtuldu. Aktif göreve dönerek savaşı Akdeniz'de UB - 128'in[1] komutanı olarak bitirdi. Canaris artık ingiliz gizli servisi MI6’nın (Askeri İstihbarat, Bölüm 6) en önemli düşmanlar listesinde ilk sıralardaydı. İki ülke arasındaki rekabete rağmen, geleneksel olarak Canaris ingiliz donanmasına saygı duyuyordu. 1919'da Erika Waag ile evlendi ve iki kızı oldu.

Canaris savaştan sonra orduda kaldı. Önce Freikorps'da sonra da Reichsmarine'in bir üyesi olarak çalıştı. 1931'de yüzbaşı rütbesine yükseltildi. Savaş gemisi Schlesien'in kumanda subayı oldu. Aynı zamanlarda haberalma görevini de yürüttü. Bu dönemde yüksek rütbeli subaylarla, politikacılarla ve sanayicilerle almanya'nın politik istikrarı için çalıştı.

Freikorps döneminden Almanya'nın sol liderlerine yapılan suikastlardan sorumlu tutulan kişileri iyi tanıyordu. Kendisi bile bu konuda suçlanmış (örneğin Rosa Luxembourg olayı) fakat sonra beraat etmişti. 1930-1933 yıllarında Canaris, parti üyesi olmamasına rağmen, Nazi Partisi liderlerine paralel bir dönem yaşadı. Dolaylı olarak nazi örgütünün bir parçası olan güçleri destekledi.

Adolf Hitler'in iktidara gelmesinden sonra, 1935'te Canaris Abwehr'in başına getirildi. Aynı yıl amiral rütbesine yükseltildi. 1935-1936'da İspanya'da Alman casusluk şebekesini kurdu. Mükemmel ispanyolcası onu bu iş için biçilmiş kaftan yapıyordu. İspanya iç savaşında Almanya’nın General Franco'ya destek olmasında başrolü oynadı.

1937'de hala Hitler'i komünizme karşı tek çözüm ve Alman ulusunun yeniden dirilmesi için tek umut olarak görüyordu.

1938'de ise, Hitler'in politikalarının yıkımdan başka bir şey getirmeyeceğini anladı ve gizlice rejim aleyhine çalışmaya başladı. Karakteri, naziler gibi gangsterliğe müsait değildi.

Hitler'in Çekoslovakya'yı yutmasını engellemeye çalıştı. Franco'ya Almanlara Cebelitarık’ın kontrolünü vermemesini tavsiye etti.

1938 ve 1939'da Hitler'e karşı düzenlenmesi planlanan başarısız suikastlarin içinde oldu. En cüretkar denemesi ise Wald von Kleist-Schmenzin ile birlikte planladığı, Hitler ve tüm nazi parti üyelerinin Avusturya'nın işgalinden önce yakalanıp yokedilmesi girişimidir. Bu dönemde von Kleist İngiltere'yi gizlice ziyaret etmiş ve durumu mi6 yetkilileri ve politikacılarla görüşmüştür. bu görüşmelerde Canaris'in adı nazi karşıtı girişimi yöneten kişi olarak gündeme gelmiştir.

İngiliz başbakanı Chamberlain'ın Hitler'e savaş açma yerine politikayı tercih etmesi Canaris'i hayal kırıklığına uğrattı. Hitler'e karşı bir hareket için daha uygun bir zaman beklemeye karar verdi ancak mi6 nın Canaris ile teması hiç kesmediği bilinmektedir. Winston Churchill'in iktidara gelmesi Canaris'in umutlarını yeniledi. Bu arada Reinhard Heydrich Canaris'in baş rakibi olmuştu. Heydrich kontrol edilebilir bir Abwehr istiyordu ve Canaris'i yakından takibe başladı. Canaris istemeyerek Heydrich'in yanında oldu ama tek amacı abwehr’i büyütmek ve kontrol altında tutmaktı.

II. Dünya Savaşının başlamasından sonra Canaris defalarca cepheyi ziyaret etti ve SS'ler tarafından işlenen savaş suçlarına tanıklık etti. Ayrıca abwehr ajanlarından toplu cinayetler ile ilgili haberler geliyordu. Bu bilgileri elinden geldiğince mi6 ya iletti.

Bu olayların şokuyla, Canaris Hitler rejimini devirmek için daha sıkı çalışmaya ve daha fazla risk almaya başladı. Etrafında kendisi gibi düşünenlerle bir oluşum meydana getirdi fakat bunların çoğu Hitler’e karşı 20 Temmuz suikast girişiminden sonra idam edildi. Bu dönemde ingiliz istihbaratıyla ilişkileri devam ediyordu. mi6 nın başı, Stewart Menzies, Canaris’in cesaretini savaştan sonra övmüştür. Canaris'i hiçbir zaman sevmeyen Heydrich ve Himmler Canaris’in Barbarossa Harekatı ile ilgili dosyalarını araştırmış ve Canaris ile ingilizler arasında bir ilişki olduğu sonucuna varmışlardı.

Canaris İspanya’yı sık sık ziyaret ediyor ve orada ingiliz ajanları ile buluşuyordu. 1944'de müttefik ajanları ile Fransa’da gizlice buluşup, ülkesi tamamıyla yıkılmadan savaşa son vermenin çarelerini aradı.

Heydrich'in Prag'daki görevi sırasında ciddi bir olay onu ve Canaris'i karşı karşıya getirmişti. Paul Thümmel isimli bir ingiliz ajanı Heydrich tarafından tutuklandı ama Canaris devreye girip onun bir çift taraflı ajan olduğunu söyleyerek kurtardı. Canaris ayrıca aralarında yahudilerin de olduğu yüzlerce kişiyi nazi idam mangalarının önünden kurtarmış bir kişidir.

Heinrich Himmler'in ısrarlı girişimleri ile Hitler canarisi abwehrin başından aldı. Abwehrin başkanlığına Walter Schellenberg getirildi ve örgüt SD'ye bağlandı.

Canaris Flossenbürg toplama kampında 9 Nisan 1945'de asıldı. İdamın piyano teliyle gerçekleştirildiği söylenmektedir.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

İlgili filmler[değiştir | kaynağı değiştir]